8o ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΚΑΒΑΛΙΩΤΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ «Η ΚΑΒΑΛΑ ΚΑΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΑ ΕΩΣ ΤΟ 1944» ΙΣΤΟΡΙΑ – ΤΕΧΝΗ – ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ
ΚΑΒΑΛΑ, 2 – 4 ΜΑΪΟΥ 2025
ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΕΡΓΑΣΙΩΝ
ΣΥΜΜΕΤΕΧΟΥΝ
Θρακική Εστία Λέσχη Ποντίων Θασιακή Ένωση Κέντρο Καπ/κών Μελετών Σύλλογος Μικρασιατών
ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Στέφανος, Μητροπολίτης Φιλίππων – Νεαπόλεως και Θάσου
Χριστόδουλος Τοψίδης, Περιφερειάρχης Αν. Μακεδονίας – Θράκης
Θεόδωρος Μαρκόπουλος, Αντιπεριφερειάρχης Περιφ. Ενότητας Καβάλας
Αναστάσιος Μάνθος, Ομότιμος καθηγητής, πρώην πρύτανης Α.Π.Θ.
Pierro Ducrey, Αρχαιολόγος, Καθηγητής πανεπιστημίου Λωζάνης
ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Ευστάθιος Κεκρίδης, Συντ. αναπληρωτής καθηγητής Δ.Π.Θ.
Ιωάννης Μπακιρτζής, Αναπληρωτής καθηγητής Δ.Π.Θ.
Άγγελος Παληκίδης, Αναπληρωτής καθηγητής Δ.Π.Θ.
Δημητρία Μαλαμίδου, Δρ. Αρχαιολόγος, Έφορος Αρχαιοτήτων Σερρών
Σαπφώ Αγγελούδη – Ζαρκάδα, Δρ. Αρχιτέκτων
Αθανάσιος Διαλεκτόπουλος, Δρ. Ιστορίας, Δ/ντής Α΄/θμιας Εκπ/σης Π.Ε. Δράμας
ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ
Πρόεδρος
Θεόδωρος Μουριάδης, Δήμαρχος Καβάλας
Αντιπρόεδρος
Κομνηνός Απότας, Υποψήφιος Διδάκτωρ
Γενικός Γραμματέας
Κωνσταντίνος Χιόνης, Πρόεδρος Εταιρείας Θασιακών Μελετών
Οργανωτικός Γραμματέας
Νικόλαος Τσιλογεώργης, Πρόεδρος Θασιακής Ένωσης Καβάλας
Ταμίας
Ευφροσύνη Μπόσκου, Ιστορικός – Εθνολόγος
Μέλη
Καπλάνης Ιωσηφίδης, Πρόεδρος Στέγης Πολιτισμού Ν. Καρβάλης
Νικόλαος Τσουμπάκης, Πρόεδρος Θρακικής Εστίας Καβάλας
Ιωάννης Λιόγκας, Εκπαιδευτικός
Γραμματεία Συνεδρίου
Σοφία Τσίγκου, Πρόεδρος Μικρασιατών Καβάλας «Μνήμη Μ. Ασίας»
Δέσποινα Καλαμούκη, Αντιπρόεδρος Θασιακής Ένωσης Καβάλας
Ματίνα Τσουλφίδου, Αντιπρόεδρος Λέσχης Ποντίων Καβάλας
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ, 2 ΜΑΪΟΥ 2025
«ΜΕΓΑΛΗ ΛΕΣΧΗ»
ΑΠΟΓΕΥΜΑ
18.00 Τελετή έναρξης Συνεδρίου. Προσφωνήσεις και χαιρετισμοί επισήμων. Απόδοση τιμών από τον Πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής του 8ου Συνεδρίου και Δήμαρχο Καβάλας Θεόδωρο Μουριάδη στην Φιλόπτωχο Αδελφότητα Κυριών Καβάλας για την πολύπλευρη προσφορά της στην πόλη. Κήρυξη έναρξης εργασιών Συνεδρίου.
Διάλειμμα.
Συνεδρίαση Α΄ – Πρόεδροι: Ευστάθιος Κεκρίδης – Άγγελος Παληκίδης
19.00 – 19.15 Θεόδωρος Μουριάδης: Η Φιλόπτωχος Αδελφότητα Κυριών Καβάλας και η Μεγάλη Λέσχη, το κόσμημα της πόλης μας.
19.15 – 19.30 Αγγελική Δεληκάρη: Η Έκθεση του υποπροξένου Καβάλας Μαυρουδή για τους φόνους Βουλγάρων το 1906.
19.30 – 19.45 Αθανάσιος Βίτσας: Οι αναγραφές στα ελληνικά των τουρκικών εγγράφων του αρχείου Φυλαχτάκη.
19.45 – 20.00 Αναστάσιος Μάνθος: Το αποτύπωμα της οικογένειας Δ. Τόκκου στην Καβάλα.
20.00 – 20.15 Κώστας Χατζηεμμανουήλ: «Πατριωτική εκδήλωσις της Νήσου Θάσου» τον Αύγουστο του 1917.
20.15 – 20.30 Μανόλης Βαρβούνης: Τοπική λογιοσύνη και πολιτιστικό απόθεμα της Καβάλας και της περιοχής της: η περίπτωση του ζεύγους Νίκου Μιχαλοπούλου και Αγγελικής Κιουρτσή.
20.30 – 20.45 Συζήτηση.
21.00 – 22.30 Δεξίωση προς τιμήν των Συνέδρων και των Αρχών από το Δήμο Καβάλας. Μετακίνηση στο ξενοδοχείο «Ωκεανίς», όπου και θα διαμείνουν οι εκτός Καβάλας Σύνεδροι.
ΣΑΒΒΑΤΟ, 3 ΜΙΑΪΟΥ 2025
«ΜΕΓΑΛΗ ΛΕΣΧΗ»
ΠΡΩΙ
Συνεδρίαση Β΄ – Πρόεδροι: Αναστάσιος Μάνθος – Αγγελική Δεληκάρη
09.00 – 09.15 Γεώργιος Χαριζάνης: Τα αδέλφια Αλέξιος, μέγας στρατοπεδάρχης, και Ιωάννης, μέγας πριμικίριος, και η εφήμερη κυριαρχία τους στην περιοχή της Χριστουπόλεως (σημ. Καβάλας) κατά τον 14ο αι.
09.15 – 09.30 Manuela Wurch – Kozeli: Οι παλαιοχριστιανικές βασιλικές της Θάσου.
09.30 – 09.45 Θανάσης Διαλεκτόπουλος: Η μετατροπή της παράστασης του Ήρωα Ιππέα σε χριστιανικό σύμβολο – Η περίπτωση των εντοιχισμένων στηλών σε ναούς της Θάσου.
09.45 – 10.00 Ιωάννης Μπακιρτζής: Στοιχεία από οθωμανικές πηγές περί της Καβάλας.
10.00 – 10.15 Νικόλαος Μπονόβας: Η Καβάλα μέσα από τα μάτια αγιορειτών μοναχών το έτος 1827.
10.15 – 10.30 Γεώργιος Τσιγάρας: Η εικόνα της Παναγίας της Σηλυβριανής και ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Προδρόμου στην Καβάλα.
10.30 – 10.45 Απόστολος Μουμτσάκης: Η προσπάθεια διείσδυσης των Ρώσων μοναχών της Νούσλας στην περιοχή της Καβάλας και η αντίδραση των Ελλήνων.
10.45 – 11.15 Συζήτηση – Διάλειμμα.
Συνεδρίαση Γ΄- Πρόεδροι: Μανόλης Βαρβούνης – Ελένη Βουσολίνου
11.15 – 11.30 Ιωάννης Σιδηράς: Ο επίσκοπος Αναστασιουπόλεως Άνθιμος στη Θάσο.
11.30 – 11.45 Αθανάσιος Αθανασίου: Η υπ’ αριθμ. 43/8.8.1882 απόφαση του Μικτού Εκκλησιαστικού Συμβουλίου Άνω Θεολόγου Θάσου.
11.45 -12.00 Eλένη Βουσολίνου: Από το αρχείο της μεγάλης πατριαρχικής οικογένειας του Θεολόγου Λαμπίρη: η ζωή και η δράση των κληρονόμων του μεγαλεμπόρου Σωτήρη Λαμπίρη.
12.00 -12.15 Γεώργιος Γανίτης: Οι κανονισμοί της ελληνορθόδοξης κοινότητας Καβάλας των ετών 1900 – 1907.
12.15 -12.30 Θεόδωρος Λυμπεράκης: Η κοινωνική, εμπορική, οικονομική και πολιτιστική ζωή της Καβάλας και της περιοχής της από το 1895 έως το 1910 μέσα από δημοσιεύματα της JOURNAL DE SALONIGVE.
12.30 – 12.45 Ιωάννης Νεραντζής: Κοινωνία και οικονομία στην πόλη, Καβάλα, κατά τη δεκαετία 1910-1920, μέσα από μια ανεκμετάλλευτη ιστορική πηγή.
12.45 -13.00 Κωνσταντίνος Παπακοσμάς: Τα…πέντε «Τ» στην Καβάλα, Ταχυδρομείο, Τηλεγραφείο, Τηλεφωνείο, Τράπεζες και Τελωνείο, τον περασμένο αιώνα.
13.00 – 13.15 Συζήτηση.
ΣΑΒΒΑΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ
Συνεδρίαση Γ΄- Πρόεδροι: Γεώργιος Τσιγάρας – Αθαν. Διαλεκτόπουλος
17.15 – 17.30 Κορνηλία Τρακοσοπούλου – Τζήμου: Οι οθωμανικές φυλακές της Καβάλας. Ιστορική και αρχιτεκτονική προσέγγιση.
17.30 -17.45 Ελεονώρα Ναξίδου: Προσεγγίζοντας την ιστορία της Θάσου μέσα από το«βακουφικό» της παρελθόν.
17.45 -18.00 Νικόλαος Τσουρής: Οι επιγραφές στις πύλες του Ιμαρέτ της Καβάλας και η ιστορία που αφηγούνται.
18.00 -18.15 Γεώργιος Μυτιληνός: Ιμαρέτ, νεότερα στοιχεία από το Εγκυκλοπεδικόν Ημερολόγιον. Καβαλιώτες και Θάσιοι συνδρομητές.
18.15 -18.30 Καπλάνης Ιωσηφίδης: Το τσιφλικοχώρι «Τσιρπιντί» στα Ανατολικά της Καβάλας και ο λόφος «Ακόντισμα».
18.30 -18.45 Χρήστος Παπαδόπουλος: Η διακοπή λειτουργίας σχολικών μονάδων από επιδημικές ασθένειες κατά τον 19ο αιώνα.
18.45 -19.15 Διάλειμμα.
Συνεδρίαση Γ΄- Πρόεδροι: Νικόλαος Χαριζάνης – Ευάγγελος Υφαντίδης
19.15 – 19.30 Γεώργιος Αυγουστίδης: Σελίδες της νεότερης ιστορίας της Καβάλας 1815 -1904.
19.30 – 19.45 Γεώργιος Χαλκιάς: Σύσταση και πληθυσμιακή εξέλιξη του Δήμου Καβά- λας κατά τη διάρκεια του 20ού αιώνα.
19.45- 20.00 Tony Kozeli: Ο Λιμένας Θάσου ως ρωσική ναυτική βάση κατά τη διάρκεια του ρωσοτουρκικού πολέμου (1827 – 1829).
20.00- 20.15 Αλέκος Ελευθερίου – Χρήστος Τζανάκος: Η ναυτιλία Καβαλιωτών και Θασίων κατά τους νεότερους χρόνους.
20.15 -20.30 Ελευθέριος Παπαγιαννάκης: Ψηφίδες της ναυτικής ιστορίας του τόπου μας: Τα ναυπηγικά 1900 – 1944.
20.30 -20.45 Πασχάλης Παλαβούζης: Πόντιση – άρση ναρκοπεδίων στις θάλασσες (1912- 1944).
20.45 -21.00 Συζήτηση.
ΚΥΡΙΑΚΗ, 4 MAΪOY 2025
Π Ρ Ω Ι
Συνεδρίαση Ε΄ – Πρόεδροι: Ιωάννης Μπακιρτζής – Κυριάκος Λυκουρίνος
10.00 – 10.15 Μαριάννα Τσεγγελίδου: Ο υπίατρος Ι. Παπαβασιλείου ως δάσκαλος στο Πράβι κατά τον Μακεδονικό αγώνα.
10.15 – 10.30 Ιωάννα Χιόνη: Η οργάνωση της εκπαίδευσης κατά τον Μακεδονικό αγώνα στην περιοχή της Καβάλας.
10.30 – 10.45 Ιωάννα Γόρδου – Τσιλογεώργη : Η λειτουργία της Ζαριφείου Παιδαγωγικής
Ακαδημίας στη Θεσσαλονίκη κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου
και παρουσία καβαλιωτών σπουδαστών σε αυτήν.
10.45 – 11.00 Βασίλης Λιόγκας: Καβάλα, μέρες του ΄44.
11.00 – 11.15 Αντώνης Κόντος: Τρεις επιστολές από τις σελίδες του Ημερολογίου της Καβάλας του 1923.
11.15 -11.30 Σαπφώ Αγγελούδη – Ζαρκάδα: Ο τύραννος Alexander Angelov – Angelson και ο γιατρός δρ. Γεώργιος Λόγης. Οι δύο εκ διαμέτρου αντίθετες προσωπικότητες της Β΄ Βουλγαρικής κατοχής της Καβάλας.
11.30 – 12.00 Συζήτηση – Διάλειμμα.
Συνεδρίαση ΣΤ΄ – Πρόεδροι: Ελεονώρα Ναξίδου – Tony Kozeli
12.00 – 12.15 Κυριάκος Λυκουρίνος: Η περίθαλψη των προσφύγων στην Καβάλα, 1922 – 1924: Αστική φιλανθρωπία, κρατική πρόνοια και ξένες φιλανθρωπικές οργανώσεις.
12.15 – 12.30 Ευάγγελος Υφαντίδης: Για την ανακούφιση των πενομένων από την καπνική κρίση των αρχών της δεκαετίας του ΄30.
12.30 -12.45 Στάθης Κεκρίδης: Η αποξήρανση των τεναγών των Φιλίππων ως μέτρο αποκατάστασης προσφύγων.
12.45 – 13.00 Νίκος Τσουμπάκης: «… Στην αποστραγγισθείσα λίμνη Αρτζάν – Αματόβου θέλησαν να αποκαταστήσουν διακόσιες οικογένειες από τον πληθυσμό της Καβάλας…». Κοινωνικές, πολιτικές και οικονομικές προεκτάσεις μιας μεγάλης μετακίνησης Καβαλιωτών το 1934.
13.00 – 13.15 Παναγιώτης Τσιλογεώργης: Οι ιαματικές πηγές Ελευθερών μέσα από μια αναφορά του Ζ. Ζάχου προς το υπουργείο Περιβάλλοντος το 1933.
13.15 -13.30 Ευφροσύνη Μπόσκου: Λουτρά και λουτρώνες στην Καβάλα του Μεσοπολέμου.
13.30 -13.45 Συζήτηση.
ΚΥΡΙΑΚΗ, 4 MAΪOY 2025
ΑΠΟΓΕΥΜΑ
Συνεδρίαση Ζ΄- Σαπφώ Αγγελούδη – Δημητρία Μαλαμίδου
17.30 – 17.45 Ηλίας Ζιάγκος: Οι παύσεις των δημοτικών και κοινοτικών συμβουλίων την περίοδο του μεσοπολέμου.
17.45 – 18.00 Χριστίνα Βαμβούρη: Η καθημερινότητα στην Καβάλα κατά την πρώτη περίοδο του μεσοπολέμου.
18.00 – 18.15 Ιωσήφ Μεβοράχ: Η εβραϊκή κοινότητα της Καβάλας κατά τους νεότερους χρόνους.
18.15 – 18.30 Κυριάκος Χατζηστεφάνου: Η εκλογή και η ενθρόνιση του μητροπολίτη Καβάλας Χρυσοστόμου.
18.30 – 18.45 Σταύρος Σαραντίδης: Η ψαλτική δραστηριότητα στην Καβάλα κατά τον 20ό αιώνα.
18.45 -19.15 Διάλειμμα.
Συνεδρίαση Η΄ – Πρόεδροι: Κων/νος Χιόνης – Νικόλαος Τσιλογεώργης
19.15 – 19.30 Άννα – Μαρία Οφρυδοπούλου: Δύο ποιήματα αφιερωμένα το 1872 στον ποιητή Ι. Κωνσταντινίδη.
19.30 – 19.45 Παναγιώτης Χατζηεμμανουήλ: Κλασικός αθλητισμός στην Καβάλα (1906-1940).
19.45 – 20.00 Κωνσταντίνος Χιόνης: Το ελληνικό προξενικό πρακτορείο της Καβάλας (1846-1849).
20.00 – 20.15 Νικόλαος Τσιλογεώργης: Το πρώτο έτος λειτουργίας του Γυμνασίου Καβάλας (1919-1920) μέσα από την ομιλία του Γυμνασιάρχη του προς τους τελειόφοιτους μαθητές.
20.15 – 20.30 Λήξη εργασιών του 8ου Συνεδρίου Καβαλιώτικων Μελετών και σύντομη ανασκόπησή τους από τον Πρόεδρο της Οργανωτικής Επιτροπής κ. Θεόδωρο Μουριάδη, τον Γενικό Γραμματέα κ. Κων/νο Χιόνη και τον Οργανωτικό Γραμματέα κ. Νικόλαο Τσιλογεώργη.
Ο Δήμος Καβάλας, σε συνεργασία με την Εταιρεία Θασιακών Μελετών και τη συμμετοχή συλλόγων της πόλης μας, ήτοι της Θασιακής Ένωσης Καβάλας, της Θρακικής Εστίας Καβάλας, της Λέσχης Ποντίων Καβάλας, του Συλλόγου Μικρασιατών N. Καβάλας, και της Στέγης Πολιτισμού Νέας Καρβάλης πραγματοποιεί το 8ο Συνέδριο Καβαλιώτικων Μελετών με θέμα: «Η Καβάλα και η περιοχή της από τους αρχαίους χρόνους έως το 1944». Κλήθηκαν, λοιπόν, όσοι ασχολούνται με την έρευνα, να παρουσιάσουν ένα πρωτότυπο θέμα, που να αφορά την πόλη μας και γενικά το νομό μας, ώστε τα νέα στοιχεία να βοηθήσουν τον μελλοντικό ιστορικό στη συγγραφή μιας ολοκληρωμένης ιστορίας της περιοχής μας.
Η αρχή της οργάνωσης των τοπικών Συνεδρίων έγινε από τον μακαριστό μητροπολίτη Προκόπιο. Αυτός πραγματοποίησε στην πόλη μας από 18 έως 20 Απριλίου 1977 το 1ο Συμπόσιο με τη συνεργασία του Ιδρύματος Μελετών Χερσονήσου του Αίμου.
Καρπός του 1ου αυτού Συμποσίου υπήρξαν τα Πρακτικά που κυκλοφόρησαν το 1980. Ακολούθησε το 2ο Συμπόσιο, που οργανώθηκε από το Κέντρο Ιστορικών Μελετών Καβάλας και την Εταιρεία Μακεδονικών Σπουδών από 26 έως 29 Σεπτεμβρίου 1986. Από τις 31 ανακοινώσεις που έγιναν, όμως, δημοσιεύτηκαν μόνο 14.
Οι υπόλοιπες παρέμειναν ανέκδοτες. Ανέκδοτες παρέμειναν ακόμα και οι ανακοινώσεις που έγιναν στο 3ο Συμπόσιο Καβαλιώτικων Μελετών, που οργανώθηκε το 1989 από τον αείμνηστο δήμαρχο Καβάλας Λευθέρη Αθανασιάδη.
Στη συνέχεια την οργάνωση των Συνεδρίων στην Καβάλα ανέλαβε ο Νικόλαος Ρουδομέτωφ. Αυτός πραγματοποίησε τρία διεθνή ιστορικά συνέδρια για την Καβάλα και την περιοχή της.
Το 1ο πραγματοποιήθηκε από 20 έως 23 Σεπτεμβρίου 2001, το 2ο από 15 έως 18 Σεπτεμβρίου 2005 και το 3ο από 17 έως 18 Σεπτεμβρίου 2010. Όλες οι ανακοινώσεις που έγιναν στα τρία αυτά συνέδρια δημοσιεύθηκαν στα Πρακτικά που εκδόθηκαν.
Με πρωτοβουλία της δημάρχου Καβάλας Δήμητρας Τσανάκα πραγματοποιήθηκε από 24 έως 26 Νοεμβρίου 2017 το 7ο συνέδριο με θεματική: «Η Καβάλα από το 1835 έως το 1918», ήτοι από τη σύσταση του Ελληνικού Προξενικού Πρακτορείου της Καβάλας έως τη λήξη της Β΄ Βουλγαρικής κατοχής της.
Οι ανακοινώσεις που έγιναν και δημοσιεύτηκαν στα Πρακτικά, που κυκλοφόρησαν το 2021, φέρουν στο φως νέα στοιχεία που διαφωτίζουν τη νεότερη ιστορική περίοδο της πόλης μας.
Το 8ο συνέδριο, που αναλάβαμε να οργανώσουμε, θα πραγματοποιηθεί από 2 έως 4 Μαΐου 2025. Καλέσαμε, λοιπόν, όσους έχουν κάποια νέα στοιχεία πάνω σε θέματα ιστορικά, αρχαιολογικά, λαογραφικά και νομικά για την Καβάλα και την περιοχή της να δηλώσουν συμμετοχή και να προβούν σε ανακοινώσεις, οι οποίες θα δημοσιευθούν στα Πρακτικά που θα κυκλοφορήσουν.
Οι σύνεδροι, που θα έλθουν στην Καβάλα, θα φιλοξενηθούν στο ξενοδοχείο «Ωκεανίς». Τα γεύματα θα δοθούν σε διάφορα εστιατόρια της πόλης. Καλωσορίζουμε τους συνέδρους και τους ευχαριστούμε για τη συμμετοχή τους στο 8ο Συνέδριο Καβαλιώτικων Μελετών.
(ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ)
