16/09/2025
ΣΤΑΜΑΤΩΝΤΑΣ ΝΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΟΥΜΑΣΤΕ
Ζούμε σε μια δύσκολη ιστορική στιγμή. Βομβαρδιζόμαστε από μια συνεχή ροή πληροφοριών. Ποιες; Δεν υπάρχει λόγος να είμαστε χαρούμενοι, διότι είναι κυρίως ειδήσεις που μας μιλάνε για τις θλίψεις του ανθρώπου.
Πόλεμοι, βιαιότητες, επιδημίες, παραβιασμένα δικαιώματα, καταστολή από αυταρχικά καθεστώτα, οι υπερβολικές κοινωνικές ανισότητες. Οι ιστότοποι και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ενισχύουν αυτές τις ανθρώπινες τραγωδίες και μερικές φορές το συναισθηματικό βάρος γίνεται αφόρητο. Είναι αλήθεια, δυστυχώς.
Το πιο εντυπωσιακό αποτέλεσμα; Ο αριθμός των ανθρώπων που σταματούν να ενημερώνονται συνεχώς αυξάνεται. Είναι αυτός ένας τρόπος εξέγερσης; Αυτό το φαινόμενο άρχισε να εντείνεται κατά τη διάρκεια της πανδημίας. Με την πάροδο των ετών, έχει επηρεάσει όλο και περισσότερους ανθρώπους.
Το Ινστιτούτο Reuters στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης δημοσίευσε την ετήσια λεπτομερή έρευνά του τον ιούνιο του 2025. Σε μια ομάδα 17 χωρών, το 40% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι αποφεύγουν τις ειδήσεις «μερικές φορές» ή «συχνά». Αυτό είναι ανησυχητικό.
Είναι το υψηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί ποτέ και αυτό είναι ένα στοιχείο που με ανησυχεί. Αργότερα, θα σας παράσχω δεδομένα της Ιταλίας. Το Ινστιτούτο Reuters έχει εντοπίσει τις κύριες αιτίες, που καθορίζουν αυτό το είδος αντίδρασης σε πολλούς πολίτες. Υπάρχουν τρεις.
Νούμερο ένα. Οι άνθρωποι δεν αναζητούν ενεργά τα νέα- τις ειδήσεις, επειδή επηρεάζουν αρνητικά τη διάθεσή τους. Νούμερο δύο. Οι άνθρωποι έχουν κουραστεί από ειδήσεις που αφορούν πολέμους και συγκρούσεις. Υπάρχει μια μεγάλη υπερφόρτωση αυτών των ειδήσεων.
Υπάρχει μια σαφής αίσθηση ότι τίποτα δεν μπορεί να γίνει, δεν μπορούμε να κάνουμε κάτι ώστε να αλλάξει η πορεία των γεγονότων. Νούμερο τρία. Υπάρχει μια δυσπιστία προς τα ίδια τα μέσα ενημέρωσης και αυτό προκαλεί αποδέσμευση μεταξύ των πολιτών.
Η εφημερίδα Guardian πήρε συνέντευξη από ανθρώπους σχετικά με αυτό. Πολλοί ελέγχουν τις ειδήσεις μία φορά την εβδομάδα. Αισθάνονται ενημερωμένοι. Αλλά δεν αισθάνονται «καταβεβλημένοι», δεν αισθάνονται πως έχουν συντριβεί.
Άλλοι απλώς ρίχνουν μια ματιά στους τίτλους, περιορίζονται σε ετούτο θέλοντας να αποφύγουν τις συναισθηματικές επιπτώσεις. Ορισμένες μελέτες προτείνουν τη μείωση της έκθεσης σε ειδήσεις σχετικά με τραγικά και οδυνηρά γεγονότα, αγχώδη. Για την ψυχική υγεία.
Αυτοί οι μελετητές υποστηρίζουν ότι οι «σκληρές ειδήσεις» μπορούν να έχουν αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία όσων τις αφομοιώνουν. Η Roxane Cohen Silver, Ροξάν Κόχεν Σίλβερ, καθηγήτρια ψυχολογίας, ιατρικής και δημόσιας υγείας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια, υποστηρίζει επίσης αυτή την άποψη.
«Στις περιπτώσεις μεγαλύτερης έκθεσης, παρατηρήσαμε περιπτώσεις άγχους, κατάθλιψης και συμπτωμάτων μετατραυματικού στρες». Η Silver, ωστόσο, υποστηρίζει ότι είναι δυνατόν να συνεχίσουμε να παραμένουμε ενημερωμένοι χωρίς να εκτιθέμεθα σε μια συνεχή ροή ειδήσεων. Οι συνταγές.
Ναι στα ενημερωτικά δελτία-newsletter, περιορίστε τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης σε κάποιες ώρες, απενεργοποιήστε τις ειδοποιήσεις, επιλέξτε πηγές που θεωρείτε αξιόπιστες.
ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΩ, ΝΑ ΔΗΛΩΣΩ ΟΤΙ ΑΥΤΕΣ ΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΜΟΥ ΠΡΟΚΑΛΟΥΝ ΣΟΒΑΡΕΣ ΑΜΦΙΒΟΛΙΕΣ; ΕΥΧΑΡΙΣΤΩ, ΔΡ. ΣΙΛΒΕΡ.
ΣΤΗN ITAΛIA
Θέλω τώρα να μεταφέρω, τα δεδομένα που συγκέντρωσαν αυτοί που ακολουθούν την ιταλική κατάσταση, το ιταλικό περιβάλλον στην ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Reuters για το 2025.
Το ενδιαφέρον των Ιταλών για τις ειδήσεις μειώνεται σταθερά. Το 2016, το 26% δεν έδειχνε ενδιαφέρον. το 2025, το ποσοστό είναι 39%. Υπάρχει όμως και ένα «ιταλικό παράδοξο». Φαίνεται ότι το 59% των Ιταλών συμβουλεύονται τις ειδήσεις αρκετές φορές την ημέρα. Και λοιπόν;
Μιλάμε για μια «κατακερματισμένη κατανάλωση-αποσπασματική καρποφορία». Ο Ιταλός «καταναλώνει» ειδήσεις. Νομίζω ότι είναι απαραίτητο να προσπαθήσουμε να κατανοήσουμε καλύτερα.
Καταναλώνουν τις ειδήσεις απρόσεκτα, ψάχνοντας στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λαμβάνοντας ειδοποιήσεις, διαβάζοντας τίτλους χωρίς να εμβαθύνουν στη συνέχεια. Η τηλεόραση εξακολουθεί να αποτελεί την κύρια πηγή πληροφόρησης για το 51% των Ιταλών. Αυτό αποτελεί ρεκόρ μεταξύ των Χωρών που αναλύθηκαν.
Μόνο το 17% θεωρεί τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ως την κύρια πηγή πληροφόρησης. Τα ποσοστά τηλεοπτικών και ραδιοφωνικών ιστοσελίδων κυμαίνονται μεταξύ 5% και 8%.
Τα έντυπα μέσα ενημέρωσης είναι πλέον περιθωριακά. Μόνο το 2% των Ιταλών τα αναγνωρίζουν ως την κύρια πηγή ειδήσεων και πληροφοριών διάφορων. Το 28% των Ιταλών θεωρούν τους δημοσιογράφους «δοχεία παραπληροφόρησης». Ωστόσο, τους ξεπερνούν οι influencers (42%) και οι πολιτικοί (37%).
Το 54% ανησυχεί για την παραπληροφόρηση. Αυτό γίνεται αντιληπτό από όσους έχουν υψηλό επίπεδο εκπαίδευσης και πολιτικές πεποιθήσεις στο κέντρο ή την αριστερά. Πιστεύω ότι παρείχα μερικά πολύ ενδιαφέροντα δεδομένα, αλλά πιστεύω επίσης ότι το σύνολο τους μπορεί να προκαλέσει μια αίσθηση σύγχυσης.
Όταν μιλάμε για πληροφορίες, πληροφόρηση, μιλάμε για την πρωταρχική αξία κάθε δημοκρατίας. Η πληροφορία είναι δημοκρατία. Γι’ αυτό, προσωπικά είμαι πολύ ευαίσθητος και προσεκτικός σε αυτό το είδος ερευνών. Διακυβεύεται η αντίληψη του πολίτη.
Το σύστημα πληροφόρησης στην Ιταλία διασχίζεται με βαθιές εντάσεις. Δεν μπορώ παρά να αναφέρω ένα σημαντικό γεγονός. Η ελευθερία του Τύπου στην Ιταλία έπεσε στην 49η θέση παγκοσμίως το 2025. Χάσαμε τρεις θέσεις σε σύγκριση με το 2024. (στοιχεία από τους RSF, δηλαδή τους Δημοσιογράφους Χωρίς Σύνορα, Reporters Sans Frontieres).
Δυστυχώς, παραμένουμε-επιβεβαιωνόμαστε η χειρότερη Χώρα στη δυτική Ευρώπη. Η Νορβηγία έρχεται πρώτη, ακολουθούμενη από την Εσθονία και την Ολλανδία. «Στην Ιταλία, υπάρχει μια εύθραυστη εμπιστοσύνη, ένα ενδιαφέρον σε πτώση, και συχνή, αλλά επιφανειακή χρήση των ειδήσεων». Μιλούσαμε γι’ αυτό νωρίτερα.
«Είναι λυπηρό να βλέπουμε ένα οικοσύστημα πληροφοριών να ταλαντεύεται μεταξύ απαξίωσης και ανθεκτικότητας». Θα είναι χρήσιμο να κάνουμε ερωτήσεις στον εαυτό μας.
Δεν έχω την ματαιοδοξία πως κατέχω τις λύσεις σε ένα πρόβλημα —αυτό της πληροφόρησης— που είναι τόσο μεγάλο όσο ο κόσμος. Στην Ιταλία υπάρχουν μεγάλες συγκεντρώσεις ιδιοκτησίας και εξουσίας στα μέσα ενημέρωσης, και αυτό τιμωρεί την ακριβή-σωστή πληροφόρηση.
Η πολιτική. Για άλλη μια φορά, η πολιτική είναι που αποφασίζει και η πολιτική χρειάζεται μια προκατειλημμένη πληροφόρηση, πλευράς, επειδή εξασφαλίζει την εκλογική συναίνεση. Κάποιος έλεγε: «Αυτός που δεν έχει αμαρτήσει ας ρίξει την πρώτη πέτρα», και σε αυτή την περίπτωση ο προσεκτικός παρατηρητής δεν μπορεί να αρνηθεί την αμαρτία.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ, ΕΝ ΚΑΤΑΚΛΕΙΔΙ
Πάντα ήμουν ένας εξαρτώμενος εργαζόμενος και γνωρίζω τις δυσκολίες του να τα βγάζεις πέρα μέχρι το τέλος του μήνα. Όταν πρέπει να το αντιμετωπίσεις, να λογαριαστείς με αυτό, καταλαβαίνεις.
Αντιλαμβάνεσαι τις πολλές αδικίες που πρέπει να υποστείς, οι οποίες θα μπορούσαν να αποφευχθούν. Αν μετά μελετάς, καταλαβαίνεις και τον ρόλο του κέρδους. Τον καταστροφικό ρόλο του φιλελευθερισμού, χωρίς κανόνες και δίχως έλεος για κανέναν. Έτσι, ο ρόλος μου μπορεί να είναι μόνο στη μία πλευρά.
Αλλά αυτή η επίγνωση είναι όλο και λιγότερο κοινή κληρονομιά, την μοιραζόμαστε όλο και λιγότεροι. Δεν είναι ούτε μεταξύ εκείνων που μοιράζονται τις ίδιες συνθήκες. Κάποτε ονομαζόταν «ταξική συνείδηση» και οι κοινωνικές και πολιτικές συνθήκες ήταν πολύ διαφορετικές. Σήμερα, ονομάστε την «αντίσταση».
Είναι περισσότερο απαραίτητη και αναγκαία από ποτέ. Τα αριστερά κόμματα το γνωρίζουν αυτό, αλλά συχνά το ξεχνούν. Επομένως, εξαρτάται από εμάς. Δεν θα μπορέσω ποτέ να δικαιολογήσω όσους απομακρύνονται από την πραγματικότητα για λόγους ευκολίας και ίσως διεκδικούν δικαιώματα που κανείς δεν θα σου παραχωρήσει ποτέ.
Η πληροφόρηση είναι ένα δικαίωμα και ένα καθήκον. Πρέπει να παραμένουμε πάντοτε ενήμεροι συγκεντρωμένοι και προσεκτικοί σε αυτό που κάνουμε, και για να ήμαστε έτσι δεν μπορούμε απλώς να ενημερωνόμαστε κάθε τόσο.
Φυσικά, θα είναι απαραίτητο να επιλέγουμε τις πηγές μας, τις αξιόπιστες, αλλά η έρευνα μπορεί να αποφέρει καλούς καρπούς. Υπάρχει και η αντιπληροφόρηση. Δεν είμαστε τόσο λίγοι από εμάς που εργαζόμαστε για να παρέχουμε χρήσιμες πληροφορίες. Υπάρχει μια σημαντική εργασία έρευνας για να ειπωθεί η αλήθεια.
Η εγκατάλειψη αυτής της έρευνας καταφεύγοντας στην άρνηση, όπως αναφέρεται στην προαναφερθείσα έρευνα, ισοδυναμεί με ήττα. Εκείνη την ημέρα, κάποιος θα πει για μένα: «Αυταπάτησε τον εαυτό του σκεπτόμενος ότι θα μπορούσε να συμβάλει στη βελτίωση του κόσμου που δεν του άρεσε, αλλά δεν τα κατάφερε».
Όπου κι αν βρίσκομαι όμως εκείνη τη στιγμή, ελπίζω ότι οι άλλοι θα εκτιμήσουν τη δέσμευσή μου και θα μπορέσουν να πουν: «Τουλάχιστον προσπάθησε». Αναρωτιέμαι πώς να κατηγοριοποιήσω αυτά τα άτομα… σχεδόν ευχαριστημένα από την έλλειψη επιτυχίας τους, για να δώσω άλλοθι στην παθητικότητα τους.
Μετά από αυτό, θα συνεχίσω να ανακρίνω τη συνείδησή μου και – με τα άρθρα μου – εκείνη των άλλων, επειδή είναι απαραίτητο. Ακόμα νιώθω την ανάγκη να προσφέρω τη ταπεινή συμβολή μου στα παιδιά, στα εγγόνια, στις νεότερες γενιές. Την εμπειρία.
Θα συνεχίσω να τους διδάσκω να διαβάζουν, να μελετούν και να ενημερώνονται. Δεν θα συμμεριστώ ποτέ την πιθανή τεμπελιά τους. Μην τα παρατάτε ποτέ. Ευλογημένη άγνοια, αμάθεια; Η αγνωσία είναι ένα όριο που μπορεί να ξεπεραστεί, να το καλύψουμε, αλλά απαιτεί προσπάθεια. Κι όμως κάποιοι, ίσως γελώντας, την εκτιμούν, της δίδουν αξία.
Όποιος την ισχυρίζεται-διεκδικεί ως το καλύτερο ηρεμιστικό είναι ένας ηττημένος, ένας loser. Ένας άντρας ή μια γυναίκα που επέλεξε να τα παρατήσει. Βλασφημία. Είναι εύκολο να θάβεις το κεφάλι σου στην άμμο, όπως κάνουν οι στρουθοκάμηλοι. Οι ρωμαίοι λεν ποιητικά, «Αυτός που αποξενώνεται από τον αγώνα είναι ένας σπουδαίος γιος, μια σπουδαία κόρη…»
Ποτέ δεν ήταν εύκολο. Τώρα είναι ακόμα πιο δύσκολο, επειδή η κοινωνική αποσύνθεση σπέρνει θύματα. Αλλά ποτέ δεν τα παρατάμε. Μόνο όσοι δεν σταματούν ποτέ να αγωνίζονται έχουν το δικαίωμα να διαμαρτύρονται και να αμφισβητούν τι συμβαίνει, αυτά που δεν παν καλά.
Αυτή η αρχή είναι απολύτως απαραίτητη για μένα, μη αποποιήσιμη. Υπάρχει κάποιος που σκέπτεται πως μπορεί να αγνοεί την πληροφόρηση; να κάνει δίχως;
του Danilo Tosarelli
1 ΣΧΟΛΙΟ
12 Σεπτεμβρίου 2025 18:40 Eredano
Συμφωνώ απόλυτα με την ανάλυση που έκανες σχετικά με την πληροφόρηση Ντανίλο, πρέπει να καταλάβουμε ότι μόνο ενημερώνοντας τους εαυτούς μας μπορούμε να οργανώσουμε αγώνες για να βελτιώσουμε τις συνθήκες διαβίωσής μας και να υπερασπιστούμε όλα τα δικαιώματα που κατακτήσαμε μέσα από τους αγώνες των τελευταίων ετών, σε ευχαριστώ Ντανίλο, καλό βράδυ.
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος Comune-info
