Έξι χρόνια μετά την πανδημία, το ειδικό πρωτόκολλο ταφής των θυμάτων Covid εξακολουθεί να δημιουργεί προβλήματα σε κοιμητήρια της χώρας: Ένα πρόβλημα που δημιουργήθηκε μέσα στην πανδημία εξακολουθεί να απασχολεί δήμους, κοιμητήρια και οικογένειες θανόντων από Covid-19, ακόμη και έξι χρόνια μετά την έναρξη της υγειονομικής κρίσης.
Οι ειδικές συνθήκες κάτω από τις οποίες πραγματοποιούνταν οι ταφές, με τη χρήση στεγανών πλαστικών σάκων και πρόσθετων προστατευτικών μέτρων, φαίνεται ότι σε αρκετές περιπτώσεις επιβράδυναν σημαντικά τη φυσική διαδικασία αποσύνθεσης. Το αποτέλεσμα είναι ότι, όταν άρχισαν οι εκταφές μετά την παρέλευση της προβλεπόμενης περιόδου, σε αρκετά κοιμητήρια διαπιστώθηκε πως η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί. Έτσι, οι δήμοι αναγκάστηκαν να αναζητήσουν διαφορετικές λύσεις, από την αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και τον επανενταφιασμό μέχρι την παράταση της ταφής ή ακόμη και την προσπάθεια βελτίωσης των συνθηκών του εδάφους χωρίς νέο άνοιγμα των τάφων. Το φαινόμενο δεν περιορίζεται σε μία περιοχή. Κρήτη, Θεσσαλονίκη, Καβάλα και Βόλος έχουν καταγράψει πλέον συγκεκριμένες περιπτώσεις, με τις δημοτικές αρχές να καλούνται να διαχειριστούν ένα ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τα πρωτόκολλα της περιόδου της πανδημίας.
Γιατί οι σοροί δεν έχουν αποσυντεθεί
Η εγκύκλιος που εκδόθηκε το 2024 για τις εκταφές επισημαίνει ότι ο χρόνος που απαιτείται για την ολοκλήρωση της αποσύνθεσης δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια, καθώς επηρεάζεται από παράγοντες όπως η σύσταση του εδάφους και οι συνθήκες ταφής. Στην περίπτωση των θυμάτων Covid, όμως, υπήρχε ένας επιπλέον παράγοντας: τα ειδικά υγειονομικά πρωτόκολλα που εφαρμόζονταν κατά την ταφή. Οι σοροί τοποθετούνταν σε προστατευτικούς, ανθεκτικούς και αδιάβροχους σάκους, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις υπήρχαν επιπλέον μέτρα στεγανοποίησης. Όταν άρχισαν οι εκταφές, διαπιστώθηκε σε ορισμένες περιοχές ότι η βιολογική διαδικασία δεν είχε προχωρήσει στον βαθμό που αναμενόταν. Η εγκύκλιος προβλέπει ότι, όταν κατά την εκταφή δεν έχει ολοκληρωθεί η αποσύνθεση των μαλακών ιστών, πρέπει να ακολουθείται η προβλεπόμενη διαδικασία του κοιμητηρίου. Ειδικά για τις σορούς θυμάτων Covid που εξακολουθούν να βρίσκονται μέσα σε αδιάβροχους σάκους, προβλέπεται αφαίρεση του σάκου και διαχείριση της σορού σύμφωνα με τους κανονισμούς των κοιμητηρίων. Στην Κρήτη, το ζήτημα έχει καταγραφεί στα δημοτικά κοιμητήρια του Ηρακλείου. Ο Δήμος Ηρακλείου διαπίστωσε ότι στις σορούς ανθρώπων που είχαν πεθάνει από Covid-19 και είχαν ταφεί σύμφωνα με τα ειδικά πρωτόκολλα της πανδημίας, η διαδικασία αποσύνθεσης δεν είχε προχωρήσει ουσιαστικά. Για τον λόγο αυτό, η εκταφή που κανονικά προβλεπόταν μετά την παρέλευση τριών ετών μετατέθηκε χρονικά. Ο κανονισμός του Δήμου τροποποιήθηκε από τις αρχές του 2024 και για τις συγκεκριμένες ταφές προβλέφθηκε εκταφή στην πενταετία, ενώ για τις υπόλοιπες περιπτώσεις εξακολουθεί να ισχύει η τριετία. Το πρόβλημα στην Κρήτη συνδέθηκε από τις αρμόδιες υπηρεσίες με τις ιδιαίτερα αυστηρές συνθήκες που ίσχυαν κατά την ταφή των θυμάτων Covid. Όπως είχε δηλώσει ο διευθυντής Δημόσιας Υγείας της Περιφέρειας Κρήτης, Αντώνης Παπαδάκης, τα πρωτόκολλα της περιόδου επηρέασαν τη διαδικασία αποσύνθεσης, με αποτέλεσμα να μην είναι δυνατή η εκταφή στην τριετία όπως συνέβαινε στις υπόλοιπες ταφές. Έτσι, στο Ηράκλειο επιλέχθηκε η παράταση της παραμονής των συγκεκριμένων σορούς στον τάφο, αντί να προχωρήσουν πρόωρα σε διαδικασίες που θα απαιτούσαν νέα διαχείριση των λειψάνων. Ιδιαίτερη διάσταση έχει πάρει το θέμα στα κοιμητήρια Ευόσμου. Σύμφωνα με τα νεότερα στοιχεία που έδωσε ο πρόεδρος του Συνδέσμου Δήμων Δυτικής Θεσσαλονίκης, Κώστας Τσιαπακίδης, από το 2025 έως τον Αύγουστο του 2026 ανοίχτηκαν περίπου 800 από τους 1.200 τάφους ανθρώπων που είχαν χάσει τη ζωή τους από Covid-19. Στις περιπτώσεις που ελέγχθηκαν, σύμφωνα με τον ίδιο, διαπιστώθηκε ότι η αποσύνθεση δεν είχε ολοκληρωθεί, ακόμη και σε τάφους όπου είχαν προηγηθεί παρεμβάσεις στους πλαστικούς σάκους. Η νέα διοίκηση του Συνδέσμου αποφάσισε να ακυρώσει τα προγραμματισμένα ραντεβού για νέες παρεμβάσεις. Αντί για νέα εκταφή, εξετάζεται λύση μέσω του χώματος πάνω από τους τάφους, με στόχο να δημιουργηθούν συνθήκες που θα ευνοήσουν τη φυσική διαδικασία αποσύνθεσης. Η συγκεκριμένη μέθοδος βρίσκεται υπό αξιολόγηση και εκτιμάται ότι μπορεί να χρειαστούν περίπου έξι μήνες για να διαπιστωθεί εάν θα έχει αποτέλεσμα.
Καβάλα: Περίπου 150 σοροί χρειάζονται νέα ταφή
Στην Καβάλα, το πρόβλημα έγινε εμφανές κατά τις εκταφές που πραγματοποιήθηκαν μετά την παρέλευση πέντε ετών. Στα δημοτικά κοιμητήρια εντοπίστηκαν περίπου 150 περιπτώσεις όπου δεν είχε ολοκληρωθεί η αναμενόμενη αποσύνθεση. Σύμφωνα με την εισήγηση που εξετάστηκε από τα αρμόδια δημοτικά όργανα, οι σοροί παρέμεναν σε μεγάλο βαθμό αδιάλυτες, γεγονός που αποδόθηκε στις συνθήκες ταφής και στη χρήση των ειδικών πλαστικών σάκων. Η λύση που προτάθηκε ήταν η εκταφή, η αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και ο επανενταφιασμός, ώστε οι σοροί να παραμείνουν για τουλάχιστον έναν ακόμη χρόνο στο έδαφος και να ολοκληρωθεί η φυσική διαδικασία. Η διαδικασία προβλέφθηκε να γίνει χωρίς οικονομική επιβάρυνση των οικογενειών, καθώς το ζήτημα προέκυψε από τα ειδικά μέτρα που είχαν εφαρμοστεί κατά την περίοδο της πανδημίας. Νέα στοιχεία προέκυψαν την 1η Οκτωβρίου 2026 και από τον Βόλο, όπου έχουν ξεκινήσει δοκιμαστικές εκταφές σε τάφους ανθρώπων που πέθαναν από Covid-19. Στα δημοτικά κοιμητήρια του Βόλου έχουν καταγραφεί περίπου 600 ταφές θυμάτων Covid στο κοιμητήριο του Κούκου, ενώ περίπου 100 ακόμη υπολογίζονται στα περιφερειακά κοιμητήρια του δήμου. Στις δοκιμαστικές εκταφές που έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα διαπιστώθηκε ότι δεν έχει ολοκληρωθεί η αποστέωση. Ο Δήμος αποδίδει τη δυσκολία στις ειδικές συνθήκες ενταφιασμού που προβλέπονταν από τα πρωτόκολλα της πανδημίας, μεταξύ άλλων στη χρήση διπλών στεγανών πλαστικών σάκων και, κατά την πρώτη περίοδο, πρόσθετης περιτύλιξης του φερέτρου. Για τις συγκεκριμένες ταφές ο Δήμος Βόλου έχει προχωρήσει και σε αλλαγές στον κανονισμό, προβλέποντας δωρεάν παραμονή κατά το τέταρτο και πέμπτο έτος, ενώ από το έκτο έτος προβλέπεται μειωμένη χρέωση. Το πρόβλημα, επομένως, εμφανίζεται πλέον σε διαφορετικές περιοχές της Ελλάδας και με διαφορετικές μορφές διαχείρισης. Στην Κρήτη επιλέχθηκε η παράταση του χρόνου ταφής, στην Καβάλα προωθήθηκε η αφαίρεση των πλαστικών καλυμμάτων και ο επανενταφιασμός, ενώ στη Θεσσαλονίκη και στον Βόλο οι δημοτικές υπηρεσίες εξετάζουν τρόπους αντιμετώπισης του ζητήματος με βάση τα ευρήματα των εκταφών. Κοινός παράγοντας είναι τα ειδικά πρωτόκολλα ταφής της περιόδου Covid-19, τα οποία εφαρμόστηκαν για λόγους δημόσιας υγείας και σήμερα, χρόνια μετά, εξακολουθούν να επηρεάζουν τη διαχείριση των τάφων και τον προγραμματισμό των εκταφών.
πηγή: neakriti.gr
