Παρακολούθησα πρόσφατα την εκπομπή «Μεγάλη Εικόνα» στο MEGA, της δημοσιογράφου Νίκης Λυμπεράκη, με θέμα την Τεχνητή Νοημοσύνη και τη σχέση της με τα παιδιά και τους νέους. Ομολογώ ότι προβληματίστηκα έντονα. Αυτό που μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση ήταν οι απόψεις των ίδιων των παιδιών.
Μίλησαν με ενθουσιασμό για τη χρήση της ΤΝ, αλλά ταυτόχρονα φάνηκε ξεκάθαρα πόσο ελλιπής είναι η ενημέρωσή τους. Τα περισσότερα παραδέχτηκαν ότι κανείς δεν τους εξήγησε τι ακριβώς είναι αυτό το εργαλείο, πώς λειτουργεί και ποιοι κίνδυνοι μπορεί να υπάρχουν. Και εδώ προκύπτει ένα βασικό ερώτημα: ποιος έχει την ευθύνη της σωστής εκπαίδευσης και ενημέρωσης; Η αλήθεια είναι ότι η Πολιτεία δεν έχει προετοιμαστεί επαρκώς. Αντί για ουσιαστική εκπαίδευση, συχνά επιλέγονται εύκολες λύσεις, όπως περιορισμοί και απαγορεύσεις,. Η ανακοίνωση της Κυβέρνησης ότι από τις αρχές του 2027 θα επιβάλει απαγόρευση στην χρήση του διαδικτύου στις ηλικίες κάτω των 15 είναι ατελέσφορη. Η εμπειρία δείχνει ότι οι απαγορεύσεις από μόνες τους δεν λύνουν προβλήματα ,απλώς τα μεταθέτουν για αργότερα.
Αντίθετα, πολλές φορές μάλιστα τα μεταφέρουν «υπόγεια», χωρίς έλεγχο και χωρίς καθοδήγηση όπως έγινε στην Αυστραλία. Μας πληροφορεί το CNN ότι παρά την επιβληθεί σα απαγόρευση το 70% των νέων εξακολουθεί να χρησιμοποιεί το διαδίκτυο και τα Social Media. Από την άλλη πλευρά, δεν μπορούμε να αγνοήσουμε ότι οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί. Μεγάλοι επιστήμονες έχουν εκφράσει κατά καιρούς τις ανησυχίες τους. Ο Στίβεν Χόκινγκ είχε προειδοποιήσει ότι η ανεξέλεγκτη ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης θα μπορούσε να έχει σοβαρές συνέπειες για την ανθρωπότητα. Ταυτόχρονα όμως τόνιζε ότι, αν χρησιμοποιηθεί σωστά, μπορεί να αποτελέσει ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα της εποχής μας. Ακόμη και αν κάποιες ρήσεις που αποδίδονται στον Αλβέρτο Αϊνστάιν και δεν είναι απόλυτα επιβεβαιωμένες, όπως η φράση «Φοβάμαι την ημέρα που η τεχνολογία θα ξεπεράσει την ανθρώπινη αλληλεπίδραση.
Ο κόσμος θα αποκτήσει μια γενιά ηλιθίων» διατυπώνουν έναν διαχρονικό φόβο: μήπως η τεχνολογία, αντί να υπηρετεί τον άνθρωπο, αρχίσει να τον απομακρύνει από βασικές του λειτουργίες, όπως η κρίση, η μνήμη και η ουσιαστική επικοινωνία. Και εδώ βρίσκεται η ουσία του προβλήματος. Η τεχνητή νοημοσύνη στην πραγματικότητα δεν είναι «γνώση» με την ανθρώπινη έννοια. Δεν κατανοεί την αλήθεια. Πρόκειται για ένα σύστημα που επεξεργάζεται τεράστιο όγκο δεδομένων και προβλέπει πιθανές απαντήσεις. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να δώσει εντυπωσιακά σωστές απαντήσεις, αλλά και πειστικά λάθη. Ακριβώς εκεί κρύβεται και ο κίνδυνος: στην ψευδαίσθηση της βεβαιότητας. Για ένα παιδί ή έναν νέο άνθρωπο, αυτή η «μαγική εικόνα» μπορεί εύκολα να γίνει αποδεκτή χωρίς αμφισβήτηση. Και τότε η τεχνολογία, αντί να ενισχύει τη σκέψη, αρχίζει να την υποκαθιστά. Τι πρέπει λοιπόν να γίνει; Η απάντηση δεν είναι η απαγόρευση. Είναι η εκπαίδευση.
Πρέπει πρώτα να ενημερωθούν οι γονείς, ώστε να μπορούν να καθοδηγήσουν σωστά τα παιδιά τους. Πρέπει το σχολείο να εντάξει ουσιαστικά τη γνώση γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Και πρέπει οι ίδιοι οι νέοι να μάθουν να χρησιμοποιούν αυτά τα εργαλεία με μέτρο και κριτική σκέψη. Η πραγματικότητα είναι μία: η τεχνητή νοημοσύνη είναι ήδη εδώ και θα παραμείνει. Την ΤΝ δεν μπορούμε να τη σταματήσουμε ήδη ζούμε με αυτήν δίχως να το καταλάβουμε. Μπορούμε όμως να μάθουμε να τη χρησιμοποιούμε σωστά. Ασφαλείς στο μέλλον δεν θα είναι εκείνοι που δεν τη χρησιμοποιούν, αλλά εκείνοι που την κατανοούν. Εκείνοι που μπορούν να ξεχωρίζουν το χρήσιμο από το παραπλανητικό. Εκείνοι που δεν θα αφήσουν τη σκέψη τους να αντικατασταθεί από μια μηχανή. Η τεχνητή νοημοσύνη δεν είναι ούτε εχθρός ούτε σωτήρας. Είναι εργαλείο. Και όπως κάθε εργαλείο, η αξία της εξαρτάται από το πώς θα τη χρησιμοποιήσουμε.
Παναγιώτης Φώτου
