Ανάμεσα στα πυκνά φυλλώματα του φοίνικα, ο οποίος δεσπόζει στο αριστερό μέρος της εισόδου του ξενοδοχείου Ωκεανίς στην πόλη της Καβάλας, υπάρχει μία σύνθεση με κεραμικά πλακίδια, η οποία αναφέρεται στην ελληνική αρχαιότητα και η οποία είναι διακοσμημένη με γεωμετρικά και παραδοσιακά ελληνικά στοιχεία, όπως τα πλοία, οι γλάροι και το πέλαγος.
Το μέγεθος, η ποιότητα και το ψηφιδωτό (σχεδόν) αποτέλεσμα της συνθέσεως δεν θα μπορούσαν να τυχαία στοιχεία ή στοιχεία τα οποία να παραπέμπουν σε έναν τυχαίο καλλιτέχνη. Αν κανείς λοιπόν παρατηρήσει προσεκτικά την προαναφερόμενη σύνθεση, στο κάτω και δεξιό μέρος αυτής θα δει την υπογραφή του δημιουργού, που δεν είναι άλλος από τον διάσημο και πρωτοπόρο Μικρασιάτη Έλληνα κεραμίστα, Πάνο Βαλσαμάκη:
Ο Πάνος Βαλσαμάκης σε συνεργασία με τον τότε ιδιοκτήτη του ξενοδοχείου, Ιωάννη Παπαδογιάννη, την αρχιτέκτονα Ελένη Αγγελοπούλου και το μηχανικό Μιχαήλ Μιχελάκη, ανέλαβε τον εξωραϊσμό του ήδη σπάνιας ομορφιάς κτιρίου του ξενοδοχείου Ωκεάνις, μεριμνώντας για την επιτοίχια τοποθέτηση κεραμικών πλακιδίων με συνθέσεις εμπνεύσεως του:
Πέραν όμως των προαναφερόμενων συνθέσεων ο κεραμίστας φιλοτέχνησε και μερίμνησε για τη διακόσμηση όλων των ορόφων του ξενοδοχείου, όπου πλακίδια του με αρίθμηση από ώχρα και διαφορετικό χρωματικό φόντο στολίζουν όλα τα δωμάτια με παραστάσεις, που κυριαρχούν η φύση, τα ζώα, τα δένδρα και οι άνθρωποι:
Ο Πάνος Βαλσαμάκης γεννήθηκε στο Αϊβαλί της Μικράς Ασίας το έτος 1900 και πέθανε στην Αθήνα το έτος 1986. Θεωρείται ο πατέρας της έντεχνης κεραμικής στην Ελλάδα, αφού μετά από πολύχρονη εμπειρία που απέκτησε ως διευθυντής του καλλιτεχνικού εργαστηρίου του εργοστασίου Κεραμεικός (1930-1942) και ως καλλιτεχνικός διευθυντής του εργοστασίου κεραμικής Α.Κ.Ε.Λ. της Εθνικής τράπεζας μέχρι το έτος 1957 εισήγαγε νεωτερισμούς στη διακόσμηση των κεραμικών σκευών, νεωτερισμούς τους οποίους στη συνέχεια καλλιέργησε περαιτέρω στο προσωπικό του εργαστήριο στο Μαρούσι Αττικής, το οποίο μέχρι και σήμερα συνεχίζει την παράδοση του.
Η ηθογραφική διάθεση του Πάνου Βαλσαμάκη, η καταγωγή του από τη Μικρά Ασία και το ελληνικό πνεύμα σε συνδυασμό με τη βυζαντινή τέχνη, τους γεωμετρικούς διάκοσμους και την ανοιχτή παλέτα χρωμάτων διακρίνουν το έργο του.
Ο Πάνος Βαλσαμάκης όμως πρωτοπόρησε ακόμη περισσότερο και τόλμησε να παρουσιάσει από τους πρώτους αμιγώς κεραμικά, περίοπτα γλυπτά, τα οποία μέχρι και σήμερα θεωρούνται αξεπέραστα. Γι’ αυτούς λοιπόν τους λόγους, αλλά και για το σύνολο της προσφοράς του στον ελληνικό πολιτισμό, όπου περιλαμβάνονται μία ποιητική συλλογή (Πικρή Πολιτεία) και δύο αυτοβιογραφικά βιβλία (Πολιτεία δίχως κάστρα & Πολιτεία δίχως φως) το έτος 1986 βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών.
Απόδειξη της διαχρονικότητας του έργου του είναι ότι φέτος, 40 χρόνια μετά τον θάνατο του, το Ελληνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης από την 4η Ιουνίου 2026 έως και την 31η Ιανουαρίου 2027 αφιερώνει στον καλλιτέχνη μεγάλη αναδρομική έκθεση με τίτλο <<Αναπλάθοντας την παράδοση:O Πάνος Βαλσαμάκης και η γέννηση της σύγχρονης ελληνικής κεραμικής>>, αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο τη σπουδαιότητα του, επιβεβαιώνοντας παράλληλα την τύχη που ως Καβαλιώτες έχουμε να απολαμβάνουμε τις δημιουργίες του όποτε το επιθυμούμε με μία επίσκεψη στο ξενοδοχείο Ωκεανίς, τους ιδιοκτήτες (οικογένεια Τσαρούχα) και τη διεύθυνση (Μιχαήλ Γουδέλης) του οποίου ευχαριστώ για την ανοχή, που επέδειξαν κατά την επίσκεψή μου για την καταγραφή και φωτογράφηση των έργων του Πάνου Βαλσαμάκη.
Σεραφείμ Μ. Σανσαρίδης
Δικηγόρος
