Α. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ ΤΟΥ ΜΝΗΜΕΙΟΥ
Καθημερινά οι κάτοικοι και οι επισκέπτες της Καβάλας προσπερνάμε στη συμβολή των οδών Αβέρωφ και Ελευθερίου Βενιζέλου την προτομή του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, δίχως να σκεπτόμαστε τί ακριβώς αυτή σημαίνει και πώς έφτασε να κοσμεί το χώρο όπισθεν της Λέσχης Αξιωματικών Καβάλας.
Η προτομή απεικονίζει το γέρο του Μοριά με όπλα, στην ακμή του, να φέρει κεφαλόδεσμο αντί περικεφαλαίας, γεγονός που καθιστά την προτομή του στην Καβάλα ξεχωριστή σε σχέση με άλλες προτομές του, που υπάρχουν ανά την Επικράτεια.
Στο μαρμάρινο βάθρο που έχει τοποθετηθεί το γλυπτό αναγράφεται το ονοματεπώνυμο του οπλαρχηγού και οι χρονολογίες γεννήσεως και θανάτου του (1770-1843), ενώ κάτω από την αριστερή επωμίδα αναγράφεται το όνομα του καλλιτέχνη, που φιλοτέχνησε την προτομή και στον οποίο θα αναφερθώ στη συνέχεια:
Αριστερά της προτομής υπάρχει μαρμάρινη ανάγλυφη επιγραφή, αναφερόμενη στο λόγο του Θ. Κολοκοτρώνη στην Πνύκα:
Δεξιά της προτομής έχει τοποθετηθεί κατά τους εορτασμούς της αντίστοιχης εθνικής επετείου τους έτους 2011 πέτρα/κοτρώνα[sic] από τα “λημέρια των Κολοκοτρωναίων”, η οποία τοποθετήθηκε με επιμέλεια του συλλόγου Πελοποννησίων Καβάλας. Τέλος, όπισθεν αυτής τοποθετήθηκε προσφάτως με μέριμνα της ΧΧ ταξιαρχίας ιστός με Ελληνική σημαία.
Β. Η ΠΡΩΤΟΒΟΥΛΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΑ
Τα αποκαλυπτήρια της προτομής έγιναν στις 25/03/1988, όπως αναγράφεται και στο βάθρο. Η νεροποντή όμως εκείνης της ημέρας δεν επέτρεψε στον τοπικό τύπο να καλύψει με σχετικά φωτορεπορτάζ τα αποκαλυπτήρια, όπου υπάρχουν συνοπτικές αναφορές του γεγονότος, παρόλο που ο σύλλογος Πελοποννησίων Καβάλας είχε φροντίσει για τη δημοσίευση στις τοπικές εφημερίδες σχετικής πρόσκλησης σχετικά με τα αποκαλυπτήρια:
Μετά από επικοινωνία μου με τον κ. Χαράλαμπο Παγουλάτο, πρόεδρο του Συλλόγου Πελοποννησίων Καβάλας, όχι μόνον επιβεβαίωσα τα όσα αναφέρονταν συνοπτικά στις τοπικές εφημερίδες του 1988, αλλά και άμεσα μου απέστειλε σχετικό φωτογραφικό υλικό από τα αποκαλυπτήρια, που πρώτη φορά βλέπει το φως της δημοσιότητας, γεγονός για το οποίο προσωπικά τον ευχαριστώ.
Έτσι λοιπόν από το φωτογραφικό υλικό του Συλλόγου επιβεβαιώνουμε ότι τα αποκαλυπτήρια έγιναν από τον αείμνηστο δήμαρχο Καβάλας Λευτέρη Αθανασιάδη, παρουσία μελών του συλλόγου Πελοποννησίων Καβάλας, αλλά και απλών πολιτών.
Γ. ΟΙ ΑΝΤΙΔΡΑΣΕΙΣ ΠΡΟ ΚΑΙ ΜΕΤΑ ΤΩΝ ΑΠΟΚΑΛΥΠΤΗΡΙΩΝ
Η τοποθέτηση όμως της προτομής του Θ. Κολοκοτρώνη δεν ήταν δεδομένη, παρόλο που το δημοτικό συμβούλιο Καβάλας ενέκρινε ομόφωνα την τοποθέτηση της. Ο πρώην δήμαρχος Καβάλας Δ. Λολίδης δημοσίευσε στον τοπικό τύπο επιστολή με την οποία εναντιωνόταν στην τοποθέτηση της, θεωρώντας ότι ορθότερο θα ήταν να επιλεγεί για το σημείο αντίστοιχο έργο, απεικονίζοντας τον Ελευθέριο Βενιζέλο. Ακόμη όμως και μετά την τοποθέτηση και τα αποκαλυπτήρια δεν έλειψαν οι αντιδράσεις με σημαντικότερη εξ αυτών του Καβαλιώτη γλύπτη Δημοσθένη Σωτηρούδη, ο οποίος χαρακτηριστικά ανέφερε (πρβλ. Αξιώτης Διαμαντής, Σημεία και τέρατα εις Υπόστεγο, τ. 4 – Νοέμβριος 1988, σελ 45-46).
Δ. Ο ΓΛΥΠΤΗΣ ΣΤΕΛΙΟΣ ΤΡΙΑΝΤΗΣ
Προσωπικά συμφωνώ με την πρόταση, που απολύτως τεκμηριωμένα έκανε το έτος 1988 ο γλύπτης Δημοσθένης Σωτηρούδης σχετικά με τον εμπλουτισμό του υπαίθριου χώρου της Καβάλας με έργα αμιγώς καλλιτεχνικής και όχι ιστορικής αξίας. Παρά ταύτα όμως δεν μπορώ να μην αναγνωρίσω ότι το συγκεκριμένο γλυπτό αποτελεί δημιούργημα ενός σημαντικότατου γλύπτη, του Στέλιου Τριάντη.
Ο Στ.Τριάντης σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών με δάσκαλο τον Μιχάλη Τόμπρο. Συνέχισε τις σπουδές του με υποτροφία του Ιδρύματος Κρατικών Υποτροφιών στο Παρίσι στην Ecole Superieure des Beaux Arts. Στην Ελλάδα εργάσθηκε συστηματικά και συνετέλεσε, πέραν του πρωτότυπου καλλιτεχνικού του έργου, τα μέγιστα στη διατήρηση της πολιτιστικής μας παράδοσης, συμμετέχοντας στην αναστήλωση αρχαίων γλυπτών και μνημείων. Ο Στέλιος Τριάντης έφυγε από τη ζωή, αλλά η σημαντικότητα του έργου του επέζησε. Μετά από επικοινωνία μου με τη σύζυγό του, πληροφορήθηκα ότι έχει ξεκινήσει προσπάθεια για συστηματική καταγραφή των γλυπτών του, ενώ το Υπουργείο Πολιτισμού εξετάζει το ενδεχόμενο να μετατρέψει το εργαστήρι του στην Πλάκα σε επισκέψιμο χώρο για το κοινό.
Από τα προαναφερόμενα λοιπόν προκύπτει ότι η Καβάλα, οι Καβαλιώτες και οι επισκέπτες της πόλης είμαστε ιδιαίτερα τυχεροί, που το δημόσιο χώρο της στολίζει το γλυπτό ενός τόσο σημαντικού δημιουργού, πολύ περισσότερο αφού απεικονίζει έναν από τους πρωτεργάτες της Πολιτείας μας, ο οποίος αγωνίσθηκε, πολεμήθηκε κι -ας μην ξεχνάμε- φυλακίσθηκε για την Ελλάδα· αλλά αυτά έχει η ομόνοια και η φρόνιμος ελευθερία, που μας προέτρεπε να αναζητήσουμε ο γέρος του Μοριά· αρετές που σπάνιζαν από ιδρύσεως του Ελληνικού Κράτους και σήμερα είναι δυσεύρετες, αν όχι ανύπαρκτες.
Σεραφείμ Μ. Σανσαρίδης
Δικηγόρος
