Το γόνατο είναι μία από τις πιο επιβαρυμένες αρθρώσεις του σώματος. Σηκώνει το βάρος μας σε κάθε βήμα, απορροφά κραδασμούς όταν τρέχουμε και πηδάμε και πρέπει να συνδυάζει σταθερότητα με ευκινησία. Δεν είναι παράξενο λοιπόν ότι ο πόνος στο γόνατο είναι από τους πιο συχνούς λόγους επίσκεψης σε ορθοπαιδικό. Πίσω από αυτό το σύμπτωμα όμως κρύβονται πολύ διαφορετικές καταστάσεις, ανάλογα με την ηλικία, τη δραστηριότητα και το ιστορικό του κάθε ανθρώπου.
Ο τραυματισμός που σταματά τον αθλητή
Στους νεότερους και δραστήριους ανθρώπους, ένας από τους πιο γνωστούς τραυματισμούς είναι η ρήξη χιαστού, συνήθως του πρόσθιου χιαστού συνδέσμου. Συμβαίνει συχνά σε αθλήματα με απότομες αλλαγές κατεύθυνσης, στροφές ή προσγειώσεις, όπως το ποδόσφαιρο, το μπάσκετ ή το σκι. Πολλοί περιγράφουν ότι άκουσαν ή ένιωσαν ένα «κρακ», ακολούθησε πρήξιμο μέσα σε λίγες ώρες και στη συνέχεια το γόνατο έδινε την αίσθηση ότι «φεύγει».
Η διάγνωση στηρίζεται στην κλινική εξέταση και συνήθως επιβεβαιώνεται με μαγνητική τομογραφία, που δείχνει και τυχόν συνοδές βλάβες, όπως τραυματισμούς στους μηνίσκους ή στον χόνδρο. Η αντιμετώπιση εξαρτάται από την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας και τον βαθμό αστάθειας. Σε ορισμένους ασθενείς μπορεί να δοκιμαστεί εντατική φυσικοθεραπεία, ενώ σε όσους θέλουν να επιστρέψουν σε αθλήματα υψηλών απαιτήσεων συχνά προτείνεται αρθροσκοπική συνδεσμοπλαστική. Η σωστή αποκατάσταση έχει σημασία και για το μέλλον της άρθρωσης, αφού ένα ασταθές γόνατο είναι πιο εκτεθειμένο σε περαιτέρω βλάβες.
Όταν ο χόνδρος φθείρεται
Στις μεγαλύτερες ηλικίες, η πιο συχνή αιτία χρόνιου πόνου είναι η οστεοαρθρίτιδα γόνατος. Πρόκειται για τη σταδιακή φθορά του αρθρικού χόνδρου, του λείου ιστού που καλύπτει τις επιφάνειες των οστών και επιτρέπει την ομαλή κίνηση. Καθώς ο χόνδρος λεπταίνει, εμφανίζονται πόνος στο περπάτημα και στις σκάλες, πρωινή δυσκαμψία, πρήξιμο και, σε προχωρημένα στάδια, παραμόρφωση του άκρου.
Παράγοντες όπως η ηλικία, το αυξημένο σωματικό βάρος, παλαιότεροι τραυματισμοί και η κληρονομικότητα παίζουν ρόλο στην εμφάνισή της. Στα πρώτα στάδια η αντιμετώπιση είναι συντηρητική: ρύθμιση του βάρους, ασκήσεις ενδυνάμωσης των μυών γύρω από το γόνατο, φυσικοθεραπεία, αναλγητική αγωγή και, όπου κρίνεται σκόπιμο, ενδαρθρικές εγχύσεις. Ο στόχος είναι η ανακούφιση από τον πόνο και η διατήρηση της λειτουργικότητας για όσο το δυνατόν περισσότερο χρόνο.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η εικόνα στις ακτινογραφίες δεν συμβαδίζει πάντα με τα συμπτώματα. Υπάρχουν άνθρωποι με σημαντική φθορά που λειτουργούν ικανοποιητικά και άλλοι με πιο ήπια ευρήματα που υποφέρουν. Γι’ αυτό οι αποφάσεις παίρνονται με βάση τον συνδυασμό κλινικής εικόνας, απεικόνισης και ποιότητας ζωής.
Πότε συζητάμε για αντικατάσταση της άρθρωσης
Όταν ο πόνος γίνεται επίμονος, περιορίζει το περπάτημα, διακόπτει τον ύπνο και δεν ανταποκρίνεται πλέον στα συντηρητικά μέτρα, η αρθροπλαστική γόνατος μπορεί να αποτελέσει την πιο ουσιαστική λύση. Κατά την επέμβαση, οι φθαρμένες επιφάνειες της άρθρωσης αντικαθίστανται με εμφυτεύματα, με στόχο τη μείωση του πόνου και την αποκατάσταση της κινητικότητας.
Οι σύγχρονες τεχνικές και τα οργανωμένα προγράμματα αποκατάστασης επιτρέπουν στους περισσότερους ασθενείς να κινητοποιούνται νωρίς μετά το χειρουργείο. Η επιτυχία δεν εξαρτάται όμως μόνο από την επέμβαση. Η προετοιμασία πριν από αυτήν, η συνεργασία με τον φυσικοθεραπευτή και η συνέπεια στις ασκήσεις τις εβδομάδες που ακολουθούν παίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα.
Η σημασία της έγκαιρης εκτίμησης
Είτε πρόκειται για έναν πρόσφατο τραυματισμό είτε για έναν πόνο που επιδεινώνεται σταδιακά, η έγκαιρη εκτίμηση από ορθοπαιδικό βοηθά να τεθεί σωστή διάγνωση και να αποφευχθούν λάθος χειρισμοί. Για όσους κατοικούν στα δυτικά προάστια, η αναζήτηση ενός έμπειρου ορθοπαιδικού στην Πετρούπολη μπορεί να κάνει πιο εύκολη την τακτική παρακολούθηση και την επικοινωνία με τον γιατρό σε όλη τη διάρκεια της θεραπείας.
Όποια κι αν είναι η αιτία, το γόνατο δεν πρέπει να «ζει» με τον πόνο. Μια σωστή αξιολόγηση και ένα εξατομικευμένο πλάνο, συντηρητικό ή χειρουργικό, μπορούν να επαναφέρουν την ποιότητα ζωής και τη χαρά της κίνησης.


