Με μια αναλυτική και προσεγμένη επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Ένωση και το Ευρωκοινοβούλιο, πολίτες της Καβάλας και της Νέας Καρβάλης ουσιαστικά καταγγέλλουν το ελληνικό κράτος και την Κυβέρνηση ότι δεν προσαρμόζονται στις δικαστικές αποφάσεις. Αποφεύγουν τις τροποποιήσεις που είναι υποχρεωμένοι να κάνουν από τις αποφάσεις των δικαστηρίων, κι όσο αυτές αφορούν το έργο της σιδηροδρομικής σύνδεσης του νέου λιμανιού με τους Τοξότες.
Η διαμαρτυρία ζητά τα αυτονόητα. Ασφάλεια στη σιδηροδρομική σύνδεση με αλλαγή της χάραξης. Διαβούλευση μεταξύ των εμπλεκόμενων και συναίνεση ώστε το έργο να είναι αποδεκτό απ’ όλους. Το κείμενο σημειώνει την αλλαγή των δεδομένων του έργου σύμφωνα με τους όρους της αρχικής και προ πολλών ετών έγκρισης και χρηματοδότησης του. Το ότι δεν προστατεύει το περιβάλλον, δεν παρέχει ασφάλεια κτλ.
Οι πολίτες καταλήγουν στο ότι αν και υπάρχουν δικαστικές αποφάσεις υπέρ της ασφάλειας του έργου, το κράτος και η Κυβέρνηση κρύβουν τα προβλήματα επιδιώκοντας να μην αλλάξει τίποτα!
Ολόκληρη η επιστολή αναφέρει:
«Οι κάτωθι υπογράφοντες, πολίτες της περιοχής Νέας Καρβάλης και Καβάλας, διαμαρτυρόμαστε ώστε να εξασφαλιστεί ένας ασφαλής σιδηρόδρομος στην περιοχή μας και απευθυνόμαστε στο Ευρωκοινοβούλιο αναφέροντας τα ακόλουθα:
Ι. Οι αυθαίρετες μεταβολές στην υλοποίηση και τη σκοπιμότητα του σιδηροδρομικού Έργου Θεσσαλονίκης- Τοξοτών και της διασύνδεσης με το λιμάνι Φίλιππος Β και η έλλειψη δημόσιας διαβούλευσης.
Το σιδηροδρομικό έργο Τοξοτών-Λιμάνι Φίλιππος Β σχεδιάστηκε στο πλαίσιο της διασύνδεσης του λιμένος Φίλιππος Β με τη Θεσσαλονίκη και τους Τοξότες Ξάνθης, γι΄ αυτό και σε όλη τη ΜΠΕ αναδεικνύεται η λειτουργία του Έργου σε σχέση με τη Νέα Σιδηροδρομική γραμμή Θεσσαλονίκης -Τοξοτών Ξάνθης.
Συγκεκριμένα, στο τρίτο κεφάλαιο, το οποίο αναφέρεται στη θέση, έκταση και διοικητική υπαγωγή του έργου, προβλέπεται ότι: “Το έργο αποτελεί τμήμα της Νέας Σιδηροδρομικής Γραμμής μεταξύ Θεσσαλονίκης – Τοξοτών Ξάνθης. Πρόκειται για κατασκευή νέου σιδηροδρομικού άξονα μονής γραμμής, ταχύτητας μελέτης V=160 χλμ/ώρα, με δυνατότητα ηλεκτροκίνησης των συρμών, που θα ενώνει τη Θεσσαλονίκη με την Καβάλα, θα συνδέει το υπό ανάπτυξη λιμάνι της Νέας Καρβάλης, θα διασχίζει το ανατολικό τμήμα του νομού Καβάλας και θα οδηγεί στη ευρύτερη περιοχή Τοξοτών Ξάνθης συμβάλλοντας με το υπόλοιπο δίκτυο του Ο.Σ.Ε.”.
Περαιτέρω, στη ΜΠΕ που κατατέθηκε το 2012, ως προς την σκοπιμότητα του Έργου, θεωρήθηκε ότι: “είναι ένα από τα βασικότερα έργα συγκοινωνιακής υποδομής της βόρειας Ελλάδας, που θα επιτρέψει τη διασύνδεση της Αδριατικής με τις χώρες του Ευξείνου Πόντου κ.λπ. …, ειδικότερα δε, ως προς το Έργο Τοξότες-Λιμάνι Φίλιππος Β΄ αναφέρεται ότι: “είναι πολύ σημαντικό γιατί θα συμβάλει στην ανάπτυξη των νομών Καβάλας και Ξάνθης”, ενώ περαιτέρω, ως προς τη σκοπιμότητα του Έργου αναφέρεται ότι, «… από πλευράς επιβατικών μετακινήσεων η σιδηροδρομική διασύνδεση θα προσελκύσει σημαντικό ποσοστό διαπεριφερειακών μετακινήσεων ….».
Πλην όμως, το σχέδιο μεταβλήθηκε εντελώς.
Συγκεκριμένα, δεν αποτελεί πλέον τμήμα ενός ευρύτερου Έργου που θα αναβάθμιζε τις συγκοινωνίες στη Βόρεια Ελλάδα, ούτε καν στο πλαίσιο της Τροποποίησης της ΑΕΠΟ κατά το έτος 2021, καθώς, το μείζον τμήμα που αφορούσε στη σύνδεση Θεσσαλονίκης με τους Τοξότες Ξάνθης εγκαταλείφθηκε. Ως εκ τούτου, δεν εξυπηρετείται η σκοπιμότητα του Έργου ούτε ως προς την ανάπτυξη των νομών Καβάλας και Ξάνθης, ούτε ως προς τη σύνδεση του υπό ανάπτυξη λιμένα της Νέας Καρβάλης με την ευρύτερη περιοχή Τοξοτών Ξάνθης συμβάλλοντας με το υπόλοιπο δίκτυο του Ο.Σ.Ε.
Περαιτέρω, ενώ αρχικώς η γραμμή σχεδιάστηκε και αδειοδοτήθηκε για να είναι και επιβατική, πλέον έχει μετατραπεί σε καθαρά εμπορική. Ως εκ τούτου, δε εξυπηρετείται η σκοπιμότητα του Έργου ως προς τη συμβολή της στη μετακίνηση πληθυσμού μέσω της σύνδεσης με την επιβατική γραμμή από την πόλη της Θεσσαλονίκης προς τις πόλεις της Καβάλας και της Ξάνθης, αφού πλέον έχει μετατραπεί σε καθαρά εμπορική που συνδέει απλά ένα λιμάνι και μάλιστα αμφιβόλου εμπορικής έντασης.
Οι εν λόγω δε μεταβολές επήλθαν αυθαίρετα.
Οι δυσκολίες εξεύρεσης αποτελεσματικών λύσεων, σε ένα πλαίσιο περιορισμένων πόρων, υπαγορεύουν, περισσότερο από ποτέ, τη λήψη αποφάσεων, που εξασφαλίζουν ευρεία συναίνεση, πολλώ δε μάλλον όταν οι αποφάσεις αυτές αφορούν σε μεγάλο μέρος πολιτών και έχουν μεγάλο αντίκτυπο σε αυτούς.
Βασικό εργαλείο για να διασφαλιστεί αυτή η συναίνεση, αποτελεί η δημόσια διαβούλευση, η οποία δημιουργεί ένα χώρο επικοινωνίας και συνεργασίας, μεταξύ των μελών της κοινωνίας και των συντελεστών λήψης αποφάσεων, με σκοπό τη συνδιαμόρφωση νέων πτυχών της συλλογικής τους πραγματικότητας και αναδεικνύει βιώσιμες λύσεις, που προκύπτουν μέσα από τη συμμετοχή των ίδιων των ενδιαφερομένων, που γνωρίζουν σε βάθος τις πτυχές των προβλημάτων, μπορούν να καταθέσουν προτάσεις αλλά και να συνεισφέρουν στην υλοποίησή τους.
Γι΄αυτό άλλωστε αποτελεί η δημόσια διαβούλευση απαραίτητο συστατικό στοιχείο της διαδικασίας σχεδιασμού και εφαρμογής πολιτικών και αποφάσεων σε ευρωπαϊκό, εθνικό αλλά και τοπικό επίπεδο.
Ειδικότερα δε, σε περίπτωση υποχρέωσης σύνταξης ΑΕΠΟ, προϋποτίθεται η σύνταξη ΜΠΕ, η οποία δημοσιοποιείται και αφού ολοκληρωθεί η διαδικασία διαβούλευσης επ΄ αυτής, τότε η αρμόδια περιβαλλοντική αρχή αξιολογεί και σταθμίζει τις σχετικές γνωμοδοτήσεις και απόψεις και συντάσσει την ΑΕΠΟ ή την απόφαση απόρριψης της.
Στην προκειμένη περίπτωση, ενώ επήλθε μεταβολή στο αρχικώς σχεδιαζόμενο έργο και κατά συνέπεια μεταβολή και στη σκοπιμότητα του Έργου και στις προϋποθέσεις αδειοδότησής του, επιχειρήθηκε η υλοποίησή του, αφενός με εγκεκριμένους, υπό άλλες συνθήκες, πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αφετέρου χωρίς καν να τεθεί σε διαβούλευση, ενώ έχει υπερτονιστεί από αυτούς που ανέλαβαν την υλοποίησή του ο μεγάλος αντίκτυπός του σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού της βορείου Ελλάδος.
ΙΙ. Νομικό και πολιτικό πλαίσιο για τη χρηματοδότηση σιδηροδρομικών έργων με πόρους της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Σύμφωνα με τις Ευρωπαϊκές Συνθήκες, οι οποίες αποτελούν το πρωτογενές δίκαιο της Ένωσης, η προστασία του περιβάλλοντος συνιστά πρωταρχική αποστολή και πολιτική της Ένωσης. Εξίσου σημαντική είναι η διαφύλαξη συνθηκών ασφαλείας, στο όνομα της ανθρώπινης υγείας, της αποφυγής περιβαλλοντικών ατυχημάτων και της ασφαλούς λειτουργίας των μέσω μεταφοράς. Παράλληλα, η ανάπτυξη διευρωπαϊκών δικτύων και η συμβολή της Ένωσης στη δημιουργία και συντήρησή τους συνιστά σημαντική ευρωπαϊκή πολιτική, για την προαγωγή της οποίας αφιερώνονται ευρωπαϊκοί οικονομικοί πόροι. Όλα τα ανωτέρω, υπαγορεύουν την ανάγκη τήρησης της αρχής της ενσωμάτωσης, η οποία μάλιστα ορίζει ότι, τα περιβαλλοντικά ζητήματα δεν είναι απλώς μια παράμετρος, αλλά μια κύρια συνιστώσα όλων των άλλων πολιτικών της Ένωσης , καθώς και των αρχών της πρόληψης και της προφύλαξης.
Ειδικότερα, σύμφωνα με τις αρχές της πρόληψης και της προφύλαξης, απαγορεύεται η λήψη μέτρων και η προαγωγή έργων, των οποίων η υλοποίηση αναμένεται ή/και πιθανολογείται ότι, θα επιφέρουν αρνητικό αντίκτυπο στην περιβαλλοντική προστασία και τη δημόσια υγεία. Μάλιστα, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, δεν απαιτείται καν επιστημονική βεβαιότητα για την έλευση του προαναφερθέντος αρνητικού αντίκτυπου, αλλά αρκεί η ύπαρξη επιστημονικών ενδείξεων.
Κατά συνέπεια, οι Συνθήκες απαγορεύουν τη χρηματοδότηση και με την με οποιοδήποτε άλλο τρόπο ενίσχυση και υποστήριξη σχεδίων ή έργων στο πεδίο των μεταφορών, ακόμη και στο όνομα της ενίσχυσης των διευρωπαϊκών δικτύων, όταν τα εν λόγω σχέδια ή έργα θέτουν σοβαρούς κινδύνους για την περιβαλλοντική ασφάλεια και την υγεία των πολιτών ή υπάρχει μη ανεκτή επιστημονική αβεβαιότητα ως προς την ασφάλειά τους. Στο ίδιο πλαίσιο, δε νοείται η χρηματοδότηση σχεδίων ή έργων μέσω Ταμείων ή άλλων δημοσιονομικών πρωτοβουλιών της Ένωσης για τα οποία δεν έχει τηρηθεί κατά γράμμα το παράγωγο δίκαιο και η ειδικότερη ευρωπαϊκή νομοθεσία για την προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης υγείας. Κεντρική θέση στη νομοθεσία αυτή κατέχουν και οι οδηγίες για την εκτίμηση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων, καθώς και για την αποτροπή των βιομηχανικών ατυχημάτων.
Σημειωτέον ότι, η ευλαβική τήρηση των ενωσιακών περιβαλλοντικών προδιαγραφών συνιστά μεν προαπαιτούμενο, αλλά δεν αρκεί για την χρηματοδότηση τέτοιων σχεδίων ή έργων, καθώς απαιτείται η βέλτιστη χρήση των πεπερασμένων πόρων των Ενωσιακών Ταμείων, κατά τρόπο ώστε, να εξυπηρετούνται με τον πιο αποτελεσματικό τρόπο οι πολιτικές της Ένωσης. Εθνικά σχέδια ή έργα με αμφίβολη βιωσιμότητα και χρησιμότητα ως προς τη σύνδεσή τους με ευρωπαϊκές πολιτικές (όπως εκείνες των σιδηροδρομικών μεταφορών και της προαγωγής των διευρωπαϊκών δικτύων) δεν επιτρέπεται να στηρίζονται οικονομικά με πόρους της Ένωσης. Η τυχόν στήριξή τους προσκρούει στο πνεύμα των διατάξεων των Συνθηκών, αλλά και στην έννοια της βιώσιμης ανάπτυξης, η οποία βρίσκεται στο επίκεντρο του ενωσιακού δικαίου. Επομένως, έργα αμφίβολης βιωσιμότητας, πόσο μάλλον έργα που εγείρουν πρόδηλα ερωτηματικά ως προς την αναγκαιότητα και τη χρησιμότητά τους, δεν επιτρέπεται να χρηματοδοτούνται, τόσο στο όνομα της σκοπιμότητας όσο και στο όνομα της βιωσιμότητας.
Λαμβανομένων υπόψη των ανωτέρω, το σιδηροδρομικό Έργο Θεσσαλονίκης – Τοξοτών όπως περιορίστηκε στη διασύνδεσης με τον λιμένα Φίλιππος Β της Καβάλας, το οποίο χρηματοδοτείται με ενωσιακά κονδύλια, είναι σκανδαλωδώς παράνομο, επικίνδυνο και μη βιώσιμο, οδηγεί δε σε κακή χρήση, εάν όχι κατασπατάληση ενωσιακών πόρων.
ΙΙΙ. Πρόδηλη παραβίαση των κανόνων του ευρωπαϊκού δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας στην αδειοδότηση του συγκεκριμένου Έργου.
Ο σχεδιασμός του επίμαχου Έργου παραβιάζει θεμελιώδεις κανόνες και αρχές της προστασίας του περιβάλλοντος και της δημόσιας υγείας. Ειδικότερα, το επίμαχο Έργο υλοποιείται στη βάση ανεπίκαιρης περιβαλλοντικής αδειοδότησης (2012, με τροποποίηση το 2022), η οποία δεν έχει λάβει καθόλου υπόψη το γεγονός της εγγύτητας της σιδηροδρομικής γραμμής και του Εμπορευματικού Σταθμού Διαλογής προς ήδη υφιστάμενες εγκαταστάσεις που εμπίπτουν στην Οδηγία Seveso για την αντιμετώπιση κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων.
Συνέπεια των παραπάνω είναι να μην έχουν εκτιμηθεί οι κίνδυνοι κατασκευής και λειτουργίας, να μην έχουν προβλεφθεί κατάλληλες και επαρκείς από άποψη ασφάλειας αποστάσεις και να μην έχουν εξεταστεί εναλλακτικές λύσεις υλοποίησης του σιδηροδρομικού Έργου. Όλα αυτά συνιστούν παράβαση όχι μόνο των απαιτήσεων της ειδικής νομοθεσίας σχετικά με την περιβαλλοντική αδειοδότηση του Έργου, αλλά και θεμελιωδών αρχών, όπως η αρχή της πρόληψης και της προφύλαξης. Προκύπτει, επομένως, έλλειψη εκτίμησης και αντιμετώπισης των εξαιρετικά σοβαρών κινδύνων ασφάλειας που συνδέονται με την κατασκευή και λειτουργία του Έργου και ιδίως του κινδύνου εκτεταμένου ατυχήματος, με προφανείς συνέπειες όχι μόνο για το περιβάλλον αλλά και για την ανθρώπινη ζωή και υγεία.
Οι παραπάνω ελλείψεις στην περιβαλλοντική αδειοδότηση δεν έχουν αντιμετωπιστεί προσηκόντως έως σήμερα, καθώς δεν προκύπτει ότι έχει πραγματοποιηθεί προσήκουσα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, η οποία να εξετάζει και αντιμετωπίζει τα παραπάνω ζητήματα, ούτε τήρηση της ορθής διαδικασίας έκδοσης νέας περιβαλλοντικής αδειοδότησης με τη συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων και του κοινού (δημόσια διαβούλευση), όπως επιβάλλει το ενωσιακό και εθνικό δίκαιο. Αντίθετα μάλιστα, οι περιβαλλοντικοί όροι του Έργου έχουν ανασταλεί από το ίδιο το Υπουργείο Περιβάλλοντος, ακριβώς στη βάση των προαναφερθεισών ελλείψεων.
Επομένως: Υπήρξε πρωτοφανής ανοχή από τις εθνικές υπηρεσίες αλλά και από τον χρηματοδοτικό βραχίονα της Ένωσης στο ότι:
- Ένα κρίσιμο Έργο προχωρά με παντελώς ανεπίκαιρη περιβαλλοντική εκτίμηση.
- Η περιβαλλοντική εκτίμηση και αδειοδότηση δεν καλύπτει το ζήτημα της πρόληψης μείζονων ατυχημάτων.
- Ουδέποτε καλύφθηκε με τον προσήκοντα τρόπο στη διαδικασία περιβαλλοντικής εκτίμησης το κενό της αντιμετώπισης μείζονων ατυχημάτων
- Ακόμη και σήμερα το Έργο δεν έχει απενταχθεί ενώ δεν έχει καν περιβαλλοντική αδειοδότηση.
- Οι εθνικές Αρχές, στην προσπάθεια να μην χάσουν την ενωσιακή χρηματοδότηση, επιχειρούν για άλλη μία φορά να αποσιωπήσουν τα εγειρόμενα προβλήματα και παρατυπίες και φοβόμαστε ότι θα προωθήσουν την έκδοση νέας περιβαλλοντικής άδειας στην οποία υποτίθεται πως θα λάβουν υπόψη το ζήτημα της πρόληψης βιομηχανικού ατυχήματος χωρίς:
- Νέα συνολική εκτίμηση, η οποία ενδεχομένως θα πρέπει να θέσει από νέα, μηδενική βάση τη χάραξη της γραμμής και την εξέταση εναλλακτικών λύσεων (μιας και η προηγούμενη εκτίμηση αγνοούσε παντελώς την κρισιμότερη περιβαλλοντική επίπτωση της αρχικής χάραξης μέσα από χημικές βιομηχανίες με υφιστάμενες εγκαταστάσεις Seveso.
- Διαβούλευση επί της νέας μελέτης, παρά το γεγονός ότι, το ενδιαφερόμενο κοινό στην Καβάλα ουδέποτε ενημερώθηκε ότι πρόκειται να χαραχθεί σιδηροδρομική γραμμή η οποία ενδεχομένως να προκαλέσει μείζον βιομηχανικό ατύχημα, το οποίο το αφορά!
ΙV. Ζητήματα σκοπιμότητας και βιώσιμης αξιοποίησης των ενωσιακών πόρων.
Για το Έργο εγκρίθηκε ενωσιακή χρηματοδότηση όταν ακόμη αποτελούσε τμήμα του Έργου της Σιδηροδρομικής Εγνατίας Βάσει Κριτηρίων του CEF 2021-2027. Στα Κριτήρια του Προγράμματος Χρηματοδότησης περιλαμβάνεται μια σειρά προϋποθέσεων που αφορά στη σκοπιμότητα του Έργου και συγκεκριμένα:
- Αναγκαιότητα υλοποίησης.
Εξετάζεται με βάση τη Μελέτη Σκοπιμότητας. Τέτοιου είδους μελέτη έχει αναπτυχθεί για το αυτοτελές Έργο της γραμμής Τοξότες-Λιμάνι Καβάλας; Έχει ληφθεί υπόψη ότι τελικά δεν θα εξυπηρετεί επιβατικό κοινό;
- Αποδοτικότητα.
Ποια θα είναι η αποδοτικότητα αφού ο λιμένας Φίλιππος Β΄ δεν έχει κίνηση εμπορευμάτων, δεν θα υπάρχει διακίνηση πληθυσμού και δεν θα συνδέεται με τις αγορές της Θεσσαλονίκης, της Αδριατικής κ.λπ. όπως είχε αρχικά σχεδιαστεί;
- Βιωσιμότητα, λειτουργικότητα και αξιοποίηση.
Σύμφωνα με τα κριτήρια και ειδικά για τις υποδομές όπου απαιτείται συντήρηση και λειτουργία, θα πρέπει να προβλέπονται οι αναγκαίες ενέργειες με συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα και πόρους ή μηχανισμούς προκειμένου να εξασφαλιστεί η συντήρηση και λειτουργία. Έχει εξεταστεί κατά πόσο θα καλύπτονται οι δαπάνες λειτουργίας και συντήρησης, βάσει των χρηματοοικονομικών στοιχείων των μεταφορών που θα εκπονούνται;
- Ανύπαρκτη χρησιμότητα του Έργου συγκριτικά με τις προτεραιότητες αναβάθμισης του ελληνικού σιδηροδρομικού δικτύου.
Ανεξάρτητα από την ανύπαρκτη χρησιμότητα και βιωσιμότητα του συγκεκριμένου Έργου, γεννώνται ακόμη πιο σοβαρά ερωτηματικά για τους λόγους επιλογής της υλοποίησής του, δεδομένου ότι, το ελληνικό σιδηροδρομικό δίκτυο αντιμετωπίζει πολλά άλλα, πολύ σημαντικότερα και ζέοντα προβλήματα. Η γνωστή σε όλους τραγωδία των Τεμπών ανέδειξε την τραγική κατάσταση στην οποία βρίσκεται το υφιστάμενο σιδηροδρομικό δίκτυο, ακόμη και στην πιο κρίσιμη συνιστώσα του, τη γραμμή η οποία συνδέει την Αθήνα και το Λιμάνι του Πειραιά με την Θεσσαλονίκη και στη συνέχεια με την υπόλοιπη ηπειρωτική Ευρώπη. Αντί η χρήση των πεπερασμένων ενωσιακών πόρων να στοχεύσει κατά προτεραιότητα στην κάλυψη των τραγικών αυτών κενών και προβλημάτων που εντοπίζονται με το πλέον εμφατικό τρόπο στη λειτουργία υφιστάμενων γραμμών μείζονος σημασίας, προκρίνεται μία νέα υπο-γραμμή, περιθωριακής ή και παντελώς μηδενικής σημασίας, γεγονός που εγείρει εύλογα ερωτηματικά ως προς το αν η σκοπιμότητα υλοποίησης του Έργου αξιολογείται, ως οφείλει, με γνώμονα την εξυπηρέτηση του κοινού καλού και του δημοσίου συμφέροντος ή προσδιορίζεται, ως απαγορεύεται, από την εξυπηρέτηση των ιδιωτικών συμφερόντων. Η παρατήρηση αυτή και μόνο αρκεί για να αναδείξει το σκανδαλώδη χαρακτήρα της ενωσιακής χρηματοδότησης αυτού του αμφιβόλου χρησιμότητας και σκοπιμότητας Έργου.
V. Εναλλακτική χάραξη
Για το Έργο δεν εξετάστηκαν εναλλακτικές χαράξεις που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν τόσο την σκοπιμότητα όσο και την ασφάλεια.
Παραδειγματικά αναφέρεται ότι δεδομένης της χάραξης της γραμμής Θεσσαλονίκης-Τοξοτών βοριότερα στην περιοχή της Νέας Καρβάλης, στην πεδινή περιοχή στους πρόποδες του βουνού, θα μπορούσε να κατασκευαστεί η γραμμή Τοξοτών- Λιμάνι Φίλιππος Β παράλληλα προς την πρώτη (ώστε να πραγματοποιηθεί ενιαία Απαλλοτρίωση, να γίνουν μια φορά έργα υποδομής μειώνοντας το κόστος και να απομακρυνθεί η σιδηροδρομική γραμμή από την εγκατάσταση SEVESO εξασφαλίζοντας την ασφάλεια των κατοίκων).
Από τα ανωτέρω καθίσταται αδιαμφισβήτητα σαφής και επιτακτική η ανάγκη:
- Να ληφθούν όλα τα μέτρα για την αποκατάσταση της νομιμότητας στα πλαίσια του Έργου
- να ανακληθούν άμεσα οι αποφάσεις των αρμοδίων οργάνων της Ένωσης για χρηματοδότηση του συγκεκριμένου Έργου και το ‘Εργο να απενταχθεί από την ενωσιακή χρηματοδότηση ενώ η χρηματοδότηση να εγκριθεί για νέα χάραξη του Έργου αν και εφόσον κριθεί ότι καλύπτεται η σκοπιμότητα του Έργου
- να διερευνηθούν οι τυχόν ευθύνες της συγκεκριμένης απόπειρας παράνομης χρήσης και εν τέλει διασπάθισης των κονδυλίων του προϋπολογισμού της Ένωσης.
VΙ. Επίρρωση έλλειψης εκτίμησης κινδύνων κατασκευής και λειτουργίας
Τέλος, αναφέρουμε ότι, έχουν περιέλθει σε γνώση μας και ενέργειες που έχουν λάβει χώρα εκ μέρους τρίτων, στο πλαίσιο μιας ύστατης προσπάθειας αναχαίτισης των σοβαρών κινδύνων που εγκυμονεί για την ασφάλεια και την υγεία των πολιτών της ευρύτερης περιοχής της Καβάλας η κατασκευή του συγκεκριμένου Έργου, του οποίου ο σχεδιασμός αγνοεί βασικούς κανόνες ασφαλείας και προβλέπει την κατασκευή και διέλευση μέσα από χημικές βιομηχανικές εγκαταστάσεις SEVESO. Μεταξύ αυτών, συγκαταλέγεται και η βιομηχανία λιπασμάτων Νέας Καρβάλης, η οποία και ανταποκρινόμενη σε σχετικό αίτημά μας έθεσε υπόψη μας τις κάτωθι αποφάσεις, ενώ περαιτέρω επιβεβαίωσε την πληροφορία ότι εκκρεμεί η εκδίκαση κατατεθειμένων εκ μέρους της αιτήσεων ακύρωσης τόσο κατά της προϋποτιθέμενης για την κατασκευή του έργου απαλλοτρίωσης όσο και κατά της ΑΕΠΟ αυτού. Συγκεκριμένα:
Εκδόθηκε η 38/2025 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ επί της αίτησης αναστολής της εταιρείας «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ELFE ΑΒΕΕ» κατά των 89869/27.3.2024 και 8993/27.3.2024 πράξεων της Προϊσταμένης της Γενικής Διεύθυνσης Προδιαγραφών, Μητρώων και Απαλλοτριώσεων του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών (Δ’ 189/28.3.2024), περί κήρυξης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης ακινήτων για την κατασκευή της νέας μονής σιδηροδρομικής γραμμής σύνδεσης του σιδηροδρομικού δικτύου με τον εμπορικό λιμένα Καβάλας (Λιμένας Φίλιππος), σύμφωνα με την οποία έγινε δεκτή η εν λόγω αίτηση και ”ως πρόσφορο μέτρο, κατ΄ εφαρμογή της παρ. 8 του άρθ. 52 του π.δ. 18/1989 (Α΄ 8), διατάχθηκε η διασφάλιση από τη Διοίκηση ότι, εκ των απαλλοτριούμενων, με τις προαναφερθείσες 89869/27.3.2024 και 8993/27.3.2024 πράξεις, εκτάσεων των οποίων ως κυρία φέρεται η ανωτέρω εταιρεία, δεν θα γίνει κατάληψη, συγκεκριμένα, του τμήματος εκείνου που αφορά το γήπεδο εγκατάστασης της εμπίπτουσας στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2012/18/ΕΕ μονάδας παραγωγής και εμπορίας αμμωνίας, οξέων και αζωτούχων λιπασμάτων (με φορέα της άδειας λειτουργίας την εταιρεία «KAVALA SOLUTIONS ΥΠΟΚΑΤΑΣΤΗΜΑ ΑΛΛΟΔΑΠΗΣ») ούτε εκτέλεση επί του απαλλοτριουμένου αυτού τμήματος εργασιών, έως ότου, και εντός ταχθείσας προθεσμίας τριών μηνών από την κοινοποίηση της ανωτέρω αποφάσεως, εκπονηθεί, με μέριμνα και δαπάνη της ήδη αιτούσας εταιρείας ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε. και με συνεργασία, μεταξύ άλλων, της καθ’ ης η παρούσα αίτηση εταιρείας, ειδική μελέτη εκτίμησης και αντιμετώπισης ζητημάτων ασφαλείας που κρίθηκε ότι εγείρονται λόγω της εκτέλεσης εργασιών εγγύς εγκαταστάσεων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2012/18/ΕΕ για την αντιμετώπιση των κινδύνων μεγάλων ατυχημάτων σχετιζόμενων με επικίνδυνες ουσίες (EEL 97 της 24.7.2012, σ. 1 – SEVESO III)“.
Εκδόθηκε η Α.Π.: ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/85793/1743/19.8.2025 απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με θέμα “Προσωρινή αναστολή ισχύος ΑΕΠΟ 204098/31.12.2012 (ΑΔΑ: ΕΦΙ0-ΑΦΧ) της νέας σιδηροδρομικής γραμμής Νέα Καρβάλη-Τοξότες (για τη σύνδεση του σιδηροδρομικού δικτύου με τον εμπορικό λιμένα Καβάλας ‘Φίλιππος Β’ ”) στη Νέα Καρβάλη, όπως τροποποιήθηκε με την απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/21342/1392/5.1.2022 (ΑΔΑ: 6ΩΝΩ4653Π8-ΖΜ6)”, σύμφωνα με την οποία: ”…Με την απόφαση του ΣτΕ διαπιστώνεται ότι η ισχύουσα Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων (ΑΕΠΟ) του σιδηροδρομικού έργου δεν έχει λάβει υπόψη της επαρκώς την ευπάθεια του έργου σε κινδύνους σοβαρών ατυχημάτων και / ή καταστροφών, βάσει σχετικών πληροφοριών από εκτιμήσεις κινδύνου κατά την Οδηγία 2012/18/ΕΕ (Seveso III), κατά τις προβλέψεις της παρ. 8 του Παραρτήματος ΙV της Οδηγίας 2011/92/ΕΕ, λόγω της γειτνίασης με τον αγωγό φυσικού αερίου και με τις εγκαταστάσεις της «ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ELFE ΑΒΕΕ», κάτι που επισημαίνεται και στο [από 30.7.2025 έγγραφό της]. Δεδομένου ότι το έργο της νέας σιδηροδρομικής γραμμής Νέα Καρβάλη – Τοξότες για τη σύνδεση του σιδηροδρομικού δικτύου με τον εμπορικό λιμένα Καβάλας “Φίλιππος Β’ ” στη Νέα Καρβάλη είναι μια ουσιαστική αναπτυξιακή παρέμβαση για την οποία έχει εξασφαλιστεί σημαντική οικονομική ενίσχυση από την ΕΕ, κι επομένως πρέπει να υλοποιηθεί το ταχύτερο δυνατόν, ταυτόχρονα, όμως, με όρους προστασίας δημόσιας ασφάλειας και της ανθρώπινης ζωής, σας καλούμε όπως μας παρουσιάσετε άμεσα τα σχεδιαζόμενα συγκεκριμένα μέτρα αποτροπής του κινδύνου ατυχήματος προκειμένου να διασφαλιστεί η άμεση υλοποίηση της νέας [Σ.Γ.] με τις προσήκουσες συνθήκες ασφαλείας. Εν όψει των παραπάνω, και με σκοπό την πλήρη συμμόρφωση του έργου με την ελληνική και ενωσιακή νομοθεσία και ιδιαίτερα με τις προβλέψεις της παρ. 8 του Παραρτήματος ΙV της Οδηγίας 2011/92/ΕΕ, η ΑΕΠΟ του έργου δεν μπορεί να παραμείνει σε ισχύ ως έχει. Ως εκ τούτου, αναστέλλεται προσωρινά η ισχύς της σχετικής ΑΕΠΟ, μέχρι τη διερεύνηση των ζητημάτων ασφαλείας, ήτοι έως την ένταξη στην εν λόγω απόφαση, κατάλληλων συγκεκριμένων μέτρων που θα εξαλείφουν τους διαπιστωθέντες από το ΣτΕ κινδύνους. Η πρόταση απαραίτητων μέτρων ασφάλειας και προστασίας αποτελεί ευθύνη του φορέα του σιδηροδρομικού έργου ενώ η ένταξή τους στην ΑΕΠΟ προϋποθέτει την έγκρισή τους από τις αρμόδιες αρχές. Η Διεύθυνση Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης του ΥΠΕΝ παραμένει στη διάθεσή σας και αναμένει τις προτάσεις σας για την άμεση διερεύνηση του ζητήματος που έχει ανακύψει, με την αναγκαία συμπλήρωση ή τροποποίηση της ΑΕΠΟ του έργου, προκειμένου να αποφευχθούν περαιτέρω καθυστερήσεις και να εναρμονιστεί η ΑΕΠΟ του πολύ σημαντικού σιδηροδρομικού έργου με την ελληνική και ενωσιακή νομοθεσία”.
Εκδόθηκε η 177/2025 απόφαση της Επιτροπής Αναστολών του ΣτΕ, στο πλαίσιο εκδίκασης της από 29 Ιουλίου 2025 αίτησης ανάκλησης της 38/2025 απόφασης του ΣτΕ της ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία “ΕΡΓΑ Ο.Σ.Ε. ΑΝΩΝΥΜΗ ΕΤΑΙΡΕΙΑ” και τον διακριτικό τίτλο «ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε.» κατά των: 1) Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών και 2) ανώνυμης εταιρείας με την επωνυμία “ΕΛΛΗΝΙΚΑ ΛΙΠΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΧΗΜΙΚΑ ELFE Α.Β.Ε.Ε.”, σύμφωνα με την οποία, έγινε δεκτή η εν λόγω αίτηση, ακριβώς λόγω του ότι, συνεπεία της διοικητικής αναστολής της υπό τροποποίηση Α.Ε.Π.Ο., κατέστη ανεπίτρεπτη η εκτέλεση εργασιών προς κατασκευή του έργου, συγκεκριμένα δε αναφέρει: ”… εκδόθηκε η αναφερθείσα στην προηγούμενη σκέψη Α.Π.: ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/85793/1743/19.8.2025 απόφαση του Γενικού Διευθυντή Περιβαλλοντικής Πολιτικής, με την οποία “ανεστάλη προσωρινά η ισχύς” της σχετικής Α.Ε.Π.Ο. προκειμένου το ταχύτερο δυνατόν, εν όψει της ουσιώδους σημασίας του αναπτυξιακού έργου, όπως υπογραμμίζεται, η Α.Ε.Π.Ο. να συμπληρωθεί με κατάλληλους, συγκεκριμένους, όρους προς αντιμετώπιση των ανωτέρω ζητημάτων ή να τροποποιηθεί, με σκοπό την εξάλειψη των διαπιστωθέντων κινδύνων· για τον λόγο αυτόν, και αφού, όπως φαίνεται, ελήφθη υπόψη η προαναφερθείσα μελέτη, κλήθηκε η ΕΡΓΟΣΕ Α.Ε., ως φορέας του έργου, να υποβάλει άμεσα τις προτάσεις της, συγκεκριμενοποιώντας τα προτεινόμενα μέτρα κατόπιν διεξοδικότερης, ενδεχομένως, μελέτης και παρέχοντας τυχόν απαιτούμενες περαιτέρω πληροφορίες στην περιβαλλοντικώς αδειοδοτούσα αρχή, “προκειμένου”, όπως προαναφέρθηκε, “να διασφαλιστεί η άμεση υλοποίηση της νέας σιδηροδρομικής γραμμής με τις προσήκουσες συνθήκες ασφαλείας”. Συνεπεία της εν λόγω διοικητικής αναστολής της υπό τροποποίηση Α.Ε.Π.Ο., καθίσταται ανεπίτρεπτη η εκτέλεση εργασιών προς κατασκευή του έργου στο οποίο η απόφαση αυτή αφορά, αφού η κατά νόμιμο τρόπο επιχείρηση οποιασδήποτε σχετικής εργασίας και εν γένει υλικής ενέργειας προϋποθέτει ότι η περιβαλλοντική αδειοδότηση του έργου εξακολουθεί να αναπτύσσει πλήρως τα έννομα αποτελέσματά της, προϋπόθεση η οποία δεν συντρέχει σε περίπτωση που η σχετική πράξη έχει ακυρωθεί δικαστικώς ή διοικητικώς, έχει ανακληθεί ή έχει ανασταλεί η εκτέλεσή της με απόφαση της Επιτροπής Αναστολών ή, ως εν προκειμένω, οίκοθεν από τη Διοίκηση (πρβλ. Ε.Α. 60/2007 σκ. 8).”
Για την Ένωση Πολιτών Νέας Καρβάλης και Καβάλας για τον ασφαλή σιδηρόδρομο με συνυποβαλλόμενο το έγγραφο με τα στοιχεία και τις υπογραφές των μελών της Ένωσης».
