Ο ώμος είναι η πιο ευκίνητη άρθρωση του σώματος. Μας επιτρέπει να σηκώνουμε το χέρι πάνω από το κεφάλι, να το γυρίζουμε πίσω από την πλάτη και να εκτελούμε χιλιάδες μικρές κινήσεις κάθε μέρα χωρίς να το σκεφτόμαστε. Αυτή ακριβώς η ελευθερία κίνησης όμως τον κάνει και ευάλωτο. Οι τένοντες, οι μύες και οι σύνδεσμοι που τον σταθεροποιούν δουλεύουν συνεχώς, και με τα χρόνια ή μετά από έναν τραυματισμό μπορούν να φθαρούν, να ερεθιστούν ή να σπάσουν.
Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα που οδηγούν κάποιον στον γιατρό είναι η τενοντίτιδα ώμου. Πρόκειται για φλεγμονή ή εκφύλιση των τενόντων του στροφικού πετάλου, συνήθως λόγω επαναλαμβανόμενων κινήσεων με το χέρι ψηλά. Την συναντάμε σε αθλητές της κολύμβησης, του τένις ή του βόλεϊ, αλλά και σε επαγγέλματα όπως οι ελαιοχρωματιστές, οι ηλεκτρολόγοι ή όσοι δουλεύουν πολλές ώρες στον υπολογιστή με λάθος στάση. Ο πόνος εμφανίζεται συνήθως στο πλάι του ώμου, χειροτερεύει όταν σηκώνουμε το χέρι και συχνά ενοχλεί τη νύχτα, ιδιαίτερα όταν ξαπλώνουμε στην πλευρά που πονάει.
Τι γίνεται όταν η συντηρητική αγωγή δεν αρκεί
Στις περισσότερες περιπτώσεις, η πρώτη αντιμετώπιση είναι συντηρητική. Ξεκούραση από τις κινήσεις που προκαλούν τον πόνο, πάγος, αντιφλεγμονώδη φάρμακα για σύντομο διάστημα και ένα οργανωμένο πρόγραμμα φυσικοθεραπείας μπορούν να φέρουν σημαντική βελτίωση. Ο φυσικοθεραπευτής θα εστιάσει στην ενδυνάμωση του στροφικού πετάλου και των μυών της ωμοπλάτης, ώστε η άρθρωση να κινείται με σωστή μηχανική.
Υπάρχουν όμως ασθενείς που, παρά τις προσπάθειες μηνών, συνεχίζουν να πονούν ή χάνουν σταδιακά τη δύναμη και το εύρος κίνησης. Σε αυτές τις περιπτώσεις ο γιατρός θα ζητήσει απεικονιστικό έλεγχο, συνήθως υπερηχογράφημα ή μαγνητική τομογραφία, για να δει αν υπάρχει ρήξη τένοντα, οστεόφυτο που προκαλεί πρόσκρουση ή βλάβη στον επιχείλιο χόνδρο.
Όταν η βλάβη είναι μηχανική και δεν πρόκειται να υποχωρήσει μόνη της, μια επιλογή που συζητείται συχνά είναι η αρθροσκόπηση ώμου. Η τεχνική γίνεται μέσα από μικρές τομές, με μια λεπτή κάμερα και ειδικά εργαλεία, και επιτρέπει στον χειρουργό να δει το εσωτερικό της άρθρωσης, να αφαιρέσει ερεθισμένους ιστούς, να καθαρίσει οστικές προεξοχές ή να συρράψει έναν τένοντα που έχει σπάσει. Επειδή οι τομές είναι μικρές, ο μετεγχειρητικός πόνος είναι συνήθως πιο ήπιος σε σχέση με την ανοιχτή χειρουργική, αν και η πλήρης αποκατάσταση χρειάζεται χρόνο και πειθαρχία στη φυσικοθεραπεία.
Όταν η άρθρωση έχει φθαρεί
Υπάρχει και μια άλλη κατηγορία ασθενών, συνήθως μεγαλύτερης ηλικίας, στους οποίους το πρόβλημα δεν είναι μόνο οι τένοντες αλλά η ίδια η άρθρωση. Η οστεοαρθρίτιδα του ώμου, η ρευματοειδής αρθρίτιδα ή μια παλιά μεγάλη ρήξη του στροφικού πετάλου που δεν αποκαταστάθηκε μπορούν να καταστρέψουν τον χόνδρο. Ο πόνος γίνεται τότε μόνιμος, η κίνηση περιορίζεται έντονα και καθημερινές δραστηριότητες όπως το χτένισμα ή το ντύσιμο γίνονται δύσκολες.
Σε αυτά τα στάδια, η αρθροπλαστική ώμου μπορεί να αποτελέσει λύση. Στην επέμβαση αυτή οι φθαρμένες αρθρικές επιφάνειες αντικαθίστανται από τεχνητά εμφυτεύματα. Ανάλογα με την κατάσταση των τενόντων, ο χειρουργός θα επιλέξει ανάμεσα στην ολική ανατομική αρθροπλαστική και στην ανάστροφη, η οποία σχεδιάστηκε κυρίως για ασθενείς με ανεπαρκές στροφικό πέταλο. Η απόφαση δεν είναι ποτέ τυποποιημένη, αφού εξαρτάται από την ηλικία, το επίπεδο δραστηριότητας, την ποιότητα των οστών και τις προσδοκίες του κάθε ασθενούς.
Η σημασία της σωστής διάγνωσης
Το κοινό σημείο όλων αυτών των περιπτώσεων είναι ότι ο πόνος στον ώμο δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται πρόχειρα. Πολλοί άνθρωποι περιμένουν μήνες, παίρνοντας παυσίπονα, με την ελπίδα ότι θα περάσει από μόνος του. Κάποιες φορές περνάει, άλλες όμως μια μικρή ρήξη μεγαλώνει ή μια φλεγμονή οδηγεί σε δυσκαμψία που αργότερα θέλει πολύ περισσότερη προσπάθεια για να υποχωρήσει.
Η αξιολόγηση από έναν ορθοπαιδικό χειρουργό ώμου βοηθά να ξεκαθαρίσει τι ακριβώς συμβαίνει και ποια αντιμετώπιση ταιριάζει. Η κλινική εξέταση, σε συνδυασμό με τις κατάλληλες εξετάσεις, δίνει την εικόνα που χρειάζεται για να γίνει ένα ρεαλιστικό πλάνο, είτε αυτό είναι φυσικοθεραπεία, είτε ενέσιμη θεραπεία, είτε χειρουργείο.
Το σημαντικότερο είναι να μην αγνοούμε τα σημάδια. Ένας ώμος που πονάει τη νύχτα, που δεν σηκώνεται όπως πριν ή που χάνει δύναμη, αξίζει προσοχή νωρίς, όταν οι επιλογές είναι περισσότερες και η αποκατάσταση συνήθως πιο εύκολη.


