Η παρουσίαση του 5ου τεύχους του περιοδικού λόγου και τέχνης “Νέο Υπόστεγο”, που πραγματοποιήθηκε στη Μεγάλη Λέσχη Καβάλας το απόγευμα της Δευτέρας, αποτέλεσε μία αξιοσημείωτη πολιτιστική εκδήλωση με ιδιαίτερη βαρύτητα για την πνευματική ζωή της πόλης.
Το περιοδικό, ήδη καταξιωμένο στη συνείδηση των τοπικών –και όχι μόνο– δημιουργών, λειτουργεί ως σημείο αναφοράς για την καταγραφή και προβολή σύγχρονων εκφάνσεων της ελληνικής λογοτεχνικής και καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Η εκδήλωση άνοιξε με την ομιλία της χαρισματικής, υπεύθυνης επιμέλειας σύνταξης και παραγωγής, κας Στέλλας Ναλμπάντη, η οποία ανέδειξε με σαφήνεια τόσο τον εκδοτικό σχεδιασμό, όσο και τη θεματική σύσταση του παρόντος τεύχους.
Μας ενημέρωσε για το σύντομο αφιέρωμα στον αείμνηστο Πρόδρομο Μάρκογλου, επισημαίνοντας ότι προγραμματίζεται εκτενέστερη αναφορά στο έργο και τη συμβολή του σε προσεχή τεύχη του περιοδικού. Στη συνέχεια, η προσέγγισή της περιελάμβανε τόσο αναφορές στους επιμέρους συντελεστές και τομείς του “Νέου Υποστέγου” όσο και στην αναγκαιότητα ύπαρξης τέτοιων εντύπων στην περιφέρεια, ως πνευματικών πυρήνων που τροφοδοτούν τον δημόσιο διάλογο με αισθητικά και ιδεολογικά ερεθίσματα.
Τέλος, τόνισε πως θα ήταν παράλειψη να μην εκφραστούν ειλικρινείς ευχαριστίες προς τη “Στέγη”, η οποία, με τον ρόλο της ως “κηδεμόνας”, φροντίζει και προστατεύει το “Νέο Υπόστεγο” υπό τη σκέπη της, διασφαλίζοντας την εύρυθμη λειτουργία και τη συνεχή του εξέλιξη.
Ακολούθως, οι αναγνώσεις επιλεγμένων κειμένων από τις φωνές των εκλεκτών μελών της ομάδας, της κας Μαρίας Τσακίρη και του κου Γιάννη Στούπα, παρείχαν λυρικό τόνο, ουσιαστική θεατρικότητα και ερμηνευτική διάσταση στην εκδήλωση, ενσαρκώνοντας το γραπτό λόγο μέσω της προφορικής ερμηνείας και αναδεικνύοντας τη δυναμική της ζωντανής αφήγησης στην βιωματική πρόσληψη του λόγου από το κοινό.
Ιδιαίτερη αξία προσέδωσε στην εκδήλωση η συμβολή των τριών κύριων ομιλητών: του συγγραφέα κου Κοσμά Χαρπαντίδη, της ποιήτριας κας Γεωργίας Τριανταφυλλίδου και του φωτογράφου κου Κυριάκου Συφιλτζόγλου, οι οποίοι δεν περιορίστηκαν σε παρεμβάσεις, αλλά αποτέλεσαν τους κεντρικούς φορείς του στοχαστικού και αισθητικού περιεχομένου της βραδιάς.
Αρχικά, ο διακεκριμένος, με πλούσιο συγγραφικό έργο λογοτέχνης, κος Κοσμάς Χαρπαντίδης μάς ταξίδεψε με γλαφυρότητα στην ιστορία της «Σκαπτής Ύλης» (1965-1974 & 1978-1985) και του παλαιού «Υποστέγου» (α’ 1987-1998 & β’ 2009), φτάνοντας με οξυδέρκεια έως το σήμερα και το περιοδικό «Νέο Υπόστεγο»(2021-).
Με ένα ιδιαίτερα εύστοχο λογοτεχνικό πείραμα, μέσα από την ανάγνωση μιας φανταστικής επιστολής προς τον αποθανών εκδότη του ιστορικού καβαλιώτικου περιοδικού “Εννέα Οδοί”(1958-1960), κατόρθωσε να φωτίσει τα πλεονεκτήματα και τις προκλήσεις της τωρινής εκδοτικής απόπειρας, αναδεικνύοντας τους παραλληλισμούς με τις προηγούμενες πορείες των τοπικών εκδόσεων.
Έμφαση έδωσε επίσης στη σημασία του ότι άξιοι λογοτέχνες και καλλιτέχνες επιλέγουν συνειδητά να παραμείνουν και να δημιουργούν στον γενέθλιο τόπο τους, αντί να μετακινηθούν στα μεγάλα μητροπολιτικά κέντρα της Αθήνας ή της Θεσσαλονίκης για επαγγελματική καταξίωση. Η παραμονή τους, υπογράμμισε, αποτελεί ζωοδότρα μετάγγιση καλλιτεχνικού αίματος στις φλέβες της πολιτισμικής ζωής της επαρχίας.
Αποδόθηκε τιμή στην εκλιπούσα Ελένη Ιορδάνου, ιδρυτικό και ακούραστο μέλος της συντακτικής ομάδας του περιοδικού, ενώ ιδιαίτερη μνεία αποδόθηκε και στη συνειδητή και αξιοθαύμαστη στάση της αρχικής συντακτικής ομάδας (Δ. Αξιώτης – Κ. Χαρπαντίδης – Ε. Ιορδάνου), η οποία, παρά τις προσφερόμενες δυνατότητες επιχορήγησης και τις υποσχόμενες προοπτικές διευκόλυνσης της εκδοτικής διαδικασίας, επέλεξε να διαφυλάξει αδιαπραγμάτευτα την ελευθερία της έκφρασης, την απουσία κάθε μορφής λογοκρισίας και την ακηδεμόνευτη ροή της καλλιτεχνικής δημιουργίας.
Επισημάνθηκε επίσης η αμέριστη στήριξη της “Στέγης Φίλων Γραμμάτων και Τεχνών” στην απόλυτη ελευθερία έκφρασης του περιοδικού. Η απόφασή της συντακτικής ομάδας, τότε αλλά και τώρα, να παραμείνουν ανεξάρτητοι και να προστατεύσουν το αυθεντικό, αφιλτράριστο πνεύμα του περιοδικού, μαρτυρά ήθος, ακεραιότητα και ψυχικό σθένος υψηλής ποιότητας. Πρόκειται για μια πράξη βαθιάς ηθικής ευθύνης, που τιμά όχι μόνο τους ίδιους, αλλά και το ευρύτερο πολιτισμικό πεδίο το οποίο υπηρετούν.
Με συγκίνηση αποδόθηκε τιμή, ως ένδειξη αναγνώρισης, στον καταξιωμένο συγγραφέα και ακούραστο σκαπανέα του λόγου, κο Διαμαντή Αξιώτη, που ως καθοριστική φυσιογνωμία συνέδεσε πνευματικά το παρελθόν με το παρόν της λογοτεχνικής παραγωγής στην Καβάλα.
Η εύγλωττη κα Γεωργία Τριανταφυλλίδου προσέγγισε την παρουσίαση με ποιητικό λόγο και λεπταίσθητη ευαισθησία, εκφράζοντας την πίστη της στην αξία της συλλογικής δημιουργίας και στην υπαρξιακή δύναμη της τέχνης. Μέσα από την εκφορά του λόγου της ανέδειξε τη συναισθηματική, σχεδόν λυτρωτική, διάσταση της καλλιτεχνικής έκφρασης.
Απηύθυνε επίσης έκκληση προς όλους για τη διατήρηση του υψηλού επιπέδου του “Νέου Υποστέγου”, υπογραμμίζοντας την αναγκαιότητα να συνεχίσει να λειτουργεί ως φάρος τέχνης και πνευματικής έκφρασης. Κλείνοντας τόνισε τη σημασία του περιοδικού ως πολύτιμου πολιτιστικού κυττάρου της πόλης, που προσφέρει διαχρονικά καλλιτεχνική διέξοδο, δημιουργική έκφραση και αισθητική καλλιέργεια στις νέες γενιές.
Ο ταλαντούχος φωτογράφος κος Κυριάκος Συφιλτζόγλου, με βλέμμα διεισδυτικό και λόγο ουσιαστικό, προσέφερε μια πανέμορφη εναλλακτική οπτική στον συνδυασμό λόγου και εικόνας, όπως αυτός αποτυπώνεται μέσα από το βλέμμα ενός νέου, γεμάτου ευαισθησία, καλλιτέχνη.
Αποκάλυψε ότι οι 22 ασπρόμαυρες φωτογραφίες, που κοσμούν το πέμπτο τεύχος του περιοδικού, αντλούν την έμπνευσή τους από τη Νεκρή Ζώνη του Ταρκόφσκι. Τόνισε πως πρόκειται για εικαστικές αποτυπώσεις τοπίων που δεν προσδιορίζονται αυστηρά στον χωροχρονικό άξονα, αλλά ενσωματώνουν πολλαπλά επίπεδα συμβολισμών, επιχειρώντας να μεταπλάσουν το ανοίκειο σε μια μορφή οικειότητας, προσγειώνοντάς το στα μέτρα της ανθρώπινης εμπειρίας.
Επιπλέον ανέδειξε τη διαλεκτική σχέση μεταξύ φωτογραφίας και πεζού ή ποιητικού κειμένου, αναδεικνύοντας τη φωτογραφία ως εργαλείο ερμηνείας της σύγχρονης πραγματικότητας και συμπληρωματικής αφήγησης.
Η εκδήλωση έκλεισε με την ανάγνωση ποιημάτων και πεζών που εμπνεύστηκαν από τις φωτογραφίες του τεύχους, επισφραγίζοντας άρτια την παρουσίαση και προσφέροντας ένα, θετικά φορτισμένο, αισθητικό βίωμα.
Παρατηρήσεις και Κριτική Αποτίμηση
Παρότι η εκδήλωση πληρούσε σε γενικές γραμμές τα ποιοτικά χαρακτηριστικά ενός σοβαρού πολιτιστικού γεγονότος, παρατηρήθηκαν ορισμένα δομικά ελλείμματα και οργανωτικές αστοχίες που θα μπορούσαν να αναστραφούν σε μελλοντικές διοργανώσεις:
- Απουσία ενεργού συντονιστή
Η έλλειψη ενός αποκλειστικού ή έστω επιφορτισμένου συντονιστή μετέβαλε σε σημεία τη ροή της εκδήλωσης σε αποσπασματική. Ένας συντονιστής με γνώση του υλικού και των δημιουργών θα μπορούσε να ενισχύσει τη συνοχή, να δημιουργήσει γέφυρες ανάμεσα στις επιμέρους παρεμβάσεις και να εμβαθύνει στην προβληματική του τεύχους.
- Έλλειψη διαδραστικότητας με το κοινό
Η εκδήλωση περιορίστηκε σε μονολογικές απαγγελίες και παρουσιάσεις, χωρίς να επιδιωχθεί η ενεργή συμμετοχή του κοινού. Ένας σύντομος διάλογος ή μία οργανωμένη συζήτηση ερωτήσεων-απαντήσεων θα μπορούσε να ενισχύσει τη βιωματική και διαλογική διάσταση της βραδιάς.
- Ανεπαρκής προβολή και δημοσιότητα
Η διαφημιστική καμπάνια της εκδήλωσης ήταν μάλλον περιορισμένη, γεγονός που επηρέασε την προσέλευση. Ενίσχυση της διαδικτυακής προβολής και αξιοποίηση τοπικών μέσων επικοινωνίας θα μπορούσε να έχει προσδώσει μεγαλύτερη ακτινοβολία στην εκδήλωση.
- Απουσία θεσμικών και δημοσιογραφικών εκπροσώπων
Η περιορισμένη ή και ανύπαρκτη παρουσία εκπροσώπων από την τοπική αυτοδιοίκηση, τα εκπαιδευτικά ιδρύματα και τα ΜΜΕ, υπονομεύει σε ένα βαθμό την εξωστρέφεια και την ενδυνάμωση του πολιτισμικού κεφαλαίου που παράγεται. Η ενεργή συμμετοχή τέτοιων φορέων θα μπορούσε να ενισχύσει τη θεσμική αποδοχή του περιοδικού και να συμβάλει στη διεύρυνση του κοινού του.
Συμπερασματικά
Το περιοδικό “Νέο Υπόστεγο” επιτελεί έναν σημαντικό πολιτιστικό και παιδευτικό ρόλο στην ελληνική περιφέρεια, αποτελώντας δίαυλο έκφρασης και διαλόγου για λογοτέχνες, καλλιτέχνες και στοχαστές. Η παρουσίαση του 5ου τεύχους στη Μεγάλη Λέσχη Καβάλας, παρά τις οργανωτικές της αδυναμίες, επιβεβαίωσε τη ζωντάνια του εγχειρήματος και τη βαθιά του σύνδεση με τον τοπικό -και όχι μόνο- πολιτισμικό ιστό.
Για την ενίσχυση της αναγνωσιμότητας και την ευρεία διάχυση του περιοδικού σε νέους, πολυπληθείς αποδέκτες, οι οποίοι θα το εκτιμήσουν και θα απολαύσουν το περιεχόμενό του, προτείνεται η επένδυση στη συστηματική οργάνωση, η ενίσχυση της προβολής και η συνειδητή επιδίωξη διαλόγου τόσο με το κοινό όσο και με θεσμικούς φορείς. Μόνον έτσι θα μπορέσει το “Υπόστεγο” να αποτελέσει όχι μόνο «καταφύγιο», αλλά και ένα πραγματικό εργαστήρι σύγχρονου ελληνικού πολιτισμού.
Ας μη λησμονούμε όμως πως το ίδιο το γεγονός ότι τόσοι δημιουργοί, σκαπανείς του πνεύματος και της αισθητικής, συμπορεύονται με ανιδιοτέλεια και άνευ αμοιβής στον ίδιο χώρο, συνιστά από μόνο του μια σπάνια πράξη πνευματικότητας, μια σιωπηλή αλλά πανηγυρική γιορτή της τέχνης, της ιδέας και της ευγένειας του ανθρώπινου λόγου.
Τελειώνοντας, μια ταπεινή υπενθύμιση πως όλοι οι Καβαλιώτες οφείλουμε να υποκλιθούμε, με σεβασμό και θαυμασμό, σ’ αυτούς τους αθόρυβους φρουρούς του τοπικού πολιτισμού μας που, δίχως κρατικές χορηγίες και δίχτυα στήριξης, μάχονται μόνοι τους, επί δεκαετίες, για να κρατήσουν ζωντανή τη φλόγα της τέχνης μέσα στις ερήμους της λήθης και των σύγχρονων πιεστικών ρυθμών της καθημερινότητας. Οι παρούσες επισημάνσεις κατατίθενται όχι ως κριτική ή αμφισβήτηση, αλλά ως πράξη αγάπης· ως μια ελάχιστη συμβολή στη διαρκή ανάταση ενός ήδη θαυμαστού συλλογικού έργου που του αξίζει να απογειωθεί.
Επίμετρο
Η συντακτική ομάδα του “Νέου Υποστέγου” απαρτίζεται από τους: Διαμαντής Αξιώτης, Ζωή Γαβριηλίδου, Σπύρος Κιοσσές, Στέλλα Ναλμπάντη, Γιάννης Στούπας, Γεωργία Τριανταφυλλίδου, Μαρία Τσακίρη, Αναστασία Τσιρογιαννάκη, Ευδοκία Φανερωμένου και Κοσμάς Χαρπαντίδης.
Το περιοδικό διατίθεται και διαδικτυακά στον νέο καλαίσθητο επίσημο ιστότοπο του: https://sfgtkavalas.gr/ypostego/
Το 5ο τεύχος κυκλοφορεί ήδη σε έντυπη μορφή από τον Δεκέμβριο και είναι διαθέσιμο στο βιβλιοπωλείο Εκλογή – Eklogi the Authentic BookStore, στην Καβάλα. Όσοι επιθυμούν μπορούν να το προμηθευτούν επίσης μέσω email, κάνοντας αίτημα στη διεύθυνση: [email protected]
Το “Νέο Υποστέγο” παραμένει ένας ζωντανός και πολύτιμος πολιτιστικός φορέας, συνεχίζοντας να εμπνέει, να ενώνει και να φωτίζει τις πνευματικές αναζητήσεις της τοπικής, και όχι μόνο, κοινότητας.
Με εκτίμηση,
Στρατής Ρήγας Πολιτισμολόγος/Λογοτέχνης/Ποιητής
