Περιδιαβαίνοντας την οδό Ομονοίας, πριν από το κτίριο που στεγάζεται η διεύθυνση αστυνομίας Καβάλας, στο χώρο που πλέον χρησιμοποιείται (καταχρηστικά) για στάθμευση δικύκλων, υπάρχει ξεχασμένο ένα άγαλμα υψηλότατης αισθητικής αξίας.
Το γλυπτό, κατασκευασμένο από μάρμαρο, παρουσιάζει δύο μορφές ενηλίκων προσώπων, μίας θηλυκής και μίας αρσενικής, να είναι καθισμένες με τα χέρια τους κολλητά στο σώμα, τα πόδια τους να μπλέκονται και στο χώρο που δημιουργείται ανάμεσα στους κορμούς των δύο σωμάτων να βρίσκονται δύο εμβρυακές μορφές· μία αρσενική και μία θηλυκή αντίστοιχα από κάθε πλευρά.
Στην τετράγωνη, επίσης μαρμάρινη, βάση πάνω στην οποία έχει τοποθετηθεί το άγαλμα, υπάρχει μία επιγραφή, η οποία αναφέρει: “ΚΑΒΑΛΑ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΣ 1999 ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ ΘΡΑΚΗ 3000 ΧΡΟΝΙΑ 2ο ΔΙΕΘΝΕΣ ΣΥΜΠΟΣΙΟ ΓΛΥΠΤΙΚΗΣ”, ενώ υπάρχει και υπογραφή του δημιουργού πάνω στο σώμα του έργου:
Από τις τοπικές εφημερίδες, που κυκλοφορούσαν τότε στην πόλη μας, πληροφορούμαστε πως όντως από την 15η/09/1999 έως και την 30η/09/1999, με πρωτοβουλία του συνδέσμου επιχειρήσεων μαρμάρου ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης, διεξήχθη στην πόλη μας συμπόσιο γλυπτικής με συμμετοχές αξιόλογων καλλιτεχνών από την Ελλάδα και το εξωτερικό.
Ως χώρος δράσης των καλλιτεχνών επιλέχθηκε το πάρκο Φαλήρου και συγκεκριμένα το κομμάτι του προς τη θάλασσα, δίπλα από το παλαιό κολυμβητήριο ως και το χώρο κάτω από κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος που υπάρχει στην περιοχή. Στον υπαίθριο λοιπόν αυτό χώρο εγνωσμένου κύρους καλλιτέχνες, αφού πρώτα υπέβαλαν σχετικές προτάσεις στην οργανωτική επιτροπή, ξεκίνησαν να φιλοτεχνούν τις δημιουργίες τους. Μεταξύ των συμμετεχόντων ξεχώρισε, όπως διαβάζουμε σε σχετικό άρθρο της εποχής, η συμμετοχή του Gennadiy Alexandrof (Γεννάδιου Αλεξάνδρωφ) από τη Ρωσία, η οποία χαρακτηρίσθηκε ως η “πλέον πολύπλοκη”.
Έχοντας λοιπόν ταυτοποιήσει το χρόνο, τον τόπο και το δημιουργό, δε μένει παρά να δούμε ποιός είναι τελικά ο καλλιτέχνης και αν αξίζει κανείς να ασχοληθεί με το συγκεκριμένο έργο του. Κατ’ αρχάς η μορφή που παρουσιάζεται στο έργο, που είναι τοποθετημένο στην Καβάλα, είναι απολύτως ομοιότροπη με τη μορφή που ο καλλιτέχνης επέλεξε να προβάλλει ως προμετωπίδα στον προσωπικό του διαδικτυακό ιστότοπο, συνεπώς για την καλλιτεχνική προσωπικότητα του ίδιου η παραγωγή του συγκεκριμένου αγάλματος είχε μεγάλη σημασία.
Όσο για τον ίδιο τον καλλιτέχνη ως πρόσωπο και ως βιογραφικό, διαπιστώνουμε ότι γεννήθηκε στις 23/11/1942 στη Ρωσία, συνεπώς επισκέφθηκε την πόλη μας σε ηλικία δημιουργικής ωριμότητας, αφού είχε ήδη ξεκινήσει το δημιουργικό του ταξίδι ήδη από το έτος 1966. Αποφοίτησε από το κρατικό ινστιτούτου τέχνης της Μόσχας το 1976, όπου θήτευσε πλησίον σε ηχηρά ονόματα, όπως ο Μπαμπούριν και ο Τόμσκι. Διακρίθηκε πολλάκις στη Ρωσία, ενώ συμμετείχε σε διεθνή συμπόσια στα πλαίσια καλλιτεχνικής εξωστρέφειας κατά τα έτη 1999-2001. Την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές ο υιός του καλλιτέχνη, Ντιμίτρι Αλεξάνδρωφ, με ενημέρωσε ότι ο γλύπτης απεβίωσε δυστυχώς την 14η/11/2024.
Η επιτυχία του 2ου διεθνούς συμποσίου γλυπτικής στην Καβάλα το Σεπτέμβριο του έτους 1999, το οποίο μας προικοδότησε ως πόλη, πέραν του γλυπτού που εξετάζουμε και με την “ΣΠΕΙΡΑ” του καθηγητή της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών Ιωαννίνων κ. Κώστα Δικέφαλου, η οποία ακόμη και σήμερα κοσμεί τον κόμβο Φαλήρου και περί της οποίας προτίθεμαι να αναπτύξω σε ευθετότερο χρόνο, ήταν τέτοια ώστε ο πρόεδρος του συνδέσμου των επιχειρήσεων μαρμάρου ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης κ. Τούλης έφθασε να συζητάει επίσημα με την πολιτική ηγεσία του τόπου για το ενδεχόμενο ίδρυσης σχολής καλών τεχνών στην Καβάλα!
Πώς όμως από τις φιλόδοξες ζυμώσεις που προαναφέρθηκαν αμέσως παραπάνω και τη διοργάνωση ενός διεθνούς συμποσίου γλυπτικής, φθάσαμε ως πόλη στην απαξία ενός έργου, που σύμφωνα με το γράφοντα (και την οικογένεια του καλλιτέχνη) συμβολίζει την αγάπη, την οικογένεια, την γονεϊκότητα και το δέσιμο των ανθρώπων;
Προφανώς καμία μέριμνα δεν υπήρξε για την αξιοποίηση του συγκεκριμένου, υψηλότατης (κατά τη γνώμη μου) αισθητικής αξίας δημιουργήματος, το οποίο παραμένει για δεκαετίες στην αφάνεια, να κοσμεί έναν χώρο στάθμευσης, δίχως να συντηρείται (εμφανή τα σημάδια καταπόνησης), ενώ θα ήταν δυνατό να τοποθετηθεί σε περίοπτη θέση του δημόσιου χώρου της πόλης μας και να την ομορφαίνει με την “παρουσία” του. Το γεγονός ότι ο καλλιτέχνης γνώριζε το χώρο τοποθέτησης (ιδ. Φωτογραφία 7) είναι άσχετο, μιας και κατά το χρόνο τοποθέτησης οι συνθήκες ήταν διαφορετικές με σήμερα, που το γλυπτό καθημερινά περιστοιχίζεται και κρύβεται από δίκυκλα.
Η προαναφερόμενη άποψη μου, πως το γλυπτό θα πρέπει να τεθεί σε δημόσια και όχι αποκεκρυμμένη θέα, μπορεί να είναι προσωπική, αλλά θεωρώ ότι δεν είναι αυθαίρετη και αυτό γιατί στη γειτονική πόλη της Δράμας, σε διεθνές συμπόσιο γλυπτικής που έλαβε χώρα εκεί την επόμενη χρονιά, ο Δήμος επέλεξε να τοποθετήσει γλυπτό του Γεννάδιου Αλεξάνδρωφ, ο οποίος συμμετείχε ως προσκεκλημένος και σε αυτό το συμπόσιο, σε περίοπτη θέση στο πάρκο μπροστά από την κεντρική είσοδο της αντιπεριφέρειας Δράμας, όπου μάλιστα έχουν τοποθετηθεί δεκάδες γλυπτά από το συμπόσιο του έτους 2000, έχοντας δημιουργήσει έναν πραγματικά υπέροχο κήπο με αγάλματα, τα οποία μπορεί κανείς να θαυμάσει ανά πάσα στιγμή, ανέξοδα και δίχως ιδιαίτερη προσπάθεια λόγω του γεγονότος ότι έχουν τοποθετηθεί πλησίον το ένα με το άλλο, ενώ σε κάθε ένα από αυτά υφίσταται ενημερωτική πινακίδα και σήμανση τύπου Qr (η τελευταία σήμανση όχι σε όλα), που παραπέμπει σε ενημερωτική ιστοσελίδα του Δήμου.
Πρόταση μου λοιπόν προς το Δήμο Καβάλας είναι (ευτυχώς ποτέ δεν είναι αργά) το συγκεκριμένο άγαλμα να τοποθετηθεί εκεί που του αρμόζει και συγκεκριμένα στο πάρκο Φαλήρου, προκειμένου να είναι πλησίον του τόπου που δημιουργήθηκε, αλλά και προκειμένου οι οικογένειες και τα νέα πρόσωπα που διέρχονται καθημερινά από εκεί να εμπνέονται [σ.σ. Πόσο συχνά άραγε χρησιμοποιούμε σήμερα τη λέξη αυτή;] από τα μηνύματα, που προσπάθησε να μας περάσει ο καλλιτέχνης. Προτεινόμενος χώρος τοποθέτησης, σύμφωνα με την εκτίμηση μου (δεν είμαι ειδικός και προφανώς θα πρέπει να γίνει σχετική μελέτη), είναι το αδιέξοδο ύψωμα δίπλα από την παιδική χαρά του πάρκου Φαλήρου, πίσω από τη βρύση που φέρει επιγραφή για τον αείμνηστο και αδικοχαμένο στην Κύπρο έφεδρο αξιωματικό Τσαμκιράνη (ιδ. Φωτογραφία 10). Τοιουτοτρόπως και το γλυπτό θα αναδειχθεί και ο χώρος, που μέχρι σήμερα δεν προσεγγίζεται από τους διαβάτες του πάρκου, θα πλαισιωθεί αισθητικά από ένα αξιόλογο γλυπτό.
Την πρόθεση μου να προτείνω την τοποθέτηση του γλυπτού σε νέα θέση επικοινώνησα στον υιό του καλλιτέχνη, ο οποίος μου απάντησε σχετικά τα εξής (ακολουθεί μετάφραση των γραφομένων του Ντιμίτρι Αλεξάνδρωφ από την Αγγλική στα Ελληνικά):
“Η πρόταση προς το Δήμο Καβάλας να μεταφέρει το γλυπτό στο πάρκο Φαλήρου, δηλαδή στο χώρο που δημιουργήθηκε, τυγχάνει εξαιρετικώς σωστή και συμβολική για εμένα προσωπικά. Όλη μας η οικογένεια υποστηρίζει και προσυπογράφει αυτήν την ιδέα. Μία τέτοια τοποθεσία είναι πολύ περισσότερο ταιριαστή με το πνεύμα και το μήνυμα του έργου, το οποίο έχει αφιερωθεί στην οικογένεια, την αγάπη και την ενότητα”.
Κλείνω λοιπόν τη μικρή αυτή μελέτη με την ευχή να εισακουσθεί το αίτημα που μεταφέρεται μέσω αυτής και επιτέλους το άγαλμα του Γεννάδιου Αλεξάνδρωφ να λάβει τη θέση που του αξίζει στα μάτια των συμπολιτών μας. Μπορεί ατυχώς να μην έχουμε φτιάξει ολόκληρο πάρκο με γλυπτά από το συμπόσιο που διεξήχθη στην πόλη μας το έτος 1999, αλλά τουλάχιστον μπορούμε ακόμη να διασώσουμε και να αναδείξουμε το έργο των καλλιτεχνών που βρίσκεται “εντός των τειχών” μας. Μπορούμε ακόμη ως πόλη να τιμήσουμε τον καλλιτέχνη, που μας κληροδότησε με ένα σημαντικότατο από καλλιτεχνικής άποψης έργο. Άλλωστε ο γιος του μου ζήτησε να μεταφέρω ότι πάντοτε ο Γεννάδιος Αλεξάνδρωφ διατηρούσε ευχάριστες αναμνήσεις από τη διαμονή του στην πόλη μας και τους ανθρώπους που γνώρισε εδώ. Ας του αποδώσουμε την τιμή που του αξίζει, έστω και τώρα, είκοσι έξι χρόνια μετά τη δημιουργία του γλυπτού που μας άφησε να θαυμάζουμε.
Σεραφείμ Σίγμα
