του Gabriel Garcia Màrquez, Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες
Πώς νιώθεις; Τι νιώθεις όταν ο τρόμος φουντώνει στην αυλή σου και όχι στο σαλόνι του γείτονά σου;
Πώς νιώθεις να αντιμετωπίζεις αυτόν τον φόβο που σε σφίγγει στο στήθος, αυτόν τον πανικό που πλαισιώνεται από τον εκκωφαντικό θόρυβο, τις ανεξέλεγκτες φλόγες, τα κτίρια που καταρρέουν, αυτή την τρομακτική δυσοσμία που διαπερνά τους πνεύμονες, μπροστά στα μάτια των αθώων που περπατούν καλυμμένα με αίμα και στάχτη;
Πώς νιώθεις όταν η αβεβαιότητα για το τι μπορεί να συμβεί φτάνει στο σπίτι σου; Πώς ξεφεύγεις από αυτή την κατάσταση σοκ; Το ίδιο μέσα στο οποίο περιπλανιόντουσαν βυθισμένοι οι επιζώντες της Χιροσίμα, τον αύγουστο του 1945.
Τίποτα δεν έμεινε όρθιο αφού το αμερικανικό βομβαρδιστικό Enola Gay έριξε τη βόμβα του. Μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα πέθαναν 80.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά. Άλλοι τόσοι θα πέθαιναν στα χρόνια που ακολούθησαν, λόγω της ραδιενέργειας.
Αλλά εκείνος ήταν ένας μακρινός πόλεμος, και δεν υπήρχε ούτε καν η τηλεόραση.
Πώς νιώθεις σήμερα, όταν οι τρομερές εικόνες στην τηλεόραση σου λένε ότι ετούτο που συμβαίνει δεν λαμβάνει χώρα σε μια μακρινή γη αλλά στο ίδιο σου το σπίτι;
Σε μια άλλη 11η σεπτεμβρίου, αλλά πριν από 28 χρόνια, ένας Πρόεδρος ονόματι Σαλβαδόρ Αλιέντε δολοφονήθηκε ενώ αντιστεκόταν σε ένα πραξικόπημα που οργανώθηκε από τους κυβερνώντας σου.
Ήταν κι αυτές φρικτές εποχές, αλλά συνέβησαν σε ένα μέρος μακριά από τα σύνορά σου, σε μια άγνωστη μικρή νοτιοαμερικανική δημοκρατία.
Αυτές οι μικρές δημοκρατίες στέκονταν στην εσωτερική σου αυλή και ποτέ δεν ανησύχησες όταν οι πεζοναύτες σου εισέβαλαν σε αυτές, διά πυρός και σιδήρου, για να επιβάλουν τις απόψεις σας.
Το ήξερες ότι μεταξύ 1824 και 1994, η χώρα σου έφερε εις πέρας 73 εισβολές σε χώρες της Λατινικής Αμερικής; Τα θύματα ήταν το Πουέρτο Ρίκο, Μεξικό, Νικαράγουα, Παναμάς, Αϊτή, Κολομβία, Κούβα, Ονδούρα, Δομινικανή Δημοκρατία, Παρθένοι Νήσοι, Ελ Σαλβαδόρ, Γουατεμάλα και Γρανάδα.
Οι άρχοντες σου βρίσκονται σε πόλεμο για σχεδόν έναν αιώνα. Από τις αρχές του εικοστού αιώνα, δεν έχει υπάρξει μια ένοπλη σύγκρουση στον κόσμο στην οποία να μην έχει εμπλακεί το πεντάγωνό σου. Φυσικά, οι βόμβες πάντα εκρήγνυνταν εκτός της επικράτειάς σας, με μοναδική εξαίρεση το Περλ Χάρμπορ, όταν η ιαπωνική αεροπορία βομβάρδισε τον έβδομο στόλο το 1941.
Αλλά η φρίκη παρέμεινε πάντα μακρινή.
Όταν έπεσαν οι δίδυμοι πύργοι, όταν είδες τις εικόνες στην τηλεόραση ή άκουσες τις κραυγές εκείνο το πρωί, σκέφτηκες για ένα μόνο δευτερόλεπτο τι ένιωθαν οι αγρότες του Βιετνάμ κάθε μέρα σε όλα εκείνα τα μακρά χρόνια; Στο Μανχάταν, οι άνθρωποι έπεφταν από τις κορυφές των ουρανοξυστών σαν τραγικές μαριονέτες. Στο Βιετνάμ, οι άνθρωποι έτρεχαν ανάμεσα σε σπαρακτικά ουρλιαχτά επειδή η Ναπάλμ συνέχιζε να καίει τη σάρκα για μεγάλο χρονικό διάστημα, και ο θάνατος που ακολούθησε ήταν τόσο τρομακτικός όσο αυτός εκείνων που έριχναν τον εαυτό τους σε ένα απεγνωσμένο άλμα προς το κενό.
Η αεροπορία σου δεν άφησε ούτε ένα εργοστάσιο όρθιο ούτε μια γέφυρα ανέγγιχτη στη Γιουγκοσλαβία, δίχως να καταστρέψει. Στο Ιράκ, 500.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους. (Στην πρώτη εκστρατεία. ΣτΜ.) Μισό εκατομμύριο ψυχές ήταν τα λάφυρα της επιχείρησης »Καταιγίδα της Ερήμου», ανυπολόγιστα τα κατακρεουργημένα σώματα σε εξωτικά μέρη όπως το Βιετνάμ, το Ιράκ, το Ιράν, το Αφγανιστάν, η Λιβύη, η Αγκόλα, η Σομαλία, το Κονγκό, η Νικαράγουα, η Δομινικανή Δημοκρατία, η Καμπότζη, το Σουδάν, η Γιουγκοσλαβία, η λίστα θα ήταν ατελείωτη.
Σε κάθε μία από αυτές τις χώρες, άνθρωποι σφαγιάστηκαν από σφαίρες που κατασκευάστηκαν στη χώρα σου, που πυροβολήθηκαν από τα δικά σου παιδιά, από άτομα που βρίσκονται στη μισθοδοσία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ σου, μόνο και μόνο για να μπορέσεις να συνεχίσεις να απολαμβάνεις τον παροιμιώδη αμερικανικό τρόπο ζωής σου.
Για σχεδόν έναν αιώνα, η χώρα σου βρίσκεται σε πόλεμο με τον κόσμο.
Περιέργως, οι κυβερνήτες σου εξαπολύουν τους Ιππότες της Αποκάλυψης τους στο όνομα της ελευθερίας και της δημοκρατίας. Αλλά θα πρέπει να γνωρίζεις ότι για πολλούς λαούς του κόσμου (σε αυτόν τον πλανήτη όπου 24.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε μέρα από πείνα ή ιάσιμες ασθένειες αλλού), οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν αντιπροσωπεύουν την ελευθερία αλλά έναν μακρινό και τρομακτικό εχθρό που σπέρνει μόνο πόλεμο, πείνα, φόβο και καταστροφή.
Ήταν πάντα μακρινές πολεμικές συγκρούσεις για εσένα, αλλά για όσους ζουν εκεί, είναι μια οδυνηρή καθημερινή πραγματικότητα, ένας πόλεμος στον οποίο τα κτίρια καταρρέουν πολύ συχνά και εκεί όπου ο κόσμος πολλάκις έρχεται αντιμέτωπος με έναν φρικιαστικό θάνατο.
Και τα θύματα είναι πάντα, κατά 90%, άμαχοι. Γυναίκες, ηλικιωμένοι, παιδιά.
Παρενέργειες.
Πώς νιώθεις όταν ο τρόμος χτυπά την πόρτα σου, έστω και για μια μόνο στιγμή, για μια μόνο μέρα;
Πώς νιώθει κανείς όταν σκέφτεται ότι τα θύματα στη Νέα Υόρκη ήταν γραμματείς, χρηματιστές ή υπάλληλοι καθαριότητας που πλήρωναν τακτικά τους φόρους τους και δεν είχαν βλάψει ποτέ ούτε μύγα;
Πώς είναι ο φόβος;
Πώς νιώθει κανείς, αμερικανέ πολίτη, όταν σκέφτεται ότι ο μακροχρόνιος πόλεμος αποβιβάστηκε επιτέλους στο ίδιο του το σπίτι;
– Μετάφραση του Milton Fernàndez – Σεπτέμβριος 2001
12 Σεπτεμβρίου 2026 –
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
