Η 9η του Φλεβάρη έχει καθοριστεί από τον ΟΗΕ σαν «Παγκόσμια Ημέρα για την Ελληνική Γλώσσα». Στη σκέψη μου ήρθε ένα άρθρο, που διάβασα πριν από καιρό, που κατέληγε στη ρήση: «Η ελληνική γλώσσα δε γοητεύει τους Έλληνες. Κι αν ανησυχούμε για τη μείωση του πληθυσμού σε πέντε εκατομμύρια από τα δέκα που είμαστε σήμερα, γιατί δεν αναρωτιόμαστε ποια γλώσσα θα μιλούν αυτοί;». Αυτά έγραφε σε άρθρο του στην «Καθημερινή» ο έγκριτος δημοσιογράφος Τάκης Θεοδωρόπουλος, ο οποίος εύστοχα ταύτιζε την υπογεννητικότητα με τη φθορά και της γλώσσας μας.
Το δημογραφικό είναι το μέγα πρόβλημα για το έθνος μας, το μεγάλο κακό όμως που γίνεται με τη φθορά της γλώσσας υποσκάπτει τα θεμέλια του. Στη γλώσσα, στην ιστορία μας και στη θρησκεία στηρίχθηκε η φυλή μας για να μακροημερεύσει χιλιάδες χρόνια και να γίνει κράτος πάλι με εκείνον το μεγάλο ξεσηκωμό του 1821. Γλώσσες παραδοσιακές, αρχαιοελληνικές, που μιλιούνταν κάποτε και ήταν οι συνδετικοί κρίκοι της αρχαίας γλώσσας μας με τη σημερινή, σβήνουν σιγά-σιγά, γιατί έπαψαν να υπάρχουν οι τόποι που τις έθρεφαν. Δέστε τα Ποντιακά, κάποτε υπήρχαν ολόκληρα χωριά στη Βόρεια Ελλάδα, που σε μεγάλο ποσοστό οι κάτοικοί τους μιλούσαν την ωραία αυτή γλώσσα. Θα μου πείτε ότι ήταν η γλώσσα που έφεραν μαζί τους από τις χαμένες πατρίδες οι πρόσφυγες, όταν ξεριζώθηκαν από τον τόπο τους. Πράγματι την κουβάλησαν εδώ μαζί με τα εικονίσματά τους και τα ελάχιστα υπάρχοντά τους.
Αυτά είχαν σε εκείνο τον μποχτσά που κουβαλούσαν στον ώμο τους. Τη γλώσσα την είχαν στη ψυχή τους, ήταν κομμάτι της υπόστασής τους. Η γλώσσα ήταν το εργαλείο συνεννόησης και στον καινούργιο τόπο τους. Έριξαν τον σπόρο και εκεί αλλά δεν καρποφόρησε, γιατί το έδαφος δεν ήταν πρόσφορο. Αυτό έδειξαν τα χρόνια που πέρασαν. Τα χωρία εκείνα άδειασαν, οι ψυχές των προσφύγων που θάφτηκαν εκεί δεν βρίσκουν αναπαμό μέσα στην ερημιά τους! Δυστυχώς το τελευταίο μοιρολόι δεν το άκουσαν στην γενέθλια γλώσσα τους, τη γλώσσα που τους ανάστησε και σ’ αυτήν άκουσαν τα πρώτα νανουρίσματα τους. Αυτήν τη γλώσσα δεν τη μιλούν τα παιδιά τους, που γεννήθηκαν στον καινούργιο τόπο, έφυγαν! Χάθηκε η Ποντιακή, τόσο στην Ελλάδα, αλλά και στις αρχαίες πηγές της, που ήταν ο Πόντος της Μικράς Ασίας, οι ακτές της Αζοφικής στη Μαριούπολη, στα ακραιφνώς Ελληνικά χωριά στις υπώρειες του Καυκάσου στον Βορρά.
Εκεί που ο Ανθέλληνας ιστορικός, ο Γιάκομπ Φίλιπ Φαλμεράγιερ είχε βρει μόνο συνεχιστές της αρχαίας Ελληνικής φυλής. Την αρχέγονη αυτή γλώσσα είχα την τύχη να την ακούσω πιστεύω, από την οικογένεια του Αλέξανδρου που ήρθε από ένα χωριό που ήταν ψηλά στον Καύκασο. Αυτήν τη γλώσσα μιλούσε και ήταν συγκλονιστική! Τα φωνήεντα είχαν τους πραγματικούς τους ήχους, για παράδειγμα από τα τέσσερα που υπάρχουν στη γλώσσα μας και τα προφέρουμε όλα με τον ίδιο ήχο, στη γλώσσα του Αλέξανδρου το καθένα είχε τον δικό του ήχο! Τα μακρά και τα βραχέα έτσι εκφωνούνταν στο λόγο του, το όμικρον είχε μικρή διάρκεια και το ωμέγα μεγαλύτερη, ξεχώριζαν και το ένοιωθες, είχε το καθένα τον ήχο που το γέννησε, άλλοι και διαφορετικοί οι ήχοι και των διφθόγγων, όπως τους λέμε εμείς. Αυτά που άκουσα τότε, για εμένα ήταν μια μουσική αρμονία,χάρμα ακουστικό, αξέχαστο. Δεν είναι μόνο η Ποντιακή γλώσσα που χάθηκε αλλά και γηγενείς γλώσσες, ντοπιολαλιές που μιλιούνταν τοπικά σβήνουν σιγά-σιγά και αυτές!
Για παράδειγμα υπηρέτησα στην Κρήτη στον στρατό πριν από εξήντα και χρόνια, θυμάμαι ότι την ιδιότυπη Κρητική γλώσσα την ακούγαμε ακόμη και μέσα στο Ηράκλειο τότε. Πριν από καιρό με φιλοξένησε ένας φίλος Κρητικός στα Χανιά και περιδιαβήκαμε σχεδόν όλο το νησί, Κρητική καθαρή λαλιά ακούσαμε μόνο σ’ ένα χωριό που ήταν στα ριζά του Ψηλορείτη. Η κοινωνία αδυνατεί να αντιδράσει, οι δε πολυάριθμοι Πολιτιστικοί Σύλλογοι και αυτοί που ιδρύθηκαν για να θυμίσουν και να τιμήσουν τις διάφορες περιοχές από τις χαμένες πατρίδες, ενδιαφέρθηκαν για τα Απολλώνια, δηλαδή τους χορούς και τις φορεσιές των χαμένων τόπων και όχι της γλώσσας που χάνεται. Αλλά και τοπικές ντοπιολαλιές εξαφανίστηκαν δίχως να το καταλάβουμε, όπως για παράδειγμα τα Θασήτικα, τα Λημνία και τα Μυτιληνιά. Είναι αλήθεια λοιπόν ότι οι λέξεις πρέπει να έχουν χάσει την εκφραστική τους δεινότητα και σήμερα, γιατί όταν μιλάμε, πετάμε μέσα στην κουβέντα μας και το αγγλικό μας, για να δώσουμε τόνο στην έκφρασή μας. Σχολεία, κράτος, σύλλογοι στις έντυπες ανακοινώσεις των δράσεων και των εκδηλώσεων τους θα υπάρχει οπωσδήποτε και η αγγλική λέξη που θα την προσδιορίζει.
Όλα αυτά οδηγούν τη νεολαία να αντιδρά, να μη σέβεται τη γλώσσα, θεωρεί την ελληνική γλώσσα αναγκαστική υποχρέωση. Κανείς δεν προσπαθεί να τα κάνει τα παιδιά να αγαπήσουν την γλώσσα τους και έρχονται στη σκέψη μου, οι δάσκαλοί μου, όπως ο Χαράλαμπος Λαλένης, που παθιάζονταν με τη γλώσσα σε συγκινητικό βαθμό. Δεν μπορούσες να κάνεις, αλλιώς εμβολιαζόσουν από το πάθος του ανθρώπου εκείνου και δίχως να το θέλεις, αγαπούσες και σεβόσουν την γλώσσα που μιλούσες. Οι Έλληνες δεν αγαπούν την γλώσσα τους δυστυχώς! Βρέθηκα πριν από καιρό στις Βρυξέλες και στον κεντρικό σταθμό των αστικών λεωφορείων που κατέβηκα, ρώτησα έναν υπάλληλο της υπηρεσίας ποιο λεωφορείο να πάρω για τον προορισμό μου, δεν με κατάλαβε, δεν μου έδωσε την πληροφορία που του ζήτησα!
Η ερώτησή μου έγινε σε δύο γλώσσες: στα αγγλικά και στα γερμανικά, με τα οποία μπορώ να συνεννοηθώ άνετα. Ο άνθρωπος μιλούσε Φλαμανδικά και Γαλλικά, δηλαδή τις γλώσσες που μιλιούνται στο Βέλγιο. Εκεί, εμένα με εξυπηρέτησε ένας Γερμανός, που παρακολουθούσε το δράμα της συνεννόησης μου με τον Βέλγο, εδώ δεν βλέπω κάποιον να μας βοηθάει για την σωτηρία της γλώσσας μας… Η πλέον αρμόδια, η παιδεία αδιαφορεί, η νεολαία μας αφέθηκε στην τύχη της και βρήκε τις διεξόδους της στα greeklish, την γλώσσα των κινητών τους, το Instagram και τη βία. Με όλα αυτά είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα είναι εντελώς διαφορετική η γλώσσα που θα μιλούν τα πέντε εκατομμύρια των Ελλήνων που θα απομείνουν μετά από καμιά πενηνταριά χρόνια.
Παναγιώτης Φώτου
