Το ταξίδι για την Ιθάκη του Αλέξη Τσίπρα ξεκίνησε με τους καλύτερους οιωνούς για τον ίδιο. Με το «καλημέρα» εγκαταστάθηκε δημοσκοπικά στη δεύτερη θέση, εξοβελίζοντας το ΠΑΣΟΚ του Ανδρουλάκη στην τρίτη. Η αλλαγή του ηγετικού του στυλ και η φανερή προσπάθειά του να μιμηθεί τον Ανδρέα Παπανδρέου ήταν άστοχη κατά την γνώμη μου.
Ήθελε, προφανώς, να εμφανιστεί ως ο φωτισμένος ηγέτης του προοδευτικού χώρου, εκείνος που θα οδηγούσε την Κεντροαριστερά στη νίκη επί της Νέας Δημοκρατίας και στην κατάκτηση της εξουσίας. Φρούδες οι ελπίδες του. Οι συνειρμοί και οι συγκρίσεις με εκείνον τον μεγάλο ηγέτη αναδεικνύουν μια αβυσσαλέα απόσταση ανάμεσά τους. Προετοιμάστηκε, όμως, για το νέο ηγετικό του ταξίδι και άλλαξε πολλά. Το παλιό «Εμείς ή αυτοί» έδωσε τη θέση του σε μια διαφορετική πολιτική συμπεριφορά. «Δεν είμαι εδώ για να διχάσω την προοδευτική παράταξη, είμαι εδώ για να ενώσω την προοδευτική παράταξη. Για να ενώσω την Κεντροαριστερά υπάρχω. Και όσες βολές κι αν δεχτώ, ακόμα και κάτω από τη μέση, θα κάνω τον βουδιστή μοναχό» Αυτά είπε στο πολιτικό συνέδριο που διοργάνωσε η εφημερίδα «Το Βήμα», όταν ρωτήθηκε γιατί δεν απαντά στις επιθέσεις που δέχεται. Έτσι λύθηκε και η δική μου απορία. Ο Αλέξης, με το γνωστό του ταπεραμέντο, σιωπούσε μπροστά σε όσα του καταμαρτυρούσαν, κυρίως το ΠΑΣΟΚ και ο ΣΥΡΙΖΑ. Και τα δύο κόμματα είχαν τους λόγους τους να του επιτίθενται, το καθένα βέβαια από τη δική του σκοπιά. Έβλεπαν στο ΕΛ.Α.Σ. έναν άμεσο πολιτικό κίνδυνο. Το πρώτο κινδύνευε να χάσει τη θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης, όπως και έγινε, και το δεύτερο να οδηγηθεί σε ακόμη μεγαλύτερη συρρίκνωση, ίσως και στη διάλυση. Έξυπνη, πρέπει να παραδεχθούμε, η τακτική της σιωπής του. Ο άλλοτε οξύς και συγκρουσιακός Αλέξης εμφανίζεται τώρα ως ένας «βουδιστής μοναχός», που δέχεται τα χτυπήματα χωρίς να αντιδρά. Θέλει να προβάλλει την ανωτερότητά του έναντι των πολιτικών του αντιπάλων, την αυτοσυγκράτηση και την ωριμότητα ενός ηγέτη που βρίσκεται πάνω από τις κομματικές αντιπαραθέσεις. Μεγάλη αλλαγή για τον χαρακτήρα του Αλέξη που γνωρίσαμε στο παρελθόν! Εμφανίζεται ώριμος, στρατηγικά οργανωμένος, με απόλυτη προσήλωση στον στόχο του. Έναν στόχο που δεν είναι άλλος από την επικράτηση της Κεντροαριστεράς στις επόμενες εκλογές, με τον ίδιο βέβαια σε πρωταγωνιστικό ρόλο. Ελέγχει απόλυτα τον χώρο της ΕΛ.Α.Σ. και εμφανίζεται ως ο αδιαμφισβήτητος αρχηγός της.
Παρουσιάζει τον εαυτό του ως ενωτικό πόλο, με προτάσεις για την επόμενη ημέρα της παράταξης, ενώ επιχειρεί να εμφανίσει το ΠΑΣΟΚ αγκυλωμένο σε έναν μονομέτωπο και, κατά τον ίδιο, άδικο αγώνα εναντίον του. Με τη στάση αυτή αποκαλύπτει και την εκλογική του στόχευση. Απευθύνεται σε όλους εκείνους τους σκεπτόμενους πολίτες του κεντροαριστερού χώρου που έχουν απηυδήσει από τα τεκταινόμενα στο εσωτερικό των κομμάτων τους και σκέφτονται ακόμη και την αποχή. Σε εκείνους που αναζητούν μια πολιτική στέγη με ηρεμία, σοβαρότητα και χωρίς τις τοξικές αντιπαραθέσεις που, δυστυχώς, δεν λείπουν ούτε από το ΠΑΣΟΚ. Πιστεύει ότι η νέα αυτή εικόνα του μπορεί να αποτελέσει διέξοδο για τους απογοητευμένους ψηφοφόρους. Ο Αλέξης Τσίπρας είναι φανερό ότι έχει ως πολιτικό στόχο τη μετεκλογική συνεργασία των προοδευτικών δυνάμεων. Αντίθετα, διακηρυγμένη επιλογή του ΠΑΣΟΚ παραμένει η αυτόνομη πορεία του που κατά την γνώμη μου δεν βγάζει πουθενά. Πασιφανής πραγματικότητα η συνεργασία δεξιά ή αριστερά . Μόνος σου μέσα σε ένα τόσο πολυδιασπασμένο πολιτικό περιβάλλον, δεν πας πουθενά. Δεν έχεις, δυστυχώς, πολιτικό μέλλον. Χάνεσαι. Όπως δείχνουν τα δημοσκοπικά ευρήματα, η συγκρότηση κυβέρνησης μετά τις επόμενες εκλογές σίγουρα θα απαιτήσει συνεργασίες μεταξύ των κομμάτων. Διαφορετικά, δεν αποκλείεται να οδηγηθούμε σε μια παρατεταμένη πολιτική περιπέτεια, που θα μας θυμίσει κάτι από το μακρινό «βρώμικο» 1989. Εκεί που ο Αλέξης υπολογίζει περισσότερο για μια μελλοντική συνεργασία είναι, κατά την εκτίμησή μου, το ΠΑΣΟΚ.
Και στο πίσω μέρος του μυαλού του ασφαλώς θα υπάρχει η σκέψη της αρχηγίας ενός τέτοιου κυβερνητικού συνασπισμού. Για τον λόγο αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία ο αγώνας για τη δεύτερη θέση, την προνομιούχο θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Εδώ όμως αρχίζουν τα δύσκολα για τον Αλέξη. Η μέχρι τώρα πορεία της ΕΛ.Α.Σ. δεν υπήρξε ιδιαίτερα δυναμική. Κατέλαβε από την αρχή τη δεύτερη δημοσκοπική θέση, αλλά μέχρι εκεί. Το 20,07% του ΣΥΡΙΖΑ στις εκλογές του Μαΐου 2023 και η ήτα του Ιουνίου του ίδιου έτους , που τον ανάγκασαν να παραιτηθεί και να παραμένει μακριά από την πολιτική δεν κατόρθωσε να το πιάσει μέχρι σήμερα η επάνοδός του σ αυτήν . Η τελευταία υποχώρηση των ποσοστών της ΕΛ.Α.Σ. και η άνοδος του ΠΑΣΟΚ δείχνουν ότι ο αγώνας για τη δεύτερη θέση θα είναι σκληρός. Η τρίτη θέση, όμως, αν του τύχει, θα την αντέξει; Γιατί τρίτη θέση της ΕΛ.Α.Σ. σε μια ενδεχόμενη κυβερνητική συνεργασία μπορεί να σημαίνει άλλον αρχηγό, άλλον πρωθυπουργό και, ασφαλώς, διαφορετική μοιρασιά της εξουσίας. Και τότε τι θα απογίνει ο φωτισμένος ηγέτης που σήμερα εμφανίζεται ως ο μοναδικός ικανός να ενώσει την Κεντροαριστερά; Θα εξακολουθήσει να υποδύεται τον βουδιστή μοναχό ή θα ξαναδούμε τον παλιό, γνώριμο Αλέξη των συγκρούσεων και των αντιπαραθέσεων; Γιατί άλλο πράγμα είναι να δέχεσαι σιωπηλά τα χτυπήματα όταν προσδοκάς την πρωτιά και άλλο να αποδέχεσαι έναν δεύτερο ή τρίτο ρόλο, όταν έρθει η ώρα της μοιρασιάς της εξουσίας. Οι σημερινές δημοσκοπήσεις, βέβαια, μας λένε ότι όλα αυτά παραμένουν περισσότερο πολιτικές προσδοκίες παρά διαμορφωμένες πραγματικότητες. Καμιά φορά, όμως, ακόμη και τα πλέον άπιαστα όνειρα επαληθεύονται. Τι ξέρεις; Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία.
Παναγιώτης Φώτου
