Ο Michael Moore μας φέρθηκε υπερβολικά καλά στο Bowling a Columbine-Ακήρυχτος πόλεμος. Θυμάστε τη σκηνή με το φίδι; Μια φωνή στο ραδιόφωνο λέει ότι ένα φίδι εμφανίστηκε στην κουζίνα μιας νοικοκυράς στο Κάνσας, και μέσα σε πέντε λεπτά, ολόκληρη η κομητεία ορμάει στο σούπερ μάρκετ για να αγοράσει τρεις τόνους μολυβιού και τυφέκια εφόδου για να υπερασπιστεί την εστία. Γελούσαμε. Θεέ μου, πόσο γελούσαμε, γράφει ο Mauro David *.
Νιώθαμε καλλιεργημένοι, εκλεπτυσμένοι, ασφαλείς πίσω από δύο χιλιάδες χρόνια φιλοσοφίας και διπλωματίας. Κοιτούσαμε εκείνους τους νευρωτικούς αμερικανούς με την συγκατάβαση που επιφυλάσσεται για ηλίθια παιδιά: «Καημενούληδες, γεννήθηκαν σε μια χώρα χωρίς ιστορία, χρειάζονται τέρατα κάτω από το κρεβάτι για να νιώσουν ζωντανοί»..” Τι ηλίθιοι που ήμασταν. Δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι αυτό δεν ήταν ένα ντοκιμαντέρ για τις γελοιότητες πέρα από τον ωκεανό, αλλά ο διαφημιστικός κατάλογος του μέλλοντός μας. Επειδή ο φόβος – ο πραγματικός, βιομηχανικός φόβος – δεν είναι μια συμφορά. Είναι ένα εμπόρευμα. Και εμείς οι ευρωπαίοι, τέλειοι επαρχιώτες που διψούν για συμμόρφωση, ήμασταν εκεί και έτρεχαν τα σάλια μας, περιμένοντας τη σειρά μας να τρομοκρατηθούμε κατ’ εφαρμογή του νόμου. Και έφτασε. Με τη χάρη ενός νεκροθάφτη ντυμένου σοβαρό / επίσημα/ με ηγετικό στυλ, ορίστε, ιδού ο κ. Μακρόν που εμφανίζεται στην τηλεόραση και, με το σοβαρό βλέμμα κάποιου που μόλις ανακάλυψε την αποκάλυψη στο καθιστικό του, θεσπίζει το νέο δόγμα: «Κανείς δεν είναι ασφαλής, προστατευμένος». Τι υπέροχο αριστούργημα παιδαγωγικού σαδισμού. Τι λεπτή, κομψή πρόσκληση στη μαζική δειλία. Κανείς δεν είναι ασφαλής, καταλαβαίνετε; Οπότε, να τρέμετε. Κοιτάξτε κάτω από το κρεβάτι πριν πάτε για ύπνο, σκανάρετε τα σύννεφα ψάχνοντας εχθρικά drones, να είστε επιφυλακτικοί με τον γείτονα που διαβάζει ρωσική λογοτεχνία ή τη γάτα που κοιτάζει πολύ επίμονα προς την ανατολή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες ζουν σε μια μόνιμη κατάσταση πολέμου για έναν πολύ σαφή λόγο: ο πόλεμος είναι το μόνο μαζικό αντικαταθλιπτικό τους. Αν σταματήσουν να φοβούνται έναν εχθρό, πρέπει να κοιτάξουν στον καθρέφτη, και αυτή είναι μια εμπειρία που δεν συνιστούν σε κανέναν. Και εμείς, με την τυφλή δουλοπρέπεια των σκύλων αναπαραγωγής, εισάγουμε ακριβώς την ίδια ψύχωση. Αμερικανοποιούν τον εγκέφαλό μας, αφαιρώντας το μόνο πράγμα που μας καθιστούσε αόριστα πολιτισμένους: την ικανότητα να σκεφτόμαστε πριν ουρλιάξουμε.
Κάποτε, η εξουσία έπρεπε να δουλέψει σκληρά για να υποτάξει τους λαούς: χρειάζονταν αλυσίδες, γκλομπ, αδίστακτη λογοκρισία. Σήμερα, η εξουσία ανακάλυψε ένα εξαιρετικά πιο οικονομικό και δημοκρατικό κόλπο/τέχνασμα: φτάνει να τρομάζεις, αρκεί να σε τρομάζει. Σου λέει ότι το τέρας έρχεται, σου δείχνει μερικές προσεκτικά επεξεργασμένες διαφάνειες, και εσύ ο ίδιος την παρακαλείς να σε κλειδώσει, να παρακολουθεί τις τηλεφωνικές σου κλήσεις, να σου σπαταλάει τον μισθό για να αγοράζει όπλα και να σου αφαιρεί τον λόγο απλώς για να είσαι «προστατευμένος». Η πιο δυσάρεστη αλήθεια είναι ότι μας αρέσει ο φόβος. Μας απαλλάσσει. Αν ο κόσμος πρόκειται να τελειώσει, δεν είμαστε πλέον υποχρεωμένοι να σκεφτόμαστε, να χτίζουμε, να απαιτούμε έναν αξιοπρεπή μισθό ή ένα λειτουργικό σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Η μόνιμη κατάσταση έκτακτης ανάγκης σβήνει τη μιζέρια της καθημερινότητάς μας και μας κάνει να νιώθουμε τραγικοί, σημαντικοί, σαν πρωταγωνιστές σε μια ταινία δράσης. Έχουμε περάσει από τον διαφωτισμό στο βαθύ σκοτάδι, και το πιο αποκρουστικό είναι ότι είμαστε απόλυτα ικανοποιημένοι με αυτό. Έχουμε πειστεί ότι η μόνη εναλλακτική λύση στον πόλεμο είναι η παράδοση/συνθηκολόγηση/υποταγή, και ότι η μόνη μορφή σύνεσης είναι ο συλλογικός πανικός. Κάποτε, λέγαμε: «Σκέφτομαι, άρα υπάρχω». Μετά περάσαμε στο «Καταναλώνω, άρα υπάρχω». Σήμερα, φτάσαμε επιτέλους στο απόλυτο αριστούργημα: «Φοβάμαι, άρα υπακούω». Και το ερώτημα που παραμένει, το πραγματικό, δεν είναι αν η βόμβα θα πέσει στα κεφάλια μας αύριο. Το ερώτημα είναι: αν έχετε ήδη πουλήσει την αξιοπρέπειά σας, τις αμφιβολίες σας και το μυαλό σας για να σώσετε το τομάρι σας… ακριβώς, τι προσπαθείτε να σώσετε;
* από Facebook
21 Σεπτεμβρίου 2026 –
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
