12/09/2025
Δέκα χρόνια μετά την 11η σεπτεμβρίου 2001, ο Φράνκο Πιπέρνο έγραψε αυτό το άρθρο στο «Il Quotidiano del Sud», το οποίο εντάσσεται στη χαρτογραφία μας των χαμένων δεκαετιών. Όπως γράφει ο Πιπέρνο, «η 11η Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, όπως ο αποκεφαλισμός του Λουδοβίκου Καπέτου, η επίθεση των μπολσεβίκων στα Χειμερινά Ανάκτορα, η κατειλημμένη Σορβόννη το ’68, η πτώση του τείχους του Βερολίνου, είναι μια εικαστική εμβληματική αναπαράσταση που θα φτιάξει φωλιά, θα ενσωματωθεί-αποτυπωθεί στo συλλογικό φαντασιακό, επειδή σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής και προαναγγέλλει μια νέα».
* * *
Εκείνο το πρωινό του Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, ένα συνηθισμένο πρωινό κάτω από έναν σαστισμένο ήλιο που έχει ήδη τη γεύση του φθινοπώρου, το υπάνθρωπο μυρμήγκιασμα της μεγαλούπολης – της μεγάλης Βαβυλώνας – το σήμερα που ανακοινώνεται μη διαφορετικό από το χθες. έπειτα, απροσδόκητα, σε λίγο περισσότερο από μία ώρα, τα αποκαλυπτήρια, η αποκάλυψη: οι Δίδυμοι Πύργοι, le Twin Towers, οι οποίοι, τυλιγμένοι μέσα σε ένα μαύρο καπνό, καταρρέουν πάνω στον εαυτό τους σαν να ήταν πηλός: το αραβικό μίσος που καλεί από τον ουρανό τον Αμερικανό «μεσοαστό», l’americano «middle class» και του λέει να πηδήξει από τον ουρανοξύστη επειδή ο θάνατος έχει έρθει γι’ αυτόν, το τέλος της ασυλίας από τη σφαγή που κατεβαίνει σφυρίζοντας από τους εναέριους χώρους, προνόμιο που η Νέα Υόρκη απολαμβάνει για πολύ, πάρα πολύ καιρό. και μαζί της, η χώρα όπου ανεμίζει η σημαία με τα αστέρια και τις ρίγες. Ο βορειοαμερικανικός ρητορικός κώδικας έχει μεταβολίσει γρήγορα το γεγονός: μια δειλή επίθεση ισλαμιστών τρομοκρατών στις Πολιτείες λόγω της δράσης ελευθερίας και ειρήνης που οι ΗΠΑ εκτελούν, γενναιόδωρα και για περισσότερο από μισό αιώνα, παγκοσμίως, σε όλο τον κόσμο.
«Διαρκής Ελευθερία», «Enduring Freedom», διακήρυξε ο πρόεδρός τους. Η επικοινωνιακή επεξεργασία του πένθους περιστράφηκε γύρω από την αναγνώριση της χαμένης ταυτότητας των παραμορφωμένων σωμάτων, το απαρηγόρητο κλάμα χιλιάδων συγγενών και φίλων, τον μοιραίο ηρωισμό του συνήθη πυροσβέστη που αφηγείται ο πάντα παρών επιζών συνάδελφός του, τις τηλεοπτικές δηλώσεις πίστης στη σημαία που εκδόθηκαν από τον αμερικανοποιημένο άραβα – όλα τυλιγμένα στη θανατηφόρα σκόνη τιτανίου που περιέχεται στα μεταϋλικά που χρησιμοποιήθηκαν για την κατασκευή των δύο Πύργων. Η ψεύτικη συνείδηση της Αμερικής, η ιδεολογία, λειτούργησε εδώ με όλη τη δύναμη της συγκαλυπτικής της δύναμης.
Αλλά η Αμερική δεν είναι μόνο αυτό που εμφανίζεται στην τηλεόραση. Ο Νόαμ Τσόμσκι, Noam Chomsky, ένας από τους τέσσερις διανοούμενους για τους οποίους μπορεί ακόμη να σωθεί η τιμή των Ηνωμένων Πολιτειών, επισκεπτόμενος τα ερείπια του Σημείου Μηδέν, Ground Zero, κυριευμένος από μια ανούσια οίκτο, μάταιη, ένιωσε, προειδοποίησε ότι από εκείνο το δαντικό κουβάρι σάρκας που ανακάτευε χύμα τα πτώματα των δολοφόνων και των εν αγνοία θυμάτων τους, υψώνονταν ένας θρήνος, μια αβυσσαλέα χορωδία εκατομμυρίων ψυχών που εξακολουθούσαν να περιπλανώνται σαν φαντάσματα, έχοντας αποτύχει να βρουν μια άξια ταφή: οι Γερμανοί της Δρέσδης, οι Ιταλοί της Φλωρεντίας, οι Ιάπωνες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι, οι άραβες της Βαγδάτης, όλοι άμαχοι και όλοι αθώοι με τον ίδιο τρόπο των νεοϋορκέζων. Υπάρχει περισσότερη αλήθεια στο ονειρικό συναίσθημα του Τσόμσκι παρά στην ανάλυση χιλιάδων ειδικών, δημοσιογράφων ή ακαδημαϊκών.
Πράγματι, αν χρησιμοποιήσουμε το κριτήριο του McNamara – αμερικανού υπουργού εξωτερικών κατά την εποχή του πολέμου του Βιετνάμ – το οποίο μετρά την παραγωγικότητα του στρατιωτικοβιομηχανικού συμπλέγματος με βάση την αναλογία του αριθμού των θανάτων που προκλήθηκαν στον εχθρό προς αυτούς που υπέστησαν, βλέπουμε ότι, όσον αφορά τον πόλεμο του Μπους, βρισκόμαστε σε αναλογία εκατό προς ένα. σημαντικά καλύτερη από αυτήν που κατάφεραν να πετύχουν οι ναζί, οι οποίοι, στα αντίποινα, περιορίζονταν στο δέκα προς ένα. κι όμως, πρέπει να το αναγνωρίσουμε, απέχουν ακόμη πολύ από το ρεκόρ που κατέχουν οι πολίτες του εβραϊκού κράτους: για κάθε ισραηλινό σκοτωμένο τουλάχιστον χίλιοι παλαιστίνιοι – ηλικιωμένοι, γυναίκες, παιδιά – καταδικάζονται σε θάνατο, χωρίς ευνοϊκή μεταχείριση για κανέναν. Εν ολίγοις, με τα κριτήρια του ΜακΝαμάρα, οι άραβες εξακολουθούν να πιστώνονται με αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες θανάτους αμάχων.
Δέκα χρόνια αργότερα ο αμερικανικός τύπος συνεχίζει να παρουσιάζει αυτό το γεγονός ως μια δειλή επίθεση σε ανυπεράσπιστους ανθρώπους, χωρίς κανένα δικαιολογημένο λόγο. Μετακινούν από τη μνήμη τους, στην πραγματικότητα, αυτό που κατάφεραν, πέτυχαν οι Αμερικανοί στη Μέση Ανατολή: ένα πυκνό δίκτυο βάσεων για την προστασία των διεφθαρμένων καθεστώτων ετούτων των χωρών, εξασφαλίζοντας έτσι τον στρατιωτικό έλεγχο των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου. Ποιος δεν κάθεται σπίτι του;
Όσο για τη δειλία της ενέδρας, πώς μπορεί κάποιος να τιμήσει τους Αμερικανούς μισθοφόρους που σκοτώνουν από επάγγελμα, χρησιμοποιώντας τα drones για να αποφύγουν κάθε κίνδυνο. σκοτώνουν, έναντι αμοιβής, ανθρώπους που δεν έχουν κανένα λόγο να μισούν. ενώ θα έπρεπε να θεωρούμε δειλή εκείνη τη χούφτα τολμηρών διανοουμένων -μερικοί από αυτούς μάλιστα είχαν περάσει τις εξετάσεις ρευστοδυναμικής- οι οποίοι, χρησιμοποιώντας σουγιάδες, κατέλαβαν τέσσερα τεράστια αεροσκάφη, αντιμέτωποι με τα πληρώματα και εκατοντάδες επιβάτες, για να σκοτώσουν τους εαυτούς τους και τους άλλους, πέφτοντας επάνω και συντρίβοντας τα σε εκείνα τα γυάλινα και τσιμεντένια τέρατα σύμβολα της αμερικανικής αυτοκρατορίας; Όποιος και αν είναι ο δεσμός της πολιτιστικής αδελφότητας που συνδέει τη μοίρα του Ευρωπαίου με τον Αμερικανό, είναι αρκετά προφανές ότι ο θαυμασμός του ελεύθερου ανθρώπου, όχι απαλλαγμένος από φρίκη, πηγαίνει στους ξεσηκωμένους και όχι στους μισθοφόρους – το παράτολμο θάρρος του ανθρώπινου σώματος που χλευάζει την τεχνολογική δύναμη και τη στρέφει εναντίον εκείνων που τη κατασκεύασαν.
Για αυτούς και άλλους λόγους, εμείς, στις 11 Σεπτεμβρίου, την δέκατη επέτειο αυτού του εξαιρετικά όμορφου γεγονότος, θα στρέφαμε προς τα κάτω σε υπόκλιση προσκύνημα, μακάρι να τις είχαμε, τις σημαίες μας από οίκτο προς τους Αμερικανούς που πέθαναν στην τύχη και προς τιμήν των Αράβων διανοουμένων – εχθρικών προς εμάς κατά τα άλλα, αλλά σίγουρα ανθρώπινων, υπερβολικά ανθρώπινων – που τσάκισαν τα καταληφθέντα αεροπλάνα επάνω στους Δίδυμους Πύργους, συμπυκνώνοντας, σε αυτή τη συλλογική χειρονομία, τη γενική θέληση του αραβικού πλήθους. Τα λόγια ενός ποιητή για να αφηγηθεί αυτό το κατόρθωμα των καταραμένων ηρώων εξακολουθούν να λείπουν.
Σε κάθε περίπτωση, αυτό που είναι βέβαιο είναι ότι η 11η Σεπτεμβρίου στη Νέα Υόρκη, όπως ο αποκεφαλισμός του Λουδοβίκου Καπέτου, η επίθεση των Μπολσεβίκων στα Χειμερινά Ανάκτορα, η κατειλημμένη Σορβόννη του ’68, η πτώση του τείχους του Βερολίνου, είναι μια εικαστική αναπαράσταση που θα ριζώσει στη συλλογική φαντασία, επειδή σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής και προαναγγέλλει μια νέα. Σε πείσμα τόσο των όμορφων ψυχών όσο και των υποκριτών που έχουν καταδικάσει πρόωρα την αντιπαραγωγική αδυναμία της συλλογικής βίας.
Δείτε “11 settembre 2001: Luce e Fiori – Regia di Sean Penn”:
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος infoaut.org
