Όταν ανακοινώνεται μια συναυλία, μια θεατρική παράσταση ή μια πολιτιστική εκδήλωση θα έπρεπε αυτονόητα να υπάρχει και μια δεύτερη σκέψη και αντίστοιχη ερώτηση: Μπορούν όλοι οι πολίτες να συμμετέχουν ισότιμα και με αξιοπρέπεια; Τι προβλέπεται για το άτομο που χρησιμοποιεί αναπηρικό αμαξίδιο; Υπάρχει πραγματικά προσβάσιμη είσοδος; Υπάρχει κατάλληλος χώρος ώστε να μπορεί να παρακολουθήσει την εκδήλωση χωρίς να αντιμετωπίζεται ως «εξαίρεση»; Υπάρχει προσβάσιμη τουαλέτα; Υπάρχει ασφαλής και ανεμπόδιστη πρόσβαση από τον δρόμο μέχρι τον χώρο της εκδήλωσης;
Και για το άτομο με προβλήματα όρασης; Υπάρχει ασφαλής διαδρομή; Υπάρχει η απαραίτητη σήμανση; Υπάρχει δυνατότητα ουσιαστικής παρακολούθησης και συμμετοχής στην εκδήλωση; Υπάρχει πρόβλεψη για το/τη Συνοδό του; Για το άτομο με βαρηκοΐα η Κώφωση; Υπάρχουν υπότιτλοι η διερμηνέας Νοηματικής γλώσσας;
Η προσβασιμότητα δεν είναι πολυτέλεια. Δεν είναι «διευκόλυνση». Δεν είναι χάρη. Είναι δικαίωμα. Και δεν αρκεί να υπάρχει μια ράμπα κάπου στην είσοδο για να μπορούμε να μιλάμε για προσβασιμότητα. Η προσβασιμότητα πρέπει να είναι ολόκληρη η διαδρομή: από τη θέση στάθμευσης το πεζοδρόμια από την είσοδο μέχρι την έξοδο, από την ενημέρωση μέχρι την πραγματική συμμετοχή. Δεν μπορεί ο πολιτισμός να διαφημίζεται ως «για όλους» και στην πράξη κάποιοι συμπολίτες μας να χρειάζεται κάθε φορά να αναρωτιούνται αν θα μπορέσουν καν να μπουν, να καθίσουν, να κινηθούν και να παρακολουθήσουν. Η να γίνονται θέαμα και συζήτηση λύπησης και συμπόνοιας? όταν χρειάζεται να περάσουν εμπόδια σηκώνοντας τους με τα αμαξίδιά τους στα χέρια; Πολιτισμός για όλους σημαίνει όλους.
Και αυτό δεν πρέπει να αποδεικνύεται με φωτογραφίες ωραίες ανακοινώσεις και φωτεινά μπάνερ. Πρέπει να αποδεικνύεται στην πράξη. Η χώρα μας που ανέδειξε τον πολιτισμό οφείλει να παράγει πολιτισμό χωρίς αποκλεισμούς. Αξίζει εκδηλώσεις στις οποίες κανένας άνθρωπος δεν θα αισθάνεται ότι περισσεύει. Γι’ αυτό, πριν από κάθε εκδήλωση, ας απαντήσουν οι αρμόδιοι καθαρά: Είναι πραγματικά προσβάσιμη; Για ποιον είναι προσβάσιμη; Και, κυρίως, μπορούν όλοι να συμμετέχουν ισότιμα; Γιατί αν η απάντηση είναι «όχι», τότε ας σταματήσουμε επιτέλους να μιλάμε για εκδηλώσεις «για όλους».
Ο αποκλεισμός δεν είναι πολιτισμός. Η προσβασιμότητα δεν είναι επιλογή. Η ισότιμη συμμετοχή είναι δικαίωμα.
Σμάραγδος Κρεμύδας, Πρόεδρος Ομοσπονδίας ατόμων με αναπηρία Α.Μ.Θ
