15/11/2025
Την Τρίτη, ταυτόχρονα με τη διάσκεψη COP30 (30ή Διάσκεψη των Μερών της Σύμβασης-Πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή), που βρίσκεται σε εξέλιξη στο Μπελέμ της Βραζιλίας, ξέσπασε μια μεγάλη διαμαρτυρία μεταξύ των ιθαγενών κοινοτήτων και των ακτιβιστών για το κλίμα, που είδε δεκάδες διαδηλωτές, κυρίως ανήκοντες στις κοινότητες του Αμαζονίου, να εισβάλουν δυναμικά στην λεγόμενη «Μπλε Ζώνη», που προορίζεται για τους ‘έχοντες εκεί εργασία’, γράφει ο Kranti.
Ήδη τις προηγούμενες ημέρες, ένας στολίσκος περίπου 100 σκαφών, με επικεφαλής ιθαγενείς ηγέτες όπως ο Ραόνι Μετουκτίρ και ο Ντάβι Κοπενάουα Γιανομάμι, Raoni Metuktire and Davi Kopenawa Yanomami, είχαν διασχίσει χιλιάδες χιλιόμετρα κατά μήκος του Ποταμού των Αμαζονίων για να μεταφέρουν το μήνυμά τους στην COP30. Η σύγκρουση με τις δυνάμεις ασφαλείας ήταν, όπως αναμενόμενο, άμεση και βίαιη, και οι φρουροί χρησιμοποίησαν τραπέζια και αυτοσχέδια εμπόδια για να σταματήσουν την πληθώρα ανθρώπων που προσπαθούσαν να εισέλθουν στο συνεδριακό κέντρο.
Κάποιοι κρατούσαν πινακίδες με συνθήματα όπως «Η γη μας δεν πωλείται», «Our land is not for sale» και «Δεν μπορούμε να φάμε χρήμα», «We can’t eat money», καταγγέλλοντας με αυτό τον τρόπο τις καταστροφικές επιπτώσεις της μεγάλης κλίμακας βιομηχανικής γεωργίας, την ανεξέλεγκτη εξόρυξη ορυκτών και εξόρυξη πετρελαίου που μαστίζει τις εκτάσεις που αυτές οι κοινότητες κατοικούν εδώ και αιώνες στο όνομα της υποτιθέμενης «ανάπτυξης», και την μαζική αποψίλωση των γαιών τους.
Το επεισόδιο όχι μόνο αντιπροσωπεύει ένα αναμφισβήτητο ποιοτικό άλμα στην αυξανόμενη ένταση μεταξύ των αυτόχθονων πληθυσμών και των διεθνών οργανισμών και κυβερνήσεων σχετικά με τη διαχείριση των διασκέψεων για το κλίμα και των περιβαλλοντικών πολιτικών —ουσιαστικά κατηγορώντας όσους βρίσκονται στην εξουσία ότι δεν συμπεριέλαβαν στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων ακριβώς εκείνους που βιώνουν από πρώτο χέρι τις πιο καταστροφικές επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής (ένα από τα συνθήματα που φωνάζονταν ήταν «Δεν μπορούν να αποφασίζουν για εμάς χωρίς εμάς»)— αλλά επιβεβαιώνει ταυτόχρονα με δύναμη πως υπάρχουν συγκεκριμένες πολιτικές, ιστορικές και οικονομικές ευθύνες που κρύβονται πίσω από την κλιματική κρίση την οποία παρακολουθούμε.
Με αυτή την έννοια, η σημερινή αποικιακή γλώσσα της εξουσίας κρύβεται πίσω από αναπτυξιακιστικές αφηγήσεις —στις οποίες η ανάπτυξη είναι πάντα οικονομική και ποτέ ανθρώπινη— για τις οποίες οι αυτόχθονες κοινότητες πληρώνουν το υψηλότερο τίμημα. Συνθέτοντας, η διαμαρτυρία δείχνει ξεκάθαρα ότι η COP δεν είναι απλώς «ένα τεχνικό συνέδριο», όπως θέλουν να μας κάνουν να πιστεύουμε τα μέσα ενημέρωσης και οι κυβερνήσεις, αλλά και μια πολιτική και συγκρουσιακή αρένα – όπου μπαίνουν στο παιχνίδι ζητήματα κλιματικής δικαιοσύνης, εδαφικών δικαιωμάτων και καταπολέμησης της φτώχειας που σχετίζεται με την κλιματική αλλαγή.
Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Η διάρθρωση του προβλήματος από τις αμαζονικές κοινότητες εμπλέκει έναν ολόκληρο τρόπο παραγωγής και κατανομής του πλούτου, ενώ παράλληλα προτείνει ότι η ιθαγενής προοπτική – που βασίζεται σε μια «πυκνή» και αμοιβαία αλληλεπίδραση με τον περιβάλλοντα χώρο, περιβάλλον (όχι μόνο «χρήση της φύσης» αλλά «συμβίωση με τη φύση», «διαχείριση» αντί για εκμετάλλευση, «κύκλοι» αντί για «συνεχείς γραμμές») – μπορεί να καταστεί ένα νέο παράδειγμα για την επανεξέταση της κλιματικής δικαιοσύνης και της κοινωνικής δικαιοσύνης και να δώσει μια σημαντική συμβολή στην καταπολέμηση της συνεχιζόμενης περιβαλλοντικής κρίσης, τόσο όσον αφορά τον μετριασμό (δηλαδή, τη μείωση των αιτιών) όσο και την προσαρμογή (δηλαδή, τη διαχείριση των επιπτώσεων).
Στο πλαίσιο αυτό, η Διάρθρωση των Αυτόχθονων Λαών της Βραζιλίας (APIB), αν και δεν οργάνωσε αυτή τη συγκεκριμένη διαμαρτυρία, εξέδωσε μια ανακοίνωση υποστηρίζοντας τους λόγους πίσω από αυτήν, επιβεβαιώνοντας ότι υποστηρίζει «την αυτονομία όλων των λαών να εκφράζονται ελεύθερα» και επαναλαμβάνοντας ότι «εμείς είμαστε η απάντηση».
Ταυτόχρονα, ένας συντονιστής του Παγκόσμιου Συνασπισμού Νέων, della Global Youth Coalition εξήγησε ότι οι διαδηλωτές δεν ενεργούν από κακία, αλλά από απελπισία, σε μια προσπάθεια να προστατεύσουν τις γαίες τους και τον ποταμό Αμαζόνιο από την επικείμενη καταστροφή που απειλεί την ίδια τους την επιβίωσή, επιβεβαιώνοντας τον ρόλο των «προστατών της Γης» που αυτές οι κοινότητες έχουν υιοθετήσει στην παγκόσμια αφήγηση του εαυτού τους εδώ και αρκετές δεκαετίες.
Σε παρόμοιο πνεύμα και στην ίδια γραμμή σκέψης, ένα άλλο αίτημα των διαδηλωτών αφορά την αναγνώριση της προστασίας των δασών και των αυτοχθόνων περιοχών ως θεμελιώδους μέρους του αγώνα στην κλιματική αλλαγή.
Παρόλο που οι συγκεκριμένες πιθανότητες να εισακουστούν οι απόψεις τους εντός των τόπων εξουσίας -παρά την πρόσοψη- είναι απομακρυσμένες, αυτές οι κοινότητες σήμερα καταδεικνύουν την ανάγκη ανατροπής ενός τρόπου παραγωγής που βασίζεται στην ανθρώπινη και περιβαλλοντική εκμετάλλευση και μας δείχνουν τον τρόπο να επανεξετάσουμε, να σκεφτούμε ξανά το κυρίαρχο μοντέλο ανάπτυξης, προωθώντας και αποδίδοντας αξία σε ιδανικά κοινωνικής δικαιοσύνης που να μην βασίζονται αποκλειστικά στη λογική του κέρδους.
14 Noεμβρίου 2025
Η COP30 είναι η Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή που πραγματοποιείται στο Μπελέμ της Βραζιλίας από τις 10 έως τις 21 Νοεμβρίου 2025.
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
