Πολλές γυναίκες μεγάλωσαν ακούγοντας ότι ο πόνος της περιόδου είναι κάτι που απλώς υπομένεις. Ένα παυσίπονο, μια θερμοφόρα, λίγες δύσκολες ημέρες κάθε μήνα και η ζωή συνεχίζεται. Για ένα μέρος των γυναικών αυτό ισχύει. Για άλλες, όμως, ο πόνος είναι τόσο έντονος που τις κρατά στο κρεβάτι, η αιμορραγία τόσο μεγάλη που χρειάζεται αλλαγή προστασίας κάθε μία ή δύο ώρες, και η κόπωση από την αναιμία γίνεται καθημερινότητα. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η απάντηση «είναι φυσιολογικό» δεν αρκεί.
Δύο από τις πιο συχνές αιτίες πίσω από τέτοια συμπτώματα είναι η ενδομητρίωση και τα ινομυώματα. Πρόκειται για διαφορετικές καταστάσεις, που μπορεί όμως να συνυπάρχουν και να επηρεάζουν σημαντικά την ποιότητα ζωής. Η ενδομητρίωση εμφανίζεται όταν ιστός παρόμοιος με το ενδομήτριο αναπτύσσεται έξω από τη μήτρα, για παράδειγμα στις ωοθήκες, στους συνδέσμους της πυέλου ή στο περιτόναιο, προκαλώντας φλεγμονή και πόνο.
Ενδομητρίωση: η πάθηση που αργεί να διαγνωστεί
Ένα από τα χαρακτηριστικά της ενδομητρίωσης είναι η καθυστέρηση στη διάγνωση, που συχνά φτάνει τα χρόνια. Τα συμπτώματα ποικίλλουν: έντονη δυσμηνόρροια, πόνος κατά τη σεξουαλική επαφή, πόνος στην αφόδευση ή την ούρηση κατά την περίοδο, χρόνιος πυελικός πόνος και, σε ορισμένες γυναίκες, δυσκολία στη σύλληψη. Η ένταση των συμπτωμάτων δεν αντιστοιχεί πάντα στην έκταση της νόσου, κάτι που μπερδεύει ακόμη περισσότερο την εικόνα.
Η διερεύνηση ξεκινά με λεπτομερές ιστορικό, κλινική εξέταση και διακολπικό υπερηχογράφημα, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις χρειάζεται μαγνητική τομογραφία. Η αντιμετώπιση εξατομικεύεται ανάλογα με τα συμπτώματα, την ηλικία και την επιθυμία για εγκυμοσύνη, και μπορεί να είναι φαρμακευτική ή χειρουργική, συνήθως λαπαροσκοπική.
Ινομυώματα: συχνά, συνήθως καλοήθη, όχι πάντα αθώα
Τα ινομυώματα είναι καλοήθεις όγκοι του μυϊκού τοιχώματος της μήτρας και είναι εξαιρετικά συχνά, ιδίως μετά την ηλικία των τριάντα. Πολλές γυναίκες τα έχουν χωρίς να το γνωρίζουν. Ανάλογα όμως με το μέγεθος, τον αριθμό και κυρίως τη θέση τους, τα ινομυώματα μήτρας μπορεί να προκαλέσουν βαριά και παρατεταμένη περίοδο, αίσθημα πίεσης στην κοιλιά, συχνουρία, δυσκοιλιότητα ή προβλήματα γονιμότητας.
Όταν δεν προκαλούν συμπτώματα, συνήθως αρκεί η τακτική παρακολούθηση με υπερηχογράφημα. Όταν προκαλούν, οι επιλογές είναι αρκετές: φαρμακευτική αγωγή για τον έλεγχο της αιμορραγίας, υστεροσκοπική αφαίρεση για ινομυώματα που προβάλλουν στην κοιλότητα της μήτρας, ή λαπαροσκοπική ή ανοικτή μυομεκτομή, όπου αφαιρούνται τα ινομυώματα και διατηρείται η μήτρα.
Πότε συζητείται η αφαίρεση της μήτρας
Υπάρχουν περιπτώσεις όπου, μετά από προσεκτική συζήτηση, η υστερεκτομή είναι η πιο κατάλληλη λύση. Αυτό μπορεί να ισχύει για γυναίκες που έχουν ολοκληρώσει την οικογένειά τους και έχουν πολλαπλά ή μεγάλα ινομυώματα με έντονα συμπτώματα, για επίμονη αιμορραγία που δεν ανταποκρίνεται σε άλλες θεραπείες ή για ορισμένες μορφές αδενομύωσης. Η απόφαση δεν είναι ποτέ αυτονόητη και χρειάζεται χρόνο, ενημέρωση και ερωτήσεις.
Η σύγχρονη υστερεκτομή γίνεται σε πολλές περιπτώσεις λαπαροσκοπικά, με μικρές τομές, λιγότερο μετεγχειρητικό πόνο και ταχύτερη επιστροφή στην καθημερινότητα σε σύγκριση με την ανοικτή επέμβαση. Το αν θα διατηρηθούν οι ωοθήκες είναι ένα ξεχωριστό και σημαντικό ερώτημα, που συζητείται με βάση την ηλικία και το ιστορικό κάθε γυναίκας, καθώς επηρεάζει την ορμονική ισορροπία μετά την επέμβαση.
Το πρώτο βήμα είναι να μιλήσετε
Ο πόνος και η αιμορραγία που αλλάζουν την καθημερινότητά σας αξίζουν προσοχή. Ένα ημερολόγιο περιόδου, με σημειώσεις για τη διάρκεια, την ποσότητα και την ένταση του πόνου, είναι πολύτιμο εργαλείο για την πρώτη επίσκεψη. Ένας έμπειρος γυναικολόγος στην Αθήνα μπορεί να συνδυάσει την κλινική εικόνα με τον κατάλληλο απεικονιστικό έλεγχο και να εξηγήσει με σαφήνεια όλες τις επιλογές, από την απλή παρακολούθηση μέχρι τις ελάχιστα επεμβατικές τεχνικές.
Καμία γυναίκα δεν χρειάζεται να ζει κάθε μήνα με την αγωνία των «δύσκολων ημερών». Η σωστή διάγνωση είναι το σημείο από το οποίο ξεκινά η ουσιαστική βελτίωση.


