Το «κλείσε το κινητό» δεν αρκεί. Αν θέλουμε οι οθόνες να μην καταλαμβάνουν τον ελεύθερο χρόνο των παιδιών, ο αθλητισμός χρειάζεται σταθερή θέση στην εβδομάδα τους — με επιλογή, συνέπεια και πραγματική στήριξη από οικογένεια και τοπική κοινωνία.
Γράφει ο Θανάσης Μπόμης
Ένα παιδί που περνά το απόγευμά του με το κινητό στο χέρι δεν είναι απαραίτητα «κολλημένο». Συχνά έχει απλώς μπροστά του την πιο εύκολη επιλογή. Η οθόνη είναι εκεί, ένα άγγιγμα μακριά. Η προπόνηση, αντίθετα, χρειάζεται ώρα, μετακίνηση, χρήματα, οργάνωση και έναν χώρο όπου το παιδί θα νιώσει ότι ανήκει. Αν λοιπόν θέλουμε η οθόνη να μη γίνει ο μόνιμος προορισμός του ελεύθερου χρόνου δεν αρκεί να λέμε «άσε το κινητό». Πρέπει να έχουμε δημιουργήσει χώρο για κάτι που αξίζει να το αφήσει. Η θέση είναι απλή: ο αθλητισμός δεν πρέπει να είναι αυτό που θα κάνει το παιδί αν περισσέψει χρόνος. Πρέπει να αποκτήσει σταθερή θέση στην καθημερινότητά του.
Η οθόνη δεν κερδίζει μόνο επειδή «τα παιδιά δεν ξεκολλάνε»
Πριν ζητήσουμε αυτοέλεγχο από ένα παιδί, χρειάζεται να δούμε το ψηφιακό περιβάλλον μέσα στο οποίο προσπαθεί να τον ασκήσει. Η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται στην πειθαρχία. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής επισημαίνει ότι πολλές ψηφιακές υπηρεσίες είναι σχεδιασμένες ώστε να διατηρούν την προσοχή και να παρατείνουν τη χρήση, εκτοπίζοντας συχνά δραστηριότητες σημαντικές για την ανάπτυξη, όπως η κίνηση και ο ύπνος. (publications.aap.org). Αυτό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο πρέπει να μιλήσουμε στους γονείς. Δεν χρειάζεται άλλη μία κατηγορία ότι «δεν βάζουν όρια». Πολλοί επιστρέφουν κουρασμένοι από τη δουλειά και προσπαθούν να συνδυάσουν σχολείο, φροντιστήρια, μετακινήσεις και οικονομικές υποχρεώσεις. Ακριβώς γι’ αυτό χρειάζεται οργάνωση και όχι ενοχή. Αν η άθληση ακυρώνεται πρώτη όταν πιεστεί το πρόγραμμα, ενώ το gaming ή η κύλιση στο κινητό καταλαμβάνουν όποιον χρόνο μένει ελεύθερος, το μήνυμα είναι σαφές. Δεν σημαίνει ότι πρέπει να γεμίσουμε κάθε απόγευμα του παιδιού. Σημαίνει ότι ο χρόνος για κίνηση χρειάζεται να προστατεύεται.
Τα ελληνικά στοιχεία δεν επιτρέπουν εφησυχασμό
Η ανάγκη για περισσότερη κίνηση δεν είναι εντύπωση. Έχει μετρηθεί και στην Ελλάδα. Στα δεδομένα της έρευνας HBSC του 2022, που παρουσίασε το ΕΠΙΨΥ, μόλις το 14% των εφήβων ηλικίας 11, 13 και 15 ετών στην Ελλάδα πληρούσε τη σύσταση για τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας καθημερινά. Στα 15χρονα το ποσοστό έπεφτε στο 12%. Η ίδια έρευνα καταγράφει μεγαλύτερη σωματική αδράνεια μεταξύ εφήβων από οικογένειες χαμηλότερου οικονομικού επιπέδου (epipsi.gr). Το εύρημα δείχνει ότι ένα μεγάλο μέρος των παιδιών και των εφήβων δεν κινείται όσο χρειάζεται. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συστήνει για παιδιά και εφήβους 5–17 ετών κατά μέσο όρο τουλάχιστον 60 λεπτά μέτριας έως έντονης φυσικής δραστηριότητας την ημέρα μέσα στην εβδομάδα, με δραστηριότητες μεγαλύτερης έντασης και ενδυνάμωσης τουλάχιστον τρεις ημέρες την εβδομάδα. Η σύσταση αφορά και παιδιά και εφήβους με αναπηρία (who.int). Μετρά το παιχνίδι, το περπάτημα, το ποδήλατο και κάθε μορφή ενεργητικής κίνησης. Ο αθλητισμός, όμως, προσφέρει κάτι επιπλέον: σταθερότητα. Μια συγκεκριμένη ημέρα και ώρα κατά την οποία το παιδί θα σηκωθεί από την καρέκλα, θα συναντήσει άλλα παιδιά και θα κινηθεί.
Ο αθλητισμός προσφέρει κάτι που η απαγόρευση της οθόνης δεν μπορεί
Ένα παιδί δεν χρειάζεται απλώς λιγότερο κινητό. Χρειάζεται περισσότερες εμπειρίες έξω από αυτό. Στο γήπεδο δεν μαθαίνει μόνο μια τεχνική. Μαθαίνει να περιμένει τη σειρά του, να συνεργάζεται, να χάνει και να προσπαθεί ξανά όταν κάτι δεν του βγαίνει. Μαθαίνει ότι η βελτίωση χρειάζεται χρόνο. Και κυρίως αποκτά κάτι που δύσκολα αντικαθίσταται από μια οθόνη: την αίσθηση ότι μια παρέα το περιμένει κάπου. Αυτή η παιδαγωγική δύναμη βέβαια δεν υπάρχει αυτόματα σε κάθε γήπεδο. Ένας προπονητής που ταπεινώνει το παιδί που υστερεί, ένας γονέας που μετρά μόνο γκολ και πόντους ή μια ομάδα που ενδιαφέρεται αποκλειστικά για τους «καλούς» μπορούν να μετατρέψουν την άθληση σε ακόμη μία πηγή πίεσης. Γι’ αυτό ο στόχος δεν είναι να παραγάγουμε περισσότερους πρωταθλητές. Είναι να έχουμε περισσότερα παιδιά που θέλουν να επιστρέψουν στην επόμενη προπόνηση.
Η Καβάλα έχει μια αφετηρία που αξίζει να αξιοποιήσει
Μια πρόσφατη τοπική πρωτοβουλία δείχνει ότι οι σύλλογοι μπορούν να συνεργαστούν όταν το παιδί μπει πραγματικά στο κέντρο. Στις 29 Αυγούστου 2026 οι πέντε μπασκετικοί σύλλογοι της Καβάλας Πάνθηρες, Αστέρας, Αγία Βαρβάρα, Ένωση και Α.Ο. Καβάλα ανακοίνωσαν κοινή πρωτοβουλία με έμφαση στην ευγενή άμιλλα, στον αμοιβαίο σεβασμό και στην υγιή συμπεριφορά. Παράλληλα συμφώνησαν σε ενιαία οικονομική πολιτική για τα αγωνιστικά και προαγωνιστικά τμήματα, με συνδρομή 40 ευρώ ανά αθλητή ή αθλήτρια και 60 ευρώ συνολικά για αδέλφια (proininews.gr). Είναι ένα συγκεκριμένο βήμα και αξίζει να αναγνωριστεί. Για μια οικογένεια το κόστος μπορεί να παραμένει σημαντικό μαζί με εξοπλισμό και μετακινήσεις. Για ένα παιδί με αναπηρία το ερώτημα δεν είναι απλώς αν υπάρχει ακαδημία, αλλά αν ο χώρος και η προπόνηση επιτρέπουν πραγματική συμμετοχή. Σωματεία, Δήμος και σχολεία μπορούν να διευκολύνουν ημέρες γνωριμίας με διαφορετικά αθλήματα, δοκιμαστικές προπονήσεις και ουσιαστική ενημέρωση των οικογενειών. Ένας επικαιροποιημένος οδηγός για τους γονείς με αθλήματα, ηλικίες, ωράρια, κόστος, δοκιμαστικά μαθήματα και δυνατότητες προσαρμογής για παιδιά με αναπηρία θα ήταν πιο χρήσιμος από πολλές γενικές εκκλήσεις περί άσκησης. Γιατί δεν αρκεί να λέμε στο παιδί «βγες από το σπίτι». Πρέπει να μπορεί και να πάει κάπου.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς από αυτή την εβδομάδα
Η αλλαγή δεν χρειάζεται να αρχίσει με μια οικογενειακή επανάσταση. Χρειάζεται μερικές σταθερές, εφαρμόσιμες αποφάσεις.
- Δώστε στο παιδί επιλογή. Βρείτε μαζί δύο αθλήματα που θα ήθελε να δοκιμάσει και ζητήστε ένα δοκιμαστικό μάθημα. Δεν χρειάζεται να αγαπήσει το πρώτο. Ο στόχος είναι να ανακαλύψει ποιο θέλει να συνεχίσει.
- Κλείστε συγκεκριμένο χρόνο για άθληση πριν γεμίσει η εβδομάδα. Αν περιμένουμε «να περισσέψει χρόνος», συνήθως δεν περισσεύει. Συμφωνήστε από πριν ημέρες, ώρες και μετακίνηση.
- Βάλτε κανόνες στις οθόνες που αφορούν όλη την οικογένεια. Η Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής προτείνει οικογενειακό σχέδιο χρήσης των μέσων, ώρες χωρίς οθόνες, όπως τα γεύματα και ο χρόνος πριν από τον ύπνο, και περιορισμό λειτουργιών όπως το autoplay και οι περιττές ειδοποιήσεις. Οι κανόνες είναι πιο πειστικοί όταν αφορούν και τους ενηλίκους. (healthychildren.org)
- Κοιτάξτε τον προπονητή, όχι μόνο τις εγκαταστάσεις. Παρατηρήστε πώς μιλά στον αρχάριο, στο παιδί που φοβάται και σε εκείνο που δεν έχει ιδιαίτερο ταλέντο. Μετά την προπόνηση, το «πώς πέρασες;» είναι συχνά πιο χρήσιμο από το «κέρδισες;».
- Αν το παιδί θέλει να σταματήσει, ρωτήστε πρώτα γιατί. Μπορεί να βαρέθηκε ή να επέλεξε λάθος άθλημα. Μπορεί όμως να φοβάται την κοροϊδία ή να μη νιώθει καλά στη συγκεκριμένη ομάδα. Η αλλαγή αθλήματος ή περιβάλλοντος δεν είναι αποτυχία.
Και κάτι ακόμη: ας μη βαφτίζουμε κάθε πολύωρη ενασχόληση με παιχνίδια «εθισμό». Ο ΠΟΥ ορίζει τη διαταραχή gaming με συγκεκριμένα χαρακτηριστικά, όπως απώλεια ελέγχου, προτεραιότητα του gaming έναντι άλλων δραστηριοτήτων και σημαντική έκπτωση στην καθημερινή λειτουργικότητα. (who.int) Η υπερβολή δεν βοηθά τον γονέα να καταλάβει τι πραγματικά συμβαίνει.
Το γήπεδο πρέπει να μπει στο πρόγραμμα πριν μπει η οθόνη στη θέση του
Η παιδική ηλικία δεν χάνεται σε μία μεγάλη στιγμή. Περνά μέσα σε εκατοντάδες συνηθισμένα απογεύματα. Σε αυτά χτίζονται οι συνήθειες. Σε αυτά δημιουργούνται οι φιλίες. Σε αυτά ένα παιδί μαθαίνει αν ο ελεύθερος χρόνος σημαίνει κυρίως μια οθόνη μπροστά του ή αν μπορεί να σημαίνει κίνηση, παρέα, γήπεδο, προσπάθεια και επιστροφή στο σπίτι με κάτι να διηγηθεί. Δεν χρειάζεται να δαιμονοποιήσουμε την τεχνολογία. Ούτε να απαιτήσουμε από τους γονείς ένα πρόγραμμα που δεν αντέχεται. Χρειάζεται όμως να αποφασίσουμε τι θέση θέλουμε να έχει ο αθλητισμός στη ζωή των παιδιών. Αν τον αφήνουμε για τον χρόνο που θα περισσέψει, του δίνουμε εξαρχής την τελευταία θέση. Στην Καβάλα υπάρχουν σωματεία, άνθρωποι και ήδη ένα πρόσφατο παράδειγμα συνεργασίας. Η πρόκληση τώρα είναι μεγαλύτερη: να μπορεί κάθε παιδί να βρει μια δραστηριότητα που το τραβά έξω από την οθόνη και να έχει τις προϋποθέσεις να παραμείνει σε αυτήν. Γιατί το πιο πειστικό «άσε το κινητό» δεν είναι μια απαγόρευση. Είναι να υπάρχει ήδη κάπου που το παιδί ανυπομονεί να πάει.
Πηγές και ενεργοί σύνδεσμοι: Αμερικανική Ακαδημία Παιδιατρικής — Digital Ecosystems, Children, and Adolescents · AAP / HealthyChildren — How to Make a Family Media Plan · ΕΠΙΨΥ — HBSC 2022: Διατροφή, παχυσαρκία και φυσική δραστηριότητα των εφήβων · ΠΟΥ Ευρώπης — Physical activity · ΠΟΥ — Gaming disorder · Πρωινή Καβάλας — Οι μπασκετικοί σύλλογοι της Καβάλας ενώνουν τις δυνάμεις τους για τα παιδιά
