“Η Κούβα παραμένει σε καιρό ειρήνης και επικεντρώνεται στα προβλήματά της. Δεν επιδιώκει πόλεμο, αλλά δεν είναι ούτε ανυπεράσπιστη. Η προετοιμασία για άμυνα είναι ένα συνταγματικό δικαίωμα και καθήκον για κάθε Χώρα, αλλά η χειραγώγηση της κοινής γνώμης και η μετατροπή της «προετοιμασίας» και της «επανεξέτασης και έγκρισης σχεδίων» σε «κήρυξη κατάστασης πολέμου» είναι ανεύθυνη δημοσιογραφία”.
Αυτό αναφέρει ο ραδιοτηλεοπτικός φορέας TeleSur, σχολιάζοντας τον πολλαπλασιασμό των φημών για μια πιθανή ιμπεριαλιστική επίθεση των ΗΠΑ στην Κούβα, παρόμοια με την επίθεση της 3ης ιανουαρίου στη Βενεζουέλα, κατά την οποία απήχθη ο νόμιμος πρόεδρος Νικολάς Μαδούρο και η σύζυγός του Σίλια Φλόρες, γράφουν οι Rita Martufi – Salvatore Izzo.
Ωστόσο, η εγκληματική στρατηγική των ΗΠΑ είναι πλέον σαφής: δασμοί και κυρώσεις για να προσπαθήσουν να αποπροσανατολίσουν τον πληθυσμό και ψευδείς ειδήσεις για να κρατήσουν τις χώρες που σκοπεύουν να επιτεθούν σε αγωνία, όπως κάνουν με τη Βενεζουέλα και την Κούβα, αλλά και με το Ιράν, και όπως κάνει το Ισραήλ με το Ιράν, τη Συρία και τον Λίβανο, μια εγκληματική στρατηγική που βλέπει συνεχείς επιθέσεις στη Γάζα, τη Δυτική Όχθη και από τα τελευταία δώδεκα χρόνια πλέον στην Υεμένη, την οποία ο αγγλο-αραβο-αμερικανικός συνασπισμός ισοπεδώνει τακτικά εβδομάδα με την εβδομάδα με βόμβες και πυραύλους που κατασκευάζονται και στη Σαρδηνία.
“Ακόμα κι αν η δυσαναλογία των δυνάμεων είναι εμφανής, στο τέλος – υπογραμμίζει ο Luciano Vasapollo – το θάρρος και η αποφασιστικότητα αυτών των πληγωμένων λαών θα θριαμβεύσουν, και πάνω απ’ όλα εκείνων που επέλεξαν να περπατήσουν μαζί για να χτίσουν τη μεγάλη Πατρίδα που οραματίστηκε ο Σιμόν Μπολιβάρ και την οποία, εν μέσω χιλιάδων δυσκολιών, προσπαθούμε να επιτύχουμε μέσω των λαμπρών διαισθήσεων του Φιντέλ Κάστρο και του Ούγκο Τσάβες”.
Καθηγητά, πολλοί παρατηρητές σήμερα μιλούν για μια «φονταμενταλιστική αναζωπύρωση, φονταμενταλιστικές αναμασήσεις» στην εξωτερική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ απέναντι στη Λατινική Αμερική. Πώς ερμηνεύετε αυτή τη δυναμική εσείς;
Αυτό που βλέπουμε δεν είναι ένα μεμονωμένο φαινόμενο, αλλά η επαναβεβαίωση ενός ιμπεριαλιστικού μοντέλου σε κρίση, που επιδιώκει να αποκαταστήσει την υπεροχή ηπα σε ένα ολοένα και πιο αυτόνομο και ανθεκτικό ημισφαίριο, που αντιστέκεται. Οι επιθέσεις κατά της Βενεζουέλας, της Κούβας και άλλων χωρών της Λατινικής Αμερικής αποτελούν έκφραση μιας στρατηγικής κυριαρχίας που δεν μπορεί να ανεχθεί πραγματικές εναλλακτικές λύσεις στο νεοφιλελεύθερο και ιμπεριαλιστικό μοντέλο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιδρούν με κυρώσεις, οικονομικές πιέσεις και εργαλειακές κατηγορίες ακριβώς επειδή βλέπουν την κατάρρευση του μονοπολικού κόσμου που προσπάθησαν να διατηρήσουν για δεκαετίες.
Εσείς συχνά μιλάτε για έναν «πιο διαλεκτικό, αντιιμπεριαλιστικό και πολυκεντρικό» κόσμο. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη στο τρέχον λατινοαμερικανικό πλαίσιο, περιβάλλον;
Αυτό σημαίνει ότι οι ιστορικές αντιφάσεις της μονοπολικής κυριαρχίας ηπα συγκρούονται με δυνάμεις που προωθούν μια διαφορετική διεθνή τάξη: όχι απλώς πολυμερή, αλλά πολυκεντρική, που γεννήθηκε από την εμπειρία συμμαχιών όπως η ALBA και τα επαναστατικά ταξίδια που ξεκίνησαν με τη σοσιαλιστική Κούβα και στη συνέχεια με το κοινοτικό μοντέλο της Βενεζουέλας.
Αυτές οι διαδικασίες δεν είναι αφηρημένες. Ήδη στην Ασία και τη Λατινική Αμερική, επαναστατικά κινήματα όπως αυτά στη Νικαράγουα, την Κίνα και το Βιετνάμ, και με μοντέλα αντιιμπεριαλιστικής ρήξης όπως οι BRICS, καταδεικνύουν ότι μπορούν να οικοδομηθούν συγκεκριμένες, πραγματικές εναλλακτικές λύσεις. Η οπτική ενός κόσμου όπου η Ευρώπη και ο Παγκόσμιος Νότος συμμετέχουν σε διάλογο επάνω σε βάσεις διαφορετικές από εκείνες που επιβάλλει η Ουάσιγκτον προκύπτει, γεννιέται ακριβώς από αυτές τις εμπειρίες.
Πώς συνδέονται όλα αυτά με τις ιστορικές προσωπικότητες του Μαρτί, του Μπολιβάρ και του Τσε Γκεβάρα, καθώς και με τη γκραμσιανή σκέψη;
Υπάρχει μια βαθιά συνέχεια μεταξύ της σκέψης του Χοσέ Μαρτί, ο οποίος αφιέρωσε τη ζωή του στην οικοδόμηση μιας «ινδο-αφρικανικής Αμερικής Μας»-“Nuestra América indio-africana” απαλλαγμένης, ελεύθερης από την αποικιακή καταπίεση, και των επαναστατικών πρακτικών των Φιντέλ Κάστρο, Ούγκο Τσάβες, Ραούλ Κάστρο, Μιγκέλ Ντίας-Κανέλ και Νικολάς Μαδούρο. Ο Μαρτί υπήρξε μια απαραίτητη αναφορά για τον Φιντέλ και, μαζί με τον Μπολιβάρ, για τον Τσάβες, ως έμπνευση για την επανάσταση.
Μια επανάσταση που δεν είναι απλώς ιδεολογία, αλλά πράξη στην οποία η σκέψη και η δράση είναι η ουσία της ιστορικής, κοινωνικής, πολιτικής και οικονομικής γέννησης, μέσα σε μια συμμετοχική δημοκρατική οπτική που αντιτίθεται τόσο στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό όσο και σε κάθε μορφή νεο-αποικιοκρατίας. Αυτή η ιστορική σύνδεση αντικατοπτρίζεται στην οικοδόμηση ελεύθερων, δίκαιων κοινωνιών και με πολιτική αυτοδιάθεση βασισμένη στην κυριαρχία επί των δικών τους εθνικών πόρων.
Κατά τη γνώμη σας, τι μαρτυρούν σήμερα οι ηρωικές αντιστάσεις των λαών της Κούβας και της Βενεζουέλας σε αυτό το περιβάλλον-πλαίσιο;
Η αντιστάσεις της Κούβας και της Βενεζουέλας καταδεικνύουν ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός, παρά την καθημερινή πολιορκία της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας. Αυτές οι χώρες αντιπροσωπεύουν τη συνέχεια ενός αγώνα που δεν είναι απλώς θεωρητικός, αλλά πραγματικός και λαϊκός.
Η επανάσταση δεν είναι μια πράξη βίας, δύναμης, αλλά μια βαθιά πράξη αγάπης προς την κοινότητα, και η λαϊκή δημοκρατική κουλτούρα που χτίζεται σε αυτές τις χώρες είναι ένα παράδειγμα πραγματικής συμμετοχής του λαού στην ιστορία του. Είναι μια μάχη στην οποία οι κατηγορίες μελέτης όπως σκέψη-δράση, είναι κρίσιμες, αποφασιστικές για τον μετασχηματισμό.
Ο Τραμπ και η διοίκηση ηπα, από την άλλη πλευρά δηλώνουν ότι θέλουν να «αποκαταστήσουν την αμερικανική υπεροχή» στη Λατινική Αμερική. Πώς αξιολογείτε αυτή τη ρητορική;
Είναι μέρος της ιμπεριαλιστικής αφήγησης που δεν δέχεται εναλλακτικά μοντέλα ανάπτυξης και κυριαρχίας. Η ρητορική της αποκατάστασης της υπεροχής είναι απλώς μια μεταμφίεση, ένα ένδυμα για να δικαιολογήσει νέες μορφές παρεμβατισμού και ελέγχου, ωθώντας χώρες όπως η Βενεζουέλα υπό οικονομικές, διπλωματικές πιέσεις και υβριδικού πολέμου.
Είναι η ίδια λογική που στο παρελθόν επέβαλε τον έλεγχο στον Παναμά ή προσπάθησε να πνίξει την Κούβα με παρατεταμένους οικονομικούς αποκλεισμούς. Η διαφορά σήμερα είναι ότι αυτές οι δυναμικές συγκρούονται με δυνάμεις που απορρίπτουν την υποταγή και οικοδομούν αληθινή διεθνή αλληλεγγύη.
Ποιος είναι, λοιπόν, ο ρόλος της επαναστατικής αριστεράς απέναντι σε αυτές τις προκλήσεις;
Η πλήρης ανάκτηση των διδασκαλιών της επαναστατικής σκέψης και δράσης δεν είναι μόνο σημαντική, αλλά και στρατηγικά αποφασιστική. Η μάχη για την αντιιμπεριαλιστική απελευθέρωση και ο αντικαπιταλιστικός χαρακτηρισμός της παγκόσμιας σύγκρουσης είναι κεντρικοί, ειδικά ενάντια σε εκείνους που αυτοαποκαλούνται αριστεροί αλλά στην πραγματικότητα υπονομεύουν αυτά τα ιδανικά, τα θάβουν.
Η διατήρηση και η αναβίωση της μνήμης των Μαρτί, Μπολιβάρ, Γκράμσι, Τσε Γκεβάρα, Φιντέλ Κάστρο και Τσάβες σημαίνει τη συνέχιση του αγώνα για την κυριαρχία των υφιστάμενων λαών και για μια κοινωνία απαλλαγμένη από οικονομικές και πολιτικές καταπιέσεις.
Από μια συγκεκριμένη οπτική γωνία, ποιες εξελίξεις μπορούν να θεωρηθούν πρόοδοι σε αυτόν τον «πολυκεντρικό» κόσμο;
Πρόοδος μπορεί να παρατηρηθεί στην ουσιαστική οικοδόμηση συμμαχιών και στην ικανότητα των χωρών της Λατινικής Αμερικής και άλλων κρατών του Παγκόσμιου Νότου να διατηρούν αυτόνομες πολιτικές, να ενισχύουν τη συμμετοχική δημοκρατία και να προωθούν αντιιμπεριαλιστικά έργα, σχέδια ολοκλήρωσης.
Αυτές οι διαδικασίες δεν είναι τέλειες, αλλά σηματοδοτούν βήματα προόδου σε σχέση με ένα σύστημα που μέχρι πρόσφατα φαινόταν ακλόνητο, άθραυστο. Από την αντίσταση της Κούβας και της Βενεζουέλας μέχρι τον σχηματισμό μπλοκ όπως οι BRICS, βρισκόμαστε σε μια εποχή στην οποία οι αντιφάσεις της γεωπολιτικής δίνουν χώρο σε αντικειμενικές συρροές, σημεία συνάντησης μεταξύ πολιτισμού, λαϊκής δημοκρατίας και επανάστασης ως καθημερινής πρακτικής χειραφέτησης.
20 Ιανουαρίου 2026
Η Alianza Bolivariana para los Pueblos de Nuestra América – Tratado de Comercio de los Pueblos (ALBA-TCP), που ιδρύθηκε το 2004 από τους Ούγκο Τσάβες και Φιντέλ Κάστρο, είναι μια περιφερειακή οργάνωση στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική. Εστιάζει στην κοινωνική, πολιτική και οικονομική ολοκλήρωση, προωθώντας σοσιαλιστικές αρχές, αλληλεγγύη και αντι-ιμπεριαλιστική στάση, λειτουργώντας ως εναλλακτική λύση στις πρωτοβουλίες των ΗΠΑ
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
