«Η Ναυτική Εβδομάδα, ο «Ντεγιάννης» και η πικρή αλήθεια για τον Στόλο μας»

Ναυτική Εβδομάδα 2025

Μερικές σκέψεις με αφορμή τον κατάπλου της ΤΠΚ «Ντεγιάννης»

Γράφει ο Πασχάλης Παλαβούζης

Η Ναυτική Εβδομάδα, ο θεσμός που τιμά την αδιάρρηκτη σχέση των Ελλήνων με τη θάλασσα και αναδεικνύει τη ναυτική μας κληρονομιά, επέστρεψε! Μετά από 17 χρόνια… Και «φιλοδώρησε» με όμορφες, παιδικές αναμνήσεις τους μεγαλύτερους…

Και με πληθώρα εκδηλώσεων ανά την Ελλάδα «μοίρασε» εμπειρίες, συγκινήσεις και χαρές δεμένες με τη «θάλασσα μάνα», την «αρμύρα και … γαλάζια μοίρα μας». Ανέκαθεν τον πρώτο λόγο στη διοργάνωση είχε το Πολεμικό μας Ναυτικό. Τιμώμενη πόλη το 2002 η «γαλάζια πολιτεία», η Καβάλα μας. Μας τίμησαν και φέτος.

Το πρωινό της Τρίτης 1 Ιουλίου, κατέπλευσε στο λιμάνι «Απόστολος Παύλος» το Ταχύ Περιπολικό Κατευθυνόμενων βλημάτων (ΤΠΚ), ή (συνηθέστερα) πυραυλάκατος «Υποπλοίαρχος Ντεγιάννης» P-26.

Στη θέα του πλοίου άνοιξα τα κιτάπια που μεθοδικά κρατούσα από τις αρχές της δεκαετίας του 80 και «βυθίστηκα» για λίγο στην πρόσφατη ναυτική ιστορία. Ήταν 21 Οκτωβρίου 1967, λίγο μετά τον Αραβοϊσραηλινό Πόλεμο των Έξι Ημερών, όταν δύο πυραυλάκατοι κλάσης Komar του Αιγυπτιακού Ναυτικού προσέβαλαν επιτυχώς με τέσσερα κατευθυνόμενα βλήματα επιφανείας – επιφανείας SS-N-2 Styx το ισραηλινό αντιτορπιλικό Eilat.

Το Eilat βυθίστηκε με απώλειες 47 νεκρούς και 100 τραυματίες, προκαλώντας παγκόσμιο σοκ. Πολλές χώρες επιτάχυναν την ανάπτυξη βλημάτων επιφανείας – επιφανείας και τη σχεδίαση ταχύπλοων σκαφών που θα μπορούσαν να τους εκτοξεύσουν.

Το πρωτοπόρο Πολεμικό μας Ναυτικό, υιοθετώντας αμέσως τα διδάγματα της τότε αραβοϊσραηλινής ναυτικής σύγκρουσης, ενέταξε το 1972 στη δύναμή του 4 ΤΠΚ της γαλλικής κλάσης Combattante II, εξοπλισμένες με τον πύραυλο ΜΜ38 Exocet.

Το βλήμα αυτό επρόκειτο να γίνει διάσημο το 1982 στον πόλεμο των Φώκλαντ, όταν η Αεροπορία της Αργεντινής χρησιμοποιώντας το, βύθισε πλοία του Βρετανικού Βασιλικού Ναυτικού.

Το Σεπτέμβριο του 1974, μετά τα τραγικά γεγονότα της Κύπρου, δόθηκε παραγγελία για 4 επιπλέον σκάφη της μεγαλύτερης και καλύτερα εξοπλισμένης έκδοσης Combattante IIIa και ακολούθως αποφασίσθηκε η ναυπήγηση επιπλέον 6 ΤΠΚ της κλάσεως Combattante IIIb.

Το ΤΠΚ «Ντεγιάννης» λοιπόν, ανήκει στην κλάση La Combattante IIIb, παραλλαγή της ομώνυμης γαλλικής σχεδίασης των ναυπηγείων CMN της δεκαετίας του 70. Μαζί με άλλα 5 σκάφη ναυπηγήθηκε στα Ελληνικά Ναυπηγεία ΑΕ (Σκαραμαγκά) κατόπιν συμβάσεως, που ανατέθηκε στις 30 Απριλίου 1977.

Ήταν η εποχή, που η χώρα προσπαθούσε να αναπτύξει έναν βαθμό αυτάρκειας στα εξοπλιστικά της προγράμματα, με παράλληλη ώθηση της αμυντικής της βιομηχανίας. Είχαν γίνει τότε μεγάλες επενδύσεις σε υποδομές και προμήθειες ειδικού εξοπλισμού και είχε εξασφαλιστεί η μεταφορά τεχνογνωσίας μέσω συμπαραγωγής ή κατασκευής οπλικών συστημάτων στην Ελλάδα.

Η ΤΠΚ «Ντεγιάννης» μαζί με τα αδερφά πλοία ΤΠΚ «Σημαιοφόρος Καβαλούδης» P-24 και ΤΠΚ «Ανθυποπλοίαρχος Κωστάκος» P-25 εντάχθηκαν σε υπηρεσία στις 14 Ιουλίου 1980, σε μια λαμπρή τελετή…

Τα υπόλοιπα, ΤΠΚ «Σημαιοφόρος Ξένος» P-27, ΤΠΚ «Σημαιοφόρος Σιμιτζόπουλος» P-28 και ΤΠΚ «Σημαιοφόρος Σταράκης» P-29, εντάχθηκαν στη δύναμη του Στόλου λίγο αργότερα.

Μαζί με τις Combattante II και ΙΙΙa, που η αγορά τους είχε προηγηθεί, αποτέλεσαν για πολλά χρόνια τα σύγχρονα βέλη του Ναυτικού μας… Πανταχού παρόντα σε κάθε κρίση με τον ταραχοποιό γείτονα, αλλά και σε κάθε άσκηση, εθνική ή Νατοϊκή.

Γυρίζοντας τις σελίδες του 45χρονου ημερολογίου μου και μαζί το χρόνο, στάθηκα σε μια από τις πολυάριθμες εμφανίσεις πυραυλακάτων στην περιοχή μας. Κυριακή 29 Μαρτίου 1987, δύο μέρες μετά το διάγγελμα του τότε πρωθυπουργού, Ανδρέα Παπανδρέου, πως θα βυθίζαμε το «Σισμίκ» αν επιχειρούσε σεισμικές έρευνες στην ελληνική υφαλοκρηπίδα.

Ο Στόλος μας στο Αιγαίο, στις θέσεις που προέβλεπαν τα επιχειρησιακά σχέδια. Οι πυραυλάκατοι σε θέσεις αγκίστρωσης, παραβεβλημένες σε απόκρημνες βραχονησίδες και κολπίσκους, έτοιμες να εξαπολύσουν το φονικό τους πυρ.

Την Κυριακή 29 Μαρτίου 1987, λοιπόν, στις 20:10 ακριβώς, ξεπετάχτηκαν μέσα από το ημίφως και τη θολούρα της ατμόσφαιρας, που «ένωνε» θάλασσα κι ουρανό, οι ΤΠΚ «Μπλέσσας» P-21 και «Ξένος» P-27. Το θέαμα σχεδόν απόκοσμο.

Τα πλοία, μετά από τρεις μέρες συνεχούς παραμονής στις θέσεις τους, ελλιμενίζονται στην Καβάλα για ανεφοδιασμό. Δυο βιαστικά κλικ στη μηχανούλα κι έπειτα κάθοδος στο λιμάνι μαζί με τις δύο μεγαλύτερες αδερφές μου και πλήθος συμμαθητών και φίλων, απλού κόσμου, που ήθελε να μάθει, να εμψυχωθεί και να εμψυχώσει και να ευχαριστήσει αυτούς που «φύλαγαν Θερμοπύλες».

Μοιράσαμε τσιγάρα, μπισκότα και σοκολάτες, όπως τότε το ’74. Στις ερωτήσεις, οι ναυτικοί μας λιγομίλητοι. Η κρίση δεν είχε ακόμη περάσει… Ύστερα ήρθαν κι άλλα πλοία, κι άλλες πυραυλάκατοι!

Το «Ντεγιάννης» πρωτόδεσε στην Καβάλα πολλά χρόνια αργότερα. Ήταν απόγευμα Τρίτης 26 Μαΐου 1998, όταν κατέπλευσε για ανεφοδιασμό. Νωρίς το επόμενο πρωινό έλυσε κάβους για να συνεχίσει την περιπολία του στις θάλασσές μας, χωρίς να προλάβω στο μεταξύ να το φωτογραφίσω.

Το «πέτυχα» στο Βαθύ της Σάμου λίγο αργότερα. Ευκαιρία λοιπόν για μια επίσκεψη… Τα συναισθήματα ανάμεικτα. Εδώ και μερικά χρόνια οι αρχικοί 6 εκτοξευτές πυραύλων επιφανείας – επιφανείας Penguin Mk2 Mod3 (νορβηγικής σχεδίασης) έχουν δώσει τη θέση τους σε 4 εκτοξευτές πυραύλων RGM-84A Harpoon (αμερικανικής σχεδίασης) με χαρακτηριστικά ανώτερα των νορβηγικών βλημάτων, αλλά παρωχημένους.

Στο πλοίο παρόντες ήταν μόνον οι 2 από τους 4 (σημειωτέο, πως αυτοί είχαν αρχικά τοποθετηθεί σε αντιτορπιλικά FRAM στα τέλη της δεκαετίας του 80)! Το σκάφος διατηρεί τον υπόλοιπο αρχικό οπλισμό του, δηλαδή τα 2 πυροβόλα 3 ιντσών OTO Melara, τα 2 δίδυμα αντιαερπορικά 30χιλ. Emerson electric και τους 2 τορπιλοσωλήνες τηλεκατευθυνομένων τορπιλών SST-4 των 533χιλ στην πρύμνη.

Το «Ντεγιάννης», όπως και οι υπόλοιπες παλιές πυραυλάκατοι του Πολεμικού μας Ναυτικού, που εξακολουθούν μετά από 45 – 50 χρόνια να βρίσκονται εν ενεργεία, θεωρούνται πλέον ξεπερασμένα πλοία.

Διατηρούνται σε καλή κατάσταση, χάρη στις κοπιώδεις προσπάθειες των στελεχών του Ναυτικού μας. Το σύγχρονο πεδίο μάχης, ωστόσο, γίνεται ολοένα και πιο δύσκολο, πιο πολύπλοκο.

Οι παλιές τακτικές των ΤΠΚ, να αγκιστρώνονται πίσω από μια βραχονησίδα για κάλυψη, δεν προσφέρουν πια μεγάλες ελπίδες επιβίωσης. Σε ενδεχόμενη σύγκρουση, τα εκατοντάδες εχθρικά μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ταχύπλοα θα προσπαθήσουν να «αποκαλύψουν» τα πλοία και να κορέσουν την άμυνά τους για να τα καταστρέψουν.

Απαιτούνται νέα πλοία, νέες τεχνολογίες, νέα όπλα και νέες τακτικές. Δυστυχώς (με ελάχιστες εξαιρέσεις) τα τελευταία 40 χρόνια οι πολιτικές ηγεσίες του τόπου αδιαφόρησαν για σοβαρές επενδύσεις στη σύγχρονη αμυντική τεχνολογία και απαξίωσαν σταδιακά την εγχώρια αμυντική βιομηχανία.

Ο Στόλος γερνά μέρα με τη μέρα και οι προκλήσεις στις θάλασσές μας αυξάνουν δραματικά. Καταντήσαμε ναυτικό έθνος, που αδυνατεί να αναπτύξει καινοτόμες ναυτικές τεχνολογίες και όπλα, όπως και να ναυπηγήσει σύγχρονα πολεμικά πλοία.

Ψάχνουμε σαν αξιοθρήνητοι επαίτες στη διεθνή «αγορά» για μεταχειρισμένα, τη στιγμή που οι γείτονες «χτίζουν» ολοένα και πιο προηγμένα σκάφη, όλων των τύπων και κατηγοριών!

Στην «καλύτερη» περίπτωση, κι αφού έρθει «ο κόμπος στο χτένι», δαπανούμε τεράστια ποσά για αγορά νέων πλοίων, χωρίς στις περισσότερες περιπτώσεις να εξασφαλίσουμε τη μεταφορά τεχνογνωσίας.

Δυστυχώς, με ευθύνη του συνόλου του πολιτικού κόσμου, τρέχουμε πίσω από τις εξελίξεις και συρόμαστε σε βεβιασμένες (και κερδοφόρες για κάποιους) λύσεις. Ας μην, λοιπόν, ποζάρουν περήφανα, αυτάρεσκα και καθησυχαστικά στις πλώρες των πολεμικών μας οι κάθε λογής «πολιτικάντηδες» και οι παρατρεχάμενοί τους.

Έστω και στην ύστατη στιγμή, τώρα που πλησιάζει ένα ακόμη «στρίμωγμα», ας αποτάξουν τη νοοτροπία της στημένης «ταξιαρχικής επιθεώρησης» (που όλα δείχνουν γυαλισμένα και τίποτα δε δουλεύει), ας βγάλουν επιτέλους «το κουτάλι από το μέλι» των κάθε λογής ΟΠΕΚΕΠΕδων, ας ενσκήψουν στο πρόβλημα, ας βρουν λύσεις λογικές, μακροπρόθεσμες και βιώσιμες ώστε να ενισχυθούν πραγματικά και στην πράξη οι Ένοπλες Δυνάμεις της χώρας. Χορτάσαμε από λόγια…