20/06/2025
Η φρίκη στην Παλαιστίνη μοιάζει ατελείωτη. Υπάρχει όμως ένα νήμα που συνδέει τις μεγάλες διαμαρτυρίες κατά του πολέμου στο Βιετνάμ με τις διαδηλώσεις και τις πρωτοβουλίες κατά της άγριας επιθετικότητας στην Παλαιστίνη αυτές τις μέρες, από τις οποίες βλέπουμε ελάχιστα. Αυτό το νήμα μας λέει τουλάχιστον δύο πράγματα. Το πρώτο: η φωτογραφία, η διαμαρτυρία και η αφήγηση, τότε όπως και τώρα, σπάνε τη σιωπή. Το δεύτερο: κανείς δεν είναι σε θέση να εξαφανίσει για πάντα την επιθυμία και το θάρρος να αγωνιζόμαστε, παντού και με πολλούς τρόπους, για έναν διαφορετικό κόσμο και χωρίς πολέμους.
Ένας κόμπος με καθιστά αφασική στον λόγο αλλά όχι στα συναισθήματα και τις σκέψεις. Κάθε μέρα η επιθετικότητα του Νετανιάχου γίνεται όλο και πιο αιμοβόρα, εκτεταμένη και επικίνδυνη, ακόμη και μετά την επίθεση στο Ιράν, αλλά αυτό δεν είναι αρκετό για τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να κλείσουν κάθε εμπορική και στρατιωτική συνθήκη με το Ισραήλ, αναρωτώμενες ακόμη υποκριτικά αν ο Νετανιάχου παραβιάζει τα ανθρώπινα δικαιώματα, αφού σκότωσε, τραυμάτισε και λιμοκτόνησε 50.000 παιδιά και άλλους 54.000 αμάχους, κατέστρεψε χωριά, σπίτια και νοσοκομεία, λιμοκτόνησε ολόκληρο τον παλαιστινιακό λαό, μπλόκαρε την ανθρωπιστική βοήθεια, σκότωσε περισσότερους από 200 δημοσιογράφους και τελικά κατέστρεψε την τελευταία γραμμή οπτικών ινών με τελικό στόχο να μην φανεί αυτή η σφαγή στα μάτια του κόσμου και να απομονωθεί, να μετατραπεί η Γάζα σε ερείπια για να αναγκαστεί στη συνέχεια ο επιζών παλαιστινιακός λαός να μεταναστεύσει, γράφει η Ambra Pastore.
Εμείς από αυτόν τον πόλεμο βλέπουμε λίγα, βλέπουμε τις εικόνες από τα ίχνη Iron Dome, των «σιδερένιων θόλων» και δεν βλέπουμε τα πρόσωπα και τα σώματα των παιδιών που σκοτώθηκαν και περικλείονται στο σάβανο. Το όνομά τους παραμένει γραμμένο με το αίμα. Ακόμα και όταν δεν γνωρίζουμε τα ονόματά τους, όταν δεν βλέπουμε τα πρόσωπά τους, τις αιμορραγούσες πληγές τους, τους ακρωτηριασμούς και τις ουλές τους, εμείς βλέπουμε τη φρίκη και την απανθρωπιά που διαπράττει το Ισραήλ. Δεν βλέπουμε πότε πίνουν μολυσμένο νερό, πότε τρώνε μουχλιασμένο ψωμί, πότε ένα παιδί σφαδάζει επειδή πεινάει.
Η Άγια Ασούρ, Aya Ashour, 24 ετών, αφοσιωμένη στην υπεράσπιση των δικαιωμάτων των παλαιστινίων παιδιών και γυναικών, προσπάθησε να αφηγηθεί αυτό που παραμένει θαμμένο στη σιωπή.
Τα χρόνια Εβδομήντα δεν είναι και τόσο μακριά
Δεν ξέρω γιατί, αλλά η αναφορά στη δεκαετία του ’70 με στοιχειώνει, με ακολουθεί συχνά. Ίσως είναι αναπόφευκτο λόγω της ηλικίας μου. Δεν είναι για να πω πώς ήμασταν, αλλά μάλλον για να μην αποπροσανατολιστώ στο παρόν και στο πώς θα είμαστε. Μου φαίνεται δύσκολο να κρατώ ζωντανή μια συνείδηση αν δεν είναι δεμένη, αν δεν κρατιέται γαντζωμένη στο παρελθόν, σαν να κατανοώ χρονικά και πολιτικά την ευρεία έννοια της μεταφοράς «αυτό που συμβαίνει στην πεδιάδα ξεκινάει στο βουνό». Η σύνδεση, όχι η ρητορική, μεταξύ παρελθόντος και παρόντος είναι αυτό που μας επιτρέπει να κατανοήσουμε τη σύνδεση, τις συσχετίσεις μεταξύ των γεγονότων και ποιο πιθανό μέλλον θα σχεδιάσουν.
Ο πόλεμος στο Βιετνάμ είναι ακόμα στη μνήμη μας. Έδειξε όλη τη βία και τη φρίκη του – όλοι θυμόμαστε τη φωτογραφία «Napalm girl» του Nick Ut, »τo κορίτσι της ναπάλμ» του Νικ Ουτ – και ξεσήκωσε διαμαρτυρίες και κινήματα παντού με διαδηλώσεις αλληλεγγύης για τον βιετναμέζικο λαό και ταυτόχρονα αντίθεσης στην αμερικανική επέμβαση. Το ζήτημα πόλεμος και ειρήνη εισήλθε σε κάθε διαμαρτυρία θέτοντας υπό αμφισβήτηση το καπιταλιστικό σύστημα και κάθε μορφή εξουσίας και αυταρχισμού. Και πιστεύω ότι οι διαδηλώσεις διαμαρτυρίας αυτών των ημερών στις Ηπα κατά της σιδερένιας γροθιάς του Τραμπ έχουν λόγους που πηγάζουν από τότε.
Το 2006, βγήκε ένα βιβλίο του δημοσιογράφου Gianluigi Ricuperati-Πιέρ Λουίτζι Ρεκουπεράτι στην Ιταλία με τίτλο Fucked Up. Το βιβλίο δημοσίευε φωτογραφίες αμερικανών στρατιωτών στο Ιράκ και το Αφγανιστάν, οι οποίες είχαν συλλεχθεί από έναν διαδικτυακό ιστότοπο που ανήκε σε έναν αμερικανό πολίτη, τον C. Wilson. Όταν οι Ηνωμένες Πολιτείες μπήκαν στον πόλεμο, ο Wilson προσέφερε στους στρατιώτες δωρεάν πρόσβαση στις σελίδες του με διαδικτυακή πορνογραφία σε αντάλλαγμα την αποστολή φωτογραφιών που τραβήχτηκαν στο πεδίο της μάχης. Η επιχείρηση ήταν μια (μακάβρια) επιτυχία μέχρι που η αμερικανική αστυνομία έκλεισε τον ιστότοπο. Αλλά η φρίκη και η βιαιότητα του πολέμου εξακολουθούσαν να σκηνοθετούνται, χρησιμοποιώντας έναν ολλανδικό διακομιστή.
Η φωτογραφία, η διαμαρτυρία και η αφήγηση, τότε όπως τώρα, σπάνε τη σιωπή, τη λογοκρισία και τους συνένοχους κανόνες των πολεμικών παιχνιδιών.
Η μνήμη έχει ένα ανταγωνιστικό φορτίο, φόρτιση
Ο Μάριο Τρόντι, Mario Tronti, από τους ιδρυτές του μαρξιστικού εργατιστικού κινήματος, αναφερόμενος στο εργατικό κίνημα έλεγε ότι «Αυτή η ιστορία είναι νεκρή. Ποιο είναι το πολιτικό νόημα να την ξεθάβουμε σε μια εποχή που δεν την αναγνωρίζει; Πρώτα απ’ όλα, είναι χρήσιμο για να μαθαίνουμε πως είναι να αγωνίζεσαι. Όχι μόνο. Η μνήμη είναι ένα όπλο. Η μνήμη έχει μια ανταγωνιστική φόρτιση, μια διασπαστική δύναμη».
Το πέρασμα από τη δεκαετία του ’70 στο σήμερα ήταν γρήγορο για μένα, αλλά ποτέ δεν ήταν ένα κενό. «Ας αφήσουμε το πέρασμα ελεύθερο», “Lasciamo libero il passaggio” (όπως στη φωτογραφία του Mario Piselli) όπου οι παλιές και οι νέες ταυτότητες αυτού του κόσμου ανασυντίθενται, όπου οι ταυτότητές μας, χτισμένες σαν σε ένα παζλ, συνεχίζουν να συντίθενται μεταξύ παρελθόντος και παρόντος μέσα στον φόβο για ένα μέλλον που έχει ήδη αποκαλυφθεί γι’ αυτό που θα είναι. Ανάμεσα σε αυτό που έχουμε καταφέρει να είμαστε παρά τα όσα έχουμε ανακαλύψει ως αλήθειες καλά κρυμμένες, και σε εκείνο που δείχνουν οι αλήθειες σήμερα μέσα σε αυτήν την αποσταθεροποιητική παγκόσμια ανασφάλεια του «ποιος πολεμά ποιον» κάθε μέρα, και στις διαφορετικές μορφές καταπίεσης, καταστολής, μιας παθολογικής στρατιωτικής, οικονομικής και πολιτικής πολεμοχαρούς συμπεριφοράς που απλώνει τα χέρια της πάνω στον κόσμο (η ταινία «το Φοινικικό Σχέδιο» του Wes Anderson, Γουές Άντερσον το δείχνει ανάμεσα στη σάτιρα και τον ρεαλισμό, ακόμη και αν ο ρεαλισμός της ξεπερνά τη σάτιρα), ενώ γίνεται ένα μοντέλο κοινωνικής πολεμοχαρούς συμπεριφοράς.
Πριν από λίγο καιρό είδα την φωτογραφική έκθεση με το βιβλίο του Μάριο Πιζέλι, Mario Piselli: «Κύριοι του τίποτα Υπηρέτες κανενός». Στεκόμουν εκεί μπροστά σε εκείνες τις φωτογραφίες που ανατρέχουν, σταματώντας την, ετούτη την υγιή εξέγερση γεμάτη ελπίδα που ήταν ήδη για εμάς βεβαιότητες παρούσες στους αγώνες μας της δεκαετίας του ’70. Δεν ξέρω αν ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κρίση σήμερα, μετά από αυτό το μακρύ χρονικό διάστημα που ζούμε μέρα με τη μέρα το νόημα, την αξία και τη δύναμη των αγώνων, της κοινωνικής δέσμευσης, των κατακτήσεων και των κινημάτων. Νόμιζα ότι βρισκόταν σε κρίση, νόμιζα ότι ξύνει τα νύχια του στο γυαλί, σίγουρα με μεγαλύτερη αγριότητα, αλλά σαν να είχε έρθει το τέλος του χρόνου του, του καιρού του. Δεν είμαι πλέον σίγουρη γι’ αυτό αλλά συνεχίζω να πιστεύω σε ετούτο που υπήρξε η εποχή εκείνης της προσωπικής και συλλογικής ιστορίας, Συνεχίζω να πιστεύω ότι ο χρόνος σφίγγει τα χέρια κατά καιρούς σε ένα είδος αμοιβαίας συμφωνίας μεταξύ παρελθόντος και παρόντος, σφίγγεται σε μια αγκαλιά, όπως κάνουν οι καλοί φίλοι και οι καλές φιλενάδες, πάντα προσφέρει κάτι στην επόμενη φορά, σε αυτό που έρχεται, εκείνη την απόλυτη αξία σε αυτό που έχουμε ανθρώπινο, στη συνεχή αναζήτησή μας για έναν χώρο και έναν χρόνο που αναγνωρίζει την ίδια την έννοια του δίκιου και μαζί του αναγνωρίζει την έννοια της αξιοπρεπούς και ελεύθερης ζωής για όλους και όλες, για κάθε λαό σε κάθε μέρος του κόσμου.
Σήμερα, όπως χθες, γράφουμε μια νέα αρχή κάθε φορά που θέτουμε στο πεδίο, σε εφαρμογή την ελπίδα μας σε συνδυασμό με την επίγνωση, μαζί με την επιβεβαίωση και την αποφασιστικότητα να υπάρχουμε ως αστική και πολιτική κοινότητα, ακριβώς στην ικανότητά μας να νιώθουμε σαν μια ανοιχτή κοινότητα που συνεχίζει να ανήκει στις καθημερινές μας δράσεις, σε αυτό το όραμα που από τότε και μέχρι σήμερα καθοδηγεί τη ζωή μας, τις πράξεις μας, με την ακλόνητη πεποίθησή μου ότι θα συνεχίσουμε να το κάνουμε, ώστε κανένας αρχηγός κυβέρνησης, καμία τεχνολογική/στρατιωτική δύναμη ή κανένας Μασκ ή Π. Θιλ ή Καρπ-Musk o P. Thiel o Karp να μην μπορεί να πει στις νέες γενιές και στις μελλοντικές «ξεχάστε την ειρήνη, ξεχάστε τη δημοκρατία».
η Ambra Pastore, Άμπρα Παστόρε, εκπαιδευτικός και παιδαγωγός, εργάστηκε ως διοικητική καθηγήτρια στην Τεχνική Εκπαιδευτική Περιοχή του Δήμου της Ρώμης. Σήμερα, μεταξύ άλλων, είναι μέλος του δικτύου Arce. Μπορείτε να διαβάσετε και άλλα άρθρα της εδώ qui. Συμμετέχει στην καμπάνια Partire dalla speranza e non dalla paura
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος Comune-info
