Η μικροκινητικότητα και τα ηλεκτρικά πατίνια έχουν μπει για τα καλά στην καθημερινότητα των σύγχρονων πόλεων, αλλάζοντας ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τις αστικές μετακινήσεις. Τα ηλεκτρικά πατίνια αποτέλεσαν μια επαναστατική λύση για την αποσυμφόρηση της κυκλοφορίας, τη μείωση των περιβαλλοντικών ρύπων και την εύκολη κάλυψη σύντομων αποστάσεων. Ωστόσο, η ραγδαία εξάπλωσή τους στους ελληνικούς δρόμους δεν συνοδεύτηκε από την ανάλογη οδηγική παιδεία και την τήρηση των απαραίτητων κανόνων ασφαλείας. Το αποτέλεσμα αυτής της δυσαναλογίας είναι η ραγδαία αύξηση των ατυχημάτων, γεγονός που οδήγησε την πολιτεία στη λήψη δραστικών μέτρων.
Η πρόσφατη ανακοίνωση από το βήμα της Βουλής για την κατάθεση νομοσχεδίου που προβλέπει την πλήρη απαγόρευση της κυκλοφορίας ανηλίκων με ηλεκτρικά πατίνια σε δημόσιους δρόμους φέρνει στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ερώτημα. Είναι δίκαιο και αναγκαίο το τέλος της χρήσης αυτών των μέσων για τους κάτω των 18 ετών, ή μήπως πρόκειται για έναν υπερβολικό περιορισμό που στερεί από τη νέα γενιά ένα σύγχρονο μέσο μετακίνησης; Για να απαντηθεί αυτό το ερώτημα, είναι απαραίτητο να αναλυθούν τα δεδομένα της πραγματικότητας, οι συνθήκες στους ελληνικούς δρόμους και οι ευρύτεροι κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία και ασφάλεια.
Η κυβερνητική πρωτοβουλία εκδηλώθηκε έπειτα από επίκαιρη ερώτηση στη Βουλή σχετικά με τη ρύθμιση και τον έλεγχο της κυκλοφορίας των ηλεκτρικών πατινιών στους αστικούς δρόμους. Στο πλαίσιο αυτό, επισημάνθηκε μια σκληρή αλλά αληθινή διαπίστωση, ότι πολλοί ανήλικοι αντιμετωπίζουν την οδήγηση του ηλεκτρικού πατινιού περίπου ως βιντεοπαιχνίδι. Αυτή η προσέγγιση στερείται της αίσθησης του κινδύνου που απαιτεί η συνύπαρξη με αυτοκίνητα, μοτοσικλέτες και λεωφορεία στην ελληνική άσφαλτο. Όταν η οδήγηση ενός οχήματος που μπορεί να αναπτύξει σημαντική ταχύτητα μετατρέπεται σε μέσο διασκέδασης χωρίς κανόνες, το ατύχημα παύει να είναι μια πιθανότητα και γίνεται απλώς ζήτημα χρόνου.
Η ελληνική πραγματικότητα στους δρόμους είναι ιδιαιτέρως απαιτητική και συχνά εχθρική, ακόμα και για έμπειρους οδηγούς. Οι κακοτεχνίες του οδοστρώματος, η έλλειψη οργανωμένων ποδηλατοδρόμων και η γενικότερη οδηγική συμπεριφορά στη χώρα μας συνθέτουν ένα περιβάλλον υψηλού ρίσκου. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η παρουσία εφήβων που ελίσσονται ανάμεσα σε αυτοκίνητα, συχνά χωρίς κράνος, χωρίς ανακλαστικά στοιχεία τη νύχτα και μεταφέροντας δεύτερο άτομο στο ίδιο πατίνι, δημιουργεί εκρηκτικές συνθήκες. Η πολιτεία, αναγνωρίζοντας ότι η κοινωνία, οι οικογένειες αλλά και οι ίδιοι οι θεσμοί δεν κατάφεραν να διασφαλίσουν τη συμμόρφωση των ανηλίκων, επέλεξε την οδό της οριζόντιας απαγόρευσης ως την πιο καθαρή λύση για την προστασία της ανθρώπινης ζωής.
Η απόφαση αυτή δεν αφορά μόνο τα ιδιόκτητα ηλεκτρικά πατίνια αλλά επεκτείνεται και στα μισθωμένα από εταιρείες κοινόχρηστης χρήσης. Αυτό αποτελεί ένα καίριο σημείο, καθώς η πρόσβαση σε μισθωμένα πατίνια μέσω εφαρμογών στα κινητά τηλέφωνα ήταν μέχρι σήμερα εξαιρετικά εύκολη για τους εφήβους, παρά τους θεωρητικούς ηλικιακούς περιορισμούς των εταιρειών. Με τη νέα νομοθετική ρύθμιση, το τοπίο ξεκαθαρίζει και η ευθύνη βαραίνει πλέον τόσο τους χρήστες και τους κηδεμόνες τους όσο και τις ίδιες τις εταιρείες, οι οποίες θα πρέπει να αναπτύξουν δικλείδες ασφαλείας για την ταυτοποίηση της ηλικίας των πελατών τους.
Πέρα από το ηλικιακό όριο, το νέο πλαίσιο έρχεται να αντιμετωπίσει και το φαινόμενο της παράνομης μετατροπής των τεχνικών προδιαγραφών στα ηλεκτρικά πατίνια. Ο υφιστάμενος νόμος ορίζει σαφώς ότι το ανώτατο όριο ταχύτητας για αυτά τα οχήματα είναι τα 25 χιλιόμετρα την ώρα. Παρά ταύτα, στην αγορά διατίθενται ή μετατρέπονται πατίνια που μπορούν να αναπτύξουν πολύ μεγαλύτερες ταχύτητες, αγγίζοντας ή και ξεπερνώντας τα 50 χιλιόμετρα την ώρα. Η διάθεση τέτοιων οχημάτων στην αγορά συνιστά παράνομη πράξη, και το νέο νομοσχέδιο υπόσχεται αυστηρότερη δίωξη των εμπορικών επιχειρήσεων που παρανομούν. Ένα πατίνι που κινείται με υπερβολική ταχύτητα δεν είναι πλέον ένα απλό μέσο μικροκινητικότητας, αλλά ένα επικίνδυνο όχημα που στερείται των απαραίτητων συστημάτων πέδησης και ευστάθειας για να διαχειριστεί τέτοιες δυνάμεις.
Μια άλλη σημαντική διάσταση του προβλήματος, η οποία απασχολεί έντονα τους πεζούς και τους κατοίκους των αστικών κέντρων, είναι η άναρχη στάθμευση. Τα πατίνια που εγκαταλείπονται τυχαία σε πεζοδρόμια, διαβάσεις τυφλών, ράμπες αναπήρων ή ακόμα και στη μέση του δρόμου αποτελούν εστία κινδύνου και υποβάθμισης του αστικού περιβάλλοντος. Στο τραπέζι του διαλόγου έχει πέσει η πρόταση για τη συνέχιση της χρέωσης της πιστωτικής κάρτας του χρήστη στην περίπτωση που το πατίνι δεν σταθμεύει σε καθορισμένο σημείο. Παρόλο που η δημιουργία αυτών των ειδικών χώρων στάθμευσης αποτελεί αρμοδιότητα των δήμων, η οικονομική και αστική ευθύνη του οδηγού πρέπει να θεσμοθετηθεί με σαφήνεια, ώστε να μπει ένα τέλος στην εικόνα ασυδοσίας που παρατηρείται συχνά.
Η εισαγωγή υποχρεωτικής ασφάλισης για τον οδηγό, όταν πρόκειται για πατίνι ιδιωτικής χρήσης, αποτελεί ένα ακόμη βήμα προς την υπεύθυνη ενσωμάτωση αυτών των μέσων στο κυκλοφοριακό σύστημα. Μέχρι σήμερα, σε περίπτωση ατυχήματος με υπαιτιότητα οδηγού ηλεκτρικού πατινιού, η αποζημίωση των θυμάτων ή η κάλυψη των υλικών ζημιών αποτελούσε μια περίπλοκη νομική διαδικασία. Με την επέκταση του ασφαλιστικού πλαισίου, το ηλεκτρικό πατίνι αντιμετωπίζεται πλέον με τη σοβαρότητα που αναλογεί σε κάθε άλλο τροχοφόρο όχημα, θωρακίζοντας τόσο τον ίδιο τον αναβάτη όσο και τους τρίτους.
Η σύγκριση με το παρελθόν είναι αναπόφευκτη και αποκαλυπτική. Πολλοί υποστηρίζουν ότι και οι παλαιότερες γενιές κυκλοφορούσαν με ποδήλατα στους δρόμους κατά την εφηβεία τους, χωρίς να υπάρχουν τέτοιοι περιορισμοί. Ωστόσο, η σύγχρονη πραγματικότητα διαφέρει ριζικά. Ο όγκος της κυκλοφορίας των αυτοκινήτων έχει πολλαπλασιαστεί, οι ταχύτητες έχουν αυξηθεί και τα ίδια τα ηλεκτρικά πατίνια αναπτύσσουν επιτάχυνση και ταχύτητα πολύ πιο εύκολα και αθόρυβα από ένα παραδοσιακό ποδήλατο. Η αθόρυβη κίνησή τους τα καθιστά συχνά αόρατα για τους υπόλοιπους οδηγούς μέχρι την τελευταία στιγμή, αυξάνοντας κατακόρυφα την πιθανότητα σύγκρουσης.
Τα στοιχεία που έρχονται από τα τμήματα επειγόντων περιστατικών των νοσοκομείων είναι ανησυχητικά και δεν αφήνουν περιθώρια για αδράνεια. Ο αριθμός των ανηλίκων που μεταφέρονται τραυματισμένοι από ατυχήματα με ηλεκτρικά πατίνια παρουσιάζει συνεχή άνοδο. Αν και ευτυχώς τα θανατηφόρα περιστατικά είναι λίγα, οι σοβαροί τραυματισμοί, τα κατάγματα και οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις προκαλούν έντονο προβληματισμό σε γιατρούς, γονείς και πολιτεία. Όταν η δημόσια υγεία πλήττεται με αυτόν τον τρόπο, η λήψη νομοθετικών μέτρων καθίσταται επιτακτική ανάγκη και όχι μια απλή πολιτική επιλογή.
Η απαγόρευση της κυκλοφορίας για τους κάτω των 18 ετών στους δρόμους μπορεί αρχικά να φαντάζει σκληρή, όμως στην πραγματικότητα προστατεύει τους ίδιους τους νέους από τους κινδύνους που δεν είναι ακόμα σε θέση να αξιολογήσουν πλήρως. Η ωριμότητα που απαιτείται για την οδική κυκλοφορία δεν συνδέεται μόνο με την ικανότητα χειρισμού ενός μέσου, αλλά κυρίως με την αντίληψη των συνεπειών των πράξεών μας και τον σεβασμό προς τους γύρω μας. Η διαπίστωση ότι το υφιστάμενο πλαίσιο απέτυχε να ελέγξει την κατάσταση οδηγεί νομοτελειακά στην ανάγκη για μια πιο καθαρή και εύκολα αστυνομεύσιμη λύση.
Το νέο νομοσχέδιο έρχεται να βάλει τάξη σε ένα άναρχο τοπίο. Η μικροκινητικότητα έχει μέλλον στις ελληνικές πόλεις, αλλά αυτό το μέλλον πρέπει να οικοδομηθεί πάνω σε στέρεες βάσεις ασφάλειας και υπευθυνότητας. Το τέλος της κυκλοφορίας των ανηλίκων με ηλεκτρικά πατίνια στους δρόμους δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τιμωρία, αλλά ως ένα αναγκαίο μέτρο προστασίας της σωματικής τους ακεραιότητας. Η οδική ασφάλεια είναι ένα συλλογικό αγαθό και, όταν οι συνθήκες το απαιτούν, η πολιτεία οφείλει να παρεμβαίνει με αποφασιστικότητα για να διαφυλάξει το πολυτιμότερο αγαθό, την ανθρώπινη ζωή.
