Ολοένα περισσότεροι άνθρωποι μετά τα σαράντα και τα πενήντα παραμένουν δραστήριοι. Τρέχουν, παίζουν τένις ή ποδόσφαιρο με φίλους, κάνουν πεζοπορία, πηγαίνουν για σκι. Αυτή η στροφή προς έναν πιο ενεργό τρόπο ζωής είναι ευεργετική για την υγεία, φέρνει όμως και τις αρθρώσεις των κάτω άκρων σε μεγαλύτερη καταπόνηση. Το ισχίο και το γόνατο είναι οι δύο αρθρώσεις που συνήθως «διαμαρτύρονται» πρώτες, και κάθε μία το κάνει με τον δικό της τρόπο.
Ο πόνος που δεν είναι πάντα εκεί που νομίζουμε
Ο πόνος στο ισχίο είναι ένα σύμπτωμα που συχνά παρερμηνεύεται. Πολλοί ασθενείς δείχνουν το πλάι της λεκάνης ή τον γλουτό, ενώ η πραγματική ενόχληση από την άρθρωση του ισχίου εντοπίζεται συνήθως στη βουβωνική χώρα και μπορεί να αντανακλά προς τον μηρό ή ακόμη και προς το γόνατο. Αντίστροφα, πόνος στο πλάι του γοφού μπορεί να οφείλεται σε τροχαντηρίτιδα ή σε τενοντοπάθεια των γλουτιαίων, ενώ πόνος στον γλουτό μπορεί να προέρχεται από τη μέση.
Οι αιτίες ποικίλλουν ανάλογα με την ηλικία. Στους νεότερους αθλητές συναντάμε συχνά μηριαιοκοτυλιαία πρόσκρουση ή βλάβες του επιχείλιου χόνδρου. Στους μεγαλύτερους, η πιο συνηθισμένη αιτία είναι η οστεοαρθρίτιδα. Γι’ αυτό η σωστή κλινική εξέταση, σε συνδυασμό με ακτινογραφίες και, όπου χρειάζεται, μαγνητική τομογραφία, είναι απαραίτητη πριν από οποιαδήποτε θεραπευτική απόφαση.
Όταν η άρθρωση του ισχίου φθείρεται
Σε προχωρημένη φθορά, όταν ο πόνος περιορίζει το περπάτημα, ξυπνά τον ασθενή τη νύχτα και δεν ανταποκρίνεται σε φάρμακα, φυσικοθεραπεία και αλλαγές στην καθημερινότητα, η αρθροπλαστική ισχίου αποτελεί μία από τις πιο τεκμηριωμένες επεμβάσεις της σύγχρονης ορθοπαιδικής. Η φθαρμένη κεφαλή του μηριαίου και η κοτύλη αντικαθίστανται από εμφυτεύματα που αποκαθιστούν μια ομαλή, ανώδυνη κίνηση.
Οι σύγχρονες τεχνικές δίνουν έμφαση στη διατήρηση των μαλακών μορίων και στην γρήγορη κινητοποίηση. Σε πολλές περιπτώσεις ο ασθενής σηκώνεται και περπατά με βοήθεια από τις πρώτες ημέρες μετά την επέμβαση. Η πλήρης αποκατάσταση εξαρτάται από τη γενική κατάσταση της υγείας, τη μυϊκή δύναμη και τη συνέπεια στο πρόγραμμα ασκήσεων. Για πολλούς ανθρώπους, ωστόσο, η αρθροπλαστική σημαίνει επιστροφή σε δραστηριότητες όπως το περπάτημα, η ποδηλασία ή το κολύμπι.
Το γόνατο και ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος
Αν το ισχίο ταλαιπωρείται κυρίως από τη φθορά, το γόνατο των δραστήριων ενηλίκων συχνά τραυματίζεται. Η ρήξη πρόσθιου χιαστού είναι ένας από τους πιο γνωστούς αθλητικούς τραυματισμούς. Συμβαίνει συνήθως με απότομη αλλαγή κατεύθυνσης, προσγείωση μετά από άλμα ή στροφή του σώματος ενώ το πόδι μένει σταθερό. Πολλοί ασθενείς περιγράφουν ότι άκουσαν ένα «κρακ», ακολούθησε έντονο πρήξιμο μέσα σε λίγες ώρες και στη συνέχεια μια αίσθηση ότι το γόνατο «φεύγει».
Ο πρόσθιος χιαστός σύνδεσμος δεν επουλώνεται εύκολα από μόνος του. Η απόφαση για χειρουργική συνδεσμοπλαστική ή συντηρητική αντιμετώπιση εξαρτάται από το επίπεδο δραστηριότητας, την ηλικία, τη σταθερότητα του γονάτου και τη συνύπαρξη άλλων βλαβών, όπως ρήξη μηνίσκου. Ένας άνθρωπος που θέλει να επιστρέψει σε αθλήματα με στροφές και αλλαγές κατεύθυνσης έχει συνήθως διαφορετικές ανάγκες από κάποιον που περπατά ή κολυμπά. Σε κάθε περίπτωση, η αποκατάσταση με φυσικοθεραπεία είναι μακρά και απαιτεί υπομονή.
Μια συνολική ματιά στα κάτω άκρα
Ισχίο, γόνατο και ποδοκνημική δεν λειτουργούν ανεξάρτητα. Μια αστάθεια στο γόνατο αλλάζει τον τρόπο που φορτίζεται το ισχίο, και ένα ισχίο που πονάει οδηγεί σε αντισταθμιστικές κινήσεις που επιβαρύνουν το γόνατο. Γι’ αυτό ένας έμπειρος ορθοπεδικός ιατρός εξετάζει το σύνολο της κινητικής αλυσίδας και όχι μόνο το σημείο που πονάει.
Για τους ενεργούς ενήλικες το μήνυμα είναι διπλό. Από τη μία, η άσκηση αξίζει να συνεχιστεί, με σωστή προθέρμανση, ενδυνάμωση και σταδιακή αύξηση της έντασης. Από την άλλη, ο πόνος που επιμένει, το πρήξιμο που επανέρχεται ή η αίσθηση αστάθειας δεν πρέπει να αγνοούνται. Η έγκαιρη εκτίμηση δεν οδηγεί απαραίτητα σε χειρουργείο, βοηθά όμως να επιλεγεί ο σωστός δρόμος πριν το πρόβλημα μεγαλώσει.


