Το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του Γεωτεχνικού Επιμελητηρίου Ελλάδας, στο πλαίσιο του θεσμικού και επιστημονικού του ρόλου για ζητήματα που αφορούν τον πρωτογενή τομέα στην περιοχή αρμοδιότητάς του, καταθέτει την παρούσα γεωτεχνική τοποθέτηση σχετικά με τις εκτεταμένες ζημιές που καταγράφονται σε αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και του δήμου Αμφίπολης από προσβολές περονοσπόρου κατά την καλλιεργητική περίοδο 2026.
Οι περιοχές στις οποίες καταγράφεται το πρόβλημα εντάσσονται στον χώρο ευθύνης του Παραρτήματος Ανατολικής Μακεδονίας κι αφορούν σημαντικό τμήμα της αμπελουργικής ζώνης του δήμου Παγγαίου, με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Ορφανού, Πιερέων και Ελευθερών καθώς και του δήμου Αμφίπολης με ιδιαίτερη ένταση στις Δημοτικές Ενότητες Παλαιοκώμης και Ροδολίβους. Από τα διαθέσιμα μετεωρολογικά και γεωπονικά δεδομένα προκύπτει ότι κατά το κρίσιμο δίμηνο Μαΐου –Ιουνίου 2026 επικράτησε συνδυασμός επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων, υψηλής σχετικής υγρασίας και περιορισμένων ξηρών διαστημάτων. Οι συνθήκες αυτές συνέπεσαν με ιδιαίτερα ευαίσθητα φαινολογικά στάδια της αμπέλου, όπως η άνθηση, η γονιμοποίηση, η καρπόδεση και η πρώιμη ανάπτυξη των ραγών. Ο συνδυασμός αυτός δημιούργησε ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον για την ανάπτυξη και εξάπλωση του περονοσπόρου της αμπέλου, με αλλεπάλληλους κύκλους μόλυνσης και αναμόλυνσης. Παράλληλα, οι ίδιες καιρικές συνθήκες περιόρισαν ουσιαστικά τα διαθέσιμα χρονικά παράθυρα για την έγκαιρη κι αποτελεσματική εφαρμογή φυτοπροστατευτικών επεμβάσεων, ιδίως σε αγροτεμάχια όπου η πρόσβαση με γεωργικά μηχανήματα δυσχεράνθηκε λόγω βρεγμένου εδάφους και επαναλαμβανόμενων βροχοπτώσεων. Κατά την επιστημονική μας εκτίμηση, η φετινή κατάσταση δεν μπορεί να αξιολογηθεί ως μια συνήθης ή μεμονωμένη φυτοπαθολογική προσβολή. Η έκταση του προβλήματος, η χρονική σύμπτωση με κρίσιμα στάδια της καλλιέργειας, η ένταση της πίεσης του παθογόνου και η αντικειμενικά περιορισμένη δυνατότητα διατήρησης αποτελεσματικής φυτοπροστατευτικής κάλυψης συγκροτούν μια εξαιρετική περίπτωση, η οποία χρήζει ειδικής αξιολόγησης από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Επιπλέον, η ύπαρξη εκτεταμένων προσβεβλημένων αμπελώνων σε μεγάλο τμήμα της περιοχής δημιουργεί πρόσθετο φυτοϋγειονομικό κίνδυνο για την ευρύτερη αμπελουργική ζώνη. Οι προσβεβλημένοι αμπελώνες μπορούν, υπό συνθήκες υψηλής υγρασίας, να λειτουργήσουν ως πηγές μολυσματικού φορτίου και δευτερογενών μολύνσεων, αυξάνοντας την πίεση του παθογόνου και για γειτονικές ή μη εμφανώς προσβεβλημένες εκμεταλλεύσεις. Για τους λόγους αυτούς, το Παράρτημα Ανατολικής Μακεδονίας του ΓΕΩΤ.Ε.Ε. θεωρεί επιστημονικά και διοικητικά εύλογη την άμεση κινητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών για:
1. την επιτόπια καταγραφή και τεχνική αξιολόγηση των ζημιών στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης
2. τη συσχέτιση των ζημιών με τα μετεωρολογικά δεδομένα της περιόδου Μαΐου – Ιουνίου 2026,
3. την αξιολόγηση του βαθμού στον οποίο οι καιρικές συνθήκες περιόρισαν αντικειμενικά την αποτελεσματικότητα των συνήθων φυτοπροστατευτικών μέτρων,
4. την εξέταση της δυνατότητας κατ’ εξαίρεση οικονομικής στήριξης των πληγέντων παραγωγών, μέσω του κατάλληλου εθνικού ή ενωσιακού πλαισίου.
Το παρόν έγγραφο δεν υποκαθιστά τις αρμόδιες ελεγκτικές και εκτιμητικές υπηρεσίες. Αναδεικνύει, όμως, τη γεωτεχνική διάσταση του προβλήματος και την ανάγκη ουσιαστικής, τεκμηριωμένης και άμεσης αξιολόγησης της κατάστασης. Η αμπελοκαλλιέργεια αποτελεί σημαντικό παραγωγικό κλάδο για τον Δήμο Παγγαίου και Αμφίπολης κι ευρύτερα για την Περιφερειακή Ενότητα Καβάλας και Σερρών. Η φετινή ζημιά έχει επιπτώσεις που υπερβαίνουν το επίπεδο της μεμονωμένης εκμετάλλευσης κι επηρεάζουν την τοπική αγροτική οικονομία, την απασχόληση, τη μεταποίηση, την εμπορία και τη βιωσιμότητα των αμπελουργικών εκμεταλλεύσεων. Κατόπιν των ανωτέρω, ζητούμε από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τον ΕΛ.Γ.Α. και κάθε αρμόδιο φορέα να εξετάσουν με ιδιαίτερη προσοχή την κατάσταση που έχει διαμορφωθεί στις αμπελοκαλλιέργειες του δήμου Παγγαίου και Αμφίπολης και να προχωρήσουν στις απαραίτητες ενέργειες για την τεχνική τεκμηρίωση, αξιολόγηση και στήριξη των πληγέντων παραγωγών.
Ο Πρόεδρος της Δ.Ε. του ΓΕΩΤΕ.Ε. Αν. Μακεδονίας
Ζαφείριος Μυστακίδης
