Μια ομάδα από τη Vocesenlucha που αποτελείται από τους Luis Mangrané, Vanessa Pérez και Raúl García ταξιδεύουν στην Ανδαλουσία για να φτάσουν σε εκείνο το ουτοπικό νησί στη μέση του καπιταλισμού της νότιας Ευρώπης που ονομάζεται Μαριναλέντα. Εκεί πήραμε συνέντευξη από τον δήμαρχό της, Sergio Gómez Reyes, ο οποίος κάνει μια ανασκόπηση της ιστορίας των αγώνων και των αιτημάτων αυτής της πόλης, η οποία έχει γίνει σημείο αναφοράς για την αγροτική μεταρρύθμιση και μια εναλλακτική λύση στις παραδοσιακές πολιτικές πρακτικές.
Η Μαριναλέντα είναι ένας μικρός δήμος 2.750 κατοίκων που βρίσκεται 110 χλμ. από τη Σεβίλλη, στην περιοχή Sierra Sur και στα βορειοδυτικά της επαρχίας. Από τις πρώτες δημοκρατικές δημοτικές εκλογές το 1979, μετά τον θάνατο του δικτάτορα Φράνκο, αυτή η ανδαλουσιανή πόλη επανεκλέγει αδιάκοπα ένα αριστερό πολιτικό κόμμα, κόντρα στο ρεύμα. Για 47 χρόνια, έχει καταφέρει να διατηρήσει τη δημαρχία και να πραγματοποιήσει βαθιές μεταμορφώσεις που ωφέλησαν ολόκληρο τον πληθυσμό, με πιο αξιοσημείωτη την κατάληψη και την επακόλουθη μεταφορά στον δήμο του κτήματος el Humoso, που προηγουμένως ανήκε στον γαιοκτήμονα δούκα του Infantado, θεμέλιο της κοινωνικής ανάπτυξης μέσω ενός συνεργατικού και συλλογικού μοντέλου προς όφελος της κοινότητας. Ο Sergio Gómez Reyes/Σέρχιο Γκόμες Ρέγιες (Sevilla, 1986), νυν δήμαρχος της Μαριναλέντα, νυν δήμαρχος της Μαριναλέντα μας υποδέχεται αφού τελείωσε την πρωινή του βάρδια ως καθηγητής λυκείου. Αφιερώνει το υπόλοιπο της ημέρας του σε δημοτικές υποθέσεις και την κόρη του. Το Δημαρχείο είναι άδειο εκτός από τον Μανουέλ Πριέτο/Manuel Prieto, έναν συνταξιούχο ημερομίσθιο εργάτη που είναι μέλος της ομάδας της δημοτικής αυτοδιοίκησης. Όλα τα φώτα είναι σβηστά εκτός από αυτά στο γραφείο του. Ο Σέρχιο προέρχεται από μια ταπεινή οικογένεια της εργατικής τάξης, με έξι αδέρφια, όπως τόσες πολλές οικογένειες της Ανδαλουσίας όπου οι γονείς πρέπει να εργάζονται για τον τοπικό γαιοκτήμονα ώστε να συντηρούν τα παιδιά τους, μας λέει. Η ταξική συνείδηση τον συνοδεύει από την παιδική του ηλικία.
Προσθέτει ότι, ως καθηγητής ιστορίας, κατανοεί την προέλευση των δυστυχιών και των κοινωνικών ανισοτήτων της εργατικής τάξης και πως «το να είσαι από τη Μαριναλέντα και να μην έχεις αυτό το αριστερό ιδεολογικό φορτίο είναι μια αντίφαση […]. Νομίζω ότι όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν συνδυαστεί για να με κάνουν να πιστεύω στην ουτοπία σήμερα, όχι ως ένα μακρινό ιδανικό, αλλά ως μια πράξη δέσμευσης με την καθημερινή ζωή». Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, θα αναδειχθούν τα θέματα που έχουν διαμορφώσει περισσότερο την πρόσφατη ιστορία του δήμου, από κοινωνικούς και εργατικούς αγώνες που σχετίζονται με την πρόσβαση στη γη, έως ανησυχίες για την άνοδο της δεξιάς και της διεθνιστικής αλληλεγγύης μπροστά στις επιθέσεις στη Βενεζουέλα και την Κούβα. Από την αρχή κιόλας, έχει μνήμη και θυμάται τους ηγέτες που ήξεραν πώς να διοχετεύσουν τις ανησυχίες και τις ανάγκες της εργατικής τάξης της Ανδαλουσίας: τον Juan Manuel Sánchez Gordillo, ηγέτη της Ενωμένης Υποψηφιότητας Εργατών (CUT) και μέλος της Ενωμένης Αριστεράς, δήμαρχο για 44 χρόνια· τον Diamantino García Acosta -γνωστό ως «Ιερέα των φτωχών», συνδικαλιστή και έναν από τους ιδρυτές του Συνδικάτου των Εργατών στη Γεωργία– και τον Diego Cañamero. Ο Σάντσεθ Γκορντίγιο αποσύρθηκε από την πολιτική το 2023 για λόγους υγείας και ο Σέρχιο τον διαδέχθηκε ως δήμαρχος. Ο Χουάν Μανουέλ αναγνωρίζεται ως μέντορας και ηγέτης, αν και επικρίνεται από ορισμένους επειδή »εκθέτει ακόμη και άτομα της αριστεράς. Το μεγαλύτερο δυνατό του σημείο ήταν η ικανότητά του να εναρμονίζει τα λόγια με τις πράξεις σε έναν ενιαίο λόγο». Ο Γκορντίγιο αφιέρωσε τη ζωή του στην πολιτική του ιδεολογία, αγωνιζόμενος ακούραστα για τα δικαιώματα των καταπιεσμένων τάξεων, αφήνοντας σημαντικό αντίκτυπο στην Ανδαλουσία. Η προσωπικότητά του ήταν θεμελιώδης στη Μαριναλέντα και ο Σέρχιο συγκρίνει τη σημασία του με αυτή του Κάστρο στην Κούβα και του Τσάβες στη Βενεζουέλα.
Sánchez Gordillo σε μια ιστορική εικόνα, μιλώντας με την αστυνομία κατά τη διάρκεια μιας κινητοποίησης: «Ήταν αυτός που τόνισε το πραγματικό πρόβλημα αυτής της γης: τα μεγάλα κτήματα, το γεγονός ότι πολλοί εργάτες μεροκαματιάρηδες δεν είχαν ημερήσιο εισόδημα και ήταν καταδικασμένοι στις ατυχίες της ανεργίας και της μετανάστευσης». Όπως είπε ο ίδιος ο Sánchez Gordillo, ένας εργάτης μεροκαματιάρης χωρίς γη είναι ένα δέντρο δίχως ρίζες. Αυτό το αίτημα/διεκδίκηση έχει γίνει πραγματικότητα στη Marinaleda, όπου περισσότερα από 1.250 εκτάρια καλλιεργούνται με τη μορφή συνεταιρισμού, καθιστώντας την πόλη με το χαμηλότερο ποσοστό ανεργίας σε όλη την Ανδαλουσία. Μετά το τέλος της δικτατορίας, από τα τέλη της δεκαετίας του ’70 και μετά, υπήρξε έντονη κοινωνική κινητοποίηση ενάντια στις μεγάλες γαιοκτημονίες, και το κτήμα El Humoso, που ανήκε στον Δούκα του Ινφαντάδο – ένας τίτλος που δημιουργήθηκε το 1475 από τους Καθολικούς Μονάρχες και ένας από τους σημαντικότερους μεταξύ της καστιλιάνικης αριστοκρατίας – καταλήφθηκε επανειλημμένα από τους ημερομίσθιους εργάτες της Μαριναλέντα. Σήμερα, η φράση που ζωγράφισαν οι εργάτες εξακολουθεί να διατηρείται στους τοίχους του: «Αυτό το κτήμα είναι για τους άνεργους ημερομίσθιους εργάτες της Μαριναλέντα». Το 1991, η Περιφερειακή Κυβέρνηση της Ανδαλουσίας απαλλοτρίωσε και αγόρασε το κτήμα από τον δούκα, σκοπεύοντας να παραχωρήσει τη χρήση του στον λαό της Marinaleda με την προϋπόθεση ότι θα συσταθούν γεωργικοί συνεταιρισμοί για τη συλλογική διαχείριση της γης. Πριν από μια δεκαετία, προέκυψε σύγκρουση με την Περιφερειακή Κυβέρνηση της Ανδαλουσίας λόγω μιας σειράς κανονιστικών αλλαγών που απειλούσαν να εκτροχιάσουν ένα έργο που έχει γίνει η οικονομική ατμομηχανή της πόλης. Τον νοέμβριο του 2025, μετά από διαπραγματεύσεις και διαμαρτυρίες, το Κοινοβούλιο της Ανδαλουσίας ενέκρινε μια κανονιστική τροποποίηση που θα επιτρέψει τη δωρεάν μεταβίβαση του κτήματος El Humoso στο Δημοτικό Συμβούλιο της Marinaleda, για μια περίοδο 25 ετών.
Μια επιτυχημένη διαχείριση με επικεφαλής ένα «άτυπο» δημοτικό συμβούλιο, όπως το περιγράφει ο δήμαρχός του: «Πάντα αποτελούσαμε κακό παράδειγμα για πολλά άλλα δημοτικά συμβούλια. Ούτε ο προηγούμενος δήμαρχος ούτε εγώ, ούτε κανένας στην κυβερνητική ομάδα, δεν έχει λάβει ένα σεντ από αυτό το συμβούλιο. Ο καθένας έχει τη δική του δουλειά, και αυτό σημαίνει ότι δεν εξαρτόμαστε από τα δημοτικά κεφάλαια για να επιβιώσουμε. Πιστεύουμε βαθιά στη θεσμική λιτότητα, μετατρέποντάς την σε κοινωνική γενναιοδωρία. Η δέσμευσή μας απέναντι στον λαό είναι σοβαρή και ειλικρινής και πιστεύουμε στο αγωνιστικό πνεύμα των καταπιεσμένων. Αν η ανθρωπότητα ήταν ικανή να διατηρεί τη συνέπεια και την ηθική πάνω από άλλα προσωπικά συμφέροντα, θα γινόμασταν μάρτυρες της γέννησης ενός μέλλοντος γεμάτου άπειρες δυνατότητες. Για να κάνεις πολιτική, δεν είναι απαραίτητες οι γραβάτες, αλλά αρχές. Όπως μπορείτε να δείτε, αυτό είναι ένα εντελώς άτυπο γραφείο. Οι πόρτες του είναι ανοιχτές σε κάθε κάτοικο και θα συνεχίσουμε να λειτουργούμε με αυτόν τον τρόπο επειδή πιστεύουμε στην δική μας προσέγγισή στην πολιτική – μια πολιτική κοντά στον λαό, στον κόσμο. Αλλά το πιο σημαντικό, τα δημοτικά οικονομικά είναι ένα εργαλείο που πρέπει να τίθεται στην υπηρεσία του λαού, των κοινοτήτων.
Η πολιτική, αν δεν χρησιμεύει για να μεταμορφώσει τη ζωή των ανθρώπων, είναι περιττή». Η συνέπεια είναι ουσιαστικό μέρος του έργου/σχεδίου της Marinaleda. «Για να πιστέψουν οι άνθρωποι σε ένα πραγματικό πολιτικό έργο, αυτοί που το ηγούνται πρέπει να έχουν μια ορισμένη συνέπεια μεταξύ των λόγων και των πράξεών τους, μεταξύ αυτών που σκέφτονται, λένε και κάνουν. Δεν μπορούμε να θεωρούμε τους εαυτούς μας αριστερούς αν δεν ακολουθούμε αριστερές πολιτικές». Στο τρέχον πλαίσιο της δεξιάς μετατόπισης και της πολιτικής οπισθοδρόμησης, οι παράγοντες που την καθιστούν δυνατή ανησυχούν τον δήμαρχο: «Το σύστημα έχει την ικανότητα να μας κάνει να πιστεύουμε ότι ο εχθρός μας ανήκει στην ίδια μας την τάξη. Αυτό μας μετατρέπει σε εγωιστικά και αδιάφορα όντα, που τροφοδοτούνται από μια ανερχόμενη ακροδεξιά ιδεολογία». «Πιστεύω ότι ζούμε σε ταραγμένους καιρούς και ακριβώς τότε είναι που η ηθική και η ειλικρινής δέσμευση απέναντι στον λαό είναι περισσότερο απαραίτητες. Πρέπει να αντισταθούμε στην επίθεση. Πρέπει να διατηρήσουμε την ιδεολογική μας σταθερότητα». Υπό αυτές τις συνθήκες, η δέσμευση και η ιδεολογική σταθερότητα παραμένουν το θεμέλιο του πολιτικού σχεδίου της Marinaleda. «Αυτές τις μέρες διεξάγουμε μια ιδεολογική μάχη και είναι άβολο να εκτοξεύεις μια κουβέντα που πάει κόντρα στα νερά της κατασκευασμένης σκέψης. Υπάρχει μια καπιταλιστική λογική που συνδέεται με τη φασιστική ιδεολογία και τον ιμπεριαλισμό».
Αυτή η λογική χρησιμοποιεί τις ίδιες μεθόδους όπως και πριν, αλλά τώρα έχει επίσης τον έλεγχο των μέσων ενημέρωσης, τα οποία λειτουργούν περισσότερο ως όργανα εξουσίας παρά ως ουδέτερα οχήματα πληροφόρησης. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι τα μέσα ενημέρωσης διαμορφώνουν την κοινή γνώμη, η οποία αποδέχεται ακόμη και πολιτικές αποφάσεις που αντιβαίνουν στα συμφέροντά τους. Τα μέσα ενημέρωσης δεν είναι ουδέτερα. παίρνουν το μέρος των αστικών/μπουρζουάδικων ελίτ. Η οικονομική δύναμη καθορίζει την ειδησεογραφική/επικοινωνιακή ατζέντα. Αυτός που πληρώνει τον αυλητή ορίζει τη μελωδία.
Ένα από τα μεγαλύτερα λάθη που κάνει η αριστερά είναι η επιδίωξη ρεαλιστικών πολιτικών. Η μεταρρυθμιστική αριστερά δεν μας εκπροσωπεί. Πιστεύουμε στην αριστερά που ονειρεύεται να ανατρέψει την καθιερωμένη/καθεστηκυία τάξη. Και μερικές φορές τα τοπικά συμβούλια έχουν τα μέσα για να το πετύχουν αυτό».
Μεταξύ των παραδειγμάτων αυτών των ριζοσπαστικών δημόσιων πολιτικών, αναφέρει τη στέγαση. Στη Μαριναλέντα, από τα περίπου 1.000 σπίτια, τα 300 είναι δημόσιες κατοικίες, ξεπερνώντας το 33% σε σύγκριση με τον εθνικό μέσο όρο του 2,5%.
«Το Κράτος θα μπορούσε να υπολογίζει σε μια κληρονομιά 5 εκατομμυρίων μονάδων κοινωνικής κατοικίας. Ωστόσο, με την οικονομική κρίση, χιλιάδες κατοικίες πουλήθηκαν σε ιδιώτες και ιδιωτικά επενδυτικά κεφάλαια. Τώρα έχουν απομείνει μόνο περίπου 300.000 μονάδες κοινωνικής κατοικίας, που αντιπροσωπεύουν το 2,5%, πολύ κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (9,5%).
Στη Marinaleda, υποστηρίζουμε την κρατική παρέμβαση σε συγκεκριμένους τομείς όπως η στέγαση, τα τρόφιμα, η ενέργεια, η υγειονομική περίθαλψη και η εκπαίδευση. Η οικονομία πρέπει να υπηρετεί όλους τους ανθρώπους, όχι το αντίστροφο. Μας αποκαλούν ριζοσπάστες επειδή υπερασπιζόμαστε την ιδέα ότι ο λαός πρέπει να είναι κύριος του δικού του πεπρωμένου και των δικών του πόρων».
Γι’ αυτό, τονίζει ο Σέρτζιο, «αν αυτό είναι η ριζοσπαστική πολιτική, τότε λέμε ότι είμαστε ριζοσπαστικοί. Μας αποκαλούν ριζοσπάστες επειδή υπερασπιζόμαστε το δικαίωμα στη στέγαση, στην αξιοπρεπή εργασία, επειδή υπερασπιζόμαστε τα ανθρώπινα όντα πάνω από τα ατομικά συμφέροντα, επειδή πιστεύουμε βαθιά στον μετασχηματισμό της κοινωνίας όπου οι άνθρωποι είναι οι πρωταγωνιστές του δικού τους πεπρωμένου. Μας αποκαλούν ριζοσπάστες επειδή δείχνουμε ότι υπάρχει μια άλλη εναλλακτική λύση. Και απορρίπτουμε κατηγορηματικά ένα σύστημα που μας οδηγεί στον καταναλωτισμό, τον ατομικισμό, την ανταγωνιστικότητα, το θάνατο.
Πιστεύουμε ότι ριζοσπάστες είναι οι εταιρείες που αποβάλλουν ανθρώπους από τις δουλειές τους, που εκμεταλλεύονται, οι τράπεζες που εκδιώκουν χιλιάδες ανθρώπους επειδή δεν μπορούν να πληρώσουν για τη στέγασή τους, αυτοί που κερδοσκοπούν, αυτοί που εισβάλλουν σε άλλες πόλεις τερματίζοντας τις ζωές γυναικών, ανδρών και παιδιών».
Κινητοποιήσεις για τη γη, El Humoso | Foto: Αρχεία Δημαρχείου Marinaleda
Η μάχη για το Χουμόσο
Η Μαριναλέντα είναι μια πόλη που κατάφερε να αποκτήσει 1.250 εκτάρια γης μετά από έναν μακρύ αγώνα του κινήματος των ημερομισθίων εργατών, αρχικά καθοδηγούμενο από την πρώην Ένωση Αγροτών Εργατών (SOC) και αργότερα από το Συνδικάτο Εργατών της Ανδαλουσίας (SAT).
Αυτή η διαδικασία ξεκίνησε με προσπάθειες αγροτικής μεταρρύθμισης στην Ανδαλουσία που χρονολογούνται από τη Δεύτερη Δημοκρατία και αναβίωσε κατά τη δημοκρατική μετάβαση. Ωστόσο, παρά κάποια πρόοδο, περισσότερο από το 50% της γης στην Ανδαλουσία παραμένει στα χέρια του 2% των γαιοκτημόνων, δημιουργώντας μια κατάσταση που ο Σέρτζιο περιγράφει ως ψευδοφεουδαρχία στον 21ο αιώνα.
Οι μεγάλοι γαιοκτήμονες εξακολουθούν να κυριαρχούν και δεν έχει ακόμη εδραιωθεί ένα πραγματικό κίνημα προς την αγροτική μεταρρύθμιση. Η συσσώρευση γης, συχνά από εισοδηματίες για την απόκτηση επιδοτήσεων από την ΕΕ, παραμένει ανησυχητική. Αν και η αναδιανομή της γης έχει πραγματοποιηθεί αρκετές φορές, μόνο η Marinaleda έχει εφαρμόσει με επιτυχία έναν πραγματικό μετασχηματισμό που παρέχει στους ημερομίσθιους εργάτες πρόσβαση σε αξιοπρεπή εργασία στην ύπαιθρο.
«Είναι βαθιά άδικο το γεγονός ότι ακόμη και σήμερα υπάρχουν γαιοκτήμονες που συσσωρεύουν γη απλώς για να λάβουν βοήθεια από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Οι διαβόητοι εισοδηματίες… Είναι αλήθεια ότι σε εκείνες τις αρχικές στιγμές η γη διανεμήθηκε σε ορισμένα μέρη της Ανδαλουσίας και ότι μέχρι σήμερα μόνο η Μαριναλέντα έχει καταφέρει πραγματικά να δώσει νόημα στην αγροτική μεταρρύθμιση, μετατρέποντας ένα κτήμα 1250 εκταρίων σε ψωμί πολλών ανέργων ημερομισθίων εργατών»
Στον δήμο Écija, άλλα 1.250 εκτάρια διανεμήθηκαν σε πολλούς αγρότες, αλλά αυτές οι εκτάσεις σύντομα έπεσαν σε ιδιωτικά χέρια, ενώ στο El Humoso συνεχίζουν να καλλιεργούνται συλλογικά. Για τον Sergio, η διαφορά, παρά την ίδια διαδικασία, την ίδια εποχή και την ίδια πρόθεση, ήταν πως η πολιτική ηγεσία με επικεφαλής τον Sánchez Gordillo υπήρξε σαφής στο ότι οι εκτάσεις που προέκυψαν από αυτή την αγροτική μεταρρύθμιση έπρεπε να ανήκουν σε ολόκληρη την κοινότητα. «Είναι άσκοπο η γη να περνάει απλώς από τον έναν γαιοκτήμονα στον άλλο», είπε. «Καταλάβαμε ότι η αγροτική μεταρρύθμιση θα μπορούσε να πετύχει μόνο με μια ακηλίδωτη πολιτική καθοδήγηση και όπου ο έλεγχος των μέσων παραγωγής θα βρισκόταν στα χέρια των ίδιων των αγροτών».
«Το El Humoso αντιπροσωπεύει τη μεγαλύτερη κατάκτηση που γνώρισε ποτέ η εργατική τάξη στην Ανδαλουσία».
Κατά τη διάρκεια αυτών των ετών, όχι μόνο κατάφεραν να αποκτήσουν πρόσβαση στη γη, αλλά και να μετατρέψουν ορισμένα πρακτικά άνυδρα αγροκτήματα, ακατάλληλα για καλλιέργεια, εγκαθιστώντας άρδευση και διατηρώντας μεγάλες εκτάσεις με ελαιόδεντρα, αγκινάρες, πιπεριές, κουκιά, σκόρδο και κηπευτικά προϊόντα στο θερμοκήπιο, και η ίδια παραγωγή μετατράπηκε σε τοπική βιομηχανία.
«Με αυτόν τον τρόπο, η αλυσίδα και ο κύκλος που έχουμε στον συνεταιρισμό ολοκληρώνονται, από τη φύτευση έως τη συγκομιδή και την επεξεργασία στον κλάδο. Το καλύτερο είναι ότι η υπεραξία αυτού του πλούτου δεν πηγαίνει σε κανέναν καπιταλιστή ή ιδιώτη, αλλά κατανέμεται γενναιόδωρα, δημιουργώντας περισσότερες θέσεις εργασίας και περισσότερο πλούτο. Όταν μιλάμε για τον μετασχηματισμό της πραγματικότητας, εννοούμε αυτό: την εργατική τάξη που οικειοποιείται τα μέσα παραγωγής έτσι ώστε ο πλούτος να φτάσει σε κάθε γωνιά αυτής της πόλης, αυτού του τόπου».
Υπάρχει ένα πράγμα που δεν μπορούμε να ξεχνάμε: δεν υπάρχει ελευθερία χωρίς ισότητα και κοινωνική δικαιοσύνη. Αν δεν εφαρμοστεί κοινωνική δικαιοσύνη, οι άνθρωποι δεν θα είναι ποτέ ελεύθεροι.
Αγροικία στο El Humoso φεβρουάριος 2026 Foto: Vocesenlucha
Νόμος για την Αναδιοργάνωση του Δημόσιου Τομέα της Ανδαλουσίας
Το 2011, το PSOE προώθησε έναν νόμο που επέτρεπε τον πλειστηριασμό δημόσιων περιουσιακών στοιχείων της Ανδαλουσίας, θέτοντας σε κίνδυνο τα κοινωνικά οφέλη που είχαν επιτευχθεί δεκαετίες νωρίτερα.
«Αυτός ο νόμος περιλάμβανε επίσης τα 1.250 εκτάρια των συνεταιρισμών El Humoso… Εκείνη τη στιγμή είδαμε όλα αυτά τα κοινωνικά και συνδικαλιστικά επιτεύγματα της δεκαετίας του ’80 και του ’90, που κέρδισαν οι κάτοικοι της Marinaleda, να κινδυνεύουν σοβαρά.»
Αργότερα, με την άφιξη του Λαϊκού Κόμματος (PP) στην Περιφερειακή Κυβέρνηση της Ανδαλουσίας, το Δημοτικό Συμβούλιο της Marinaleda ξεκίνησε μια σειρά συνομιλιών με την Περιφερειακή Κυβέρνηση. «Καταφέραμε να πείσουμε την Περιφερειακή Κυβέρνηση ότι αυτές οι εκτάσεις έχουν πληρωθεί με το παραπάνω. Το γεγονός ότι η πόλη απέκτησε αυτές τις εκτάσεις εγγυάται το μέλλον μας. Είναι η υλοποίηση μιας αγροτικής μεταρρύθμισης που δεν έχει επιτευχθεί ποτέ πουθενά αλλού στην Ισπανία ή την Ανδαλουσία. Κουραστήκαμε να προσευχόμαστε στον Θεό και αποφασίσαμε να απαλλοτριώσουμε τη γη από τον Καίσαρα, γνωστό ως Δούκα του Ινφαντάδο. Ο αγώνας απέδωσε καρπούς».
Δεν θέλουμε ιδιοκτησία ώστε το κέρδος να πηγαίνει στην τσέπη κάποιου συγκεκριμένα, αλλά μάλλον η κατανομή του πλούτου να πηγαίνει εξίσου σε όλους. Δηλαδή, η υπεραξία που παράγεται σε αυτούς τους συνεταιρισμούς να επανεπενδύεται σε περισσότερες θέσεις εργασίας, σε περισσότερες επενδύσεις, αλλά πάντα να κατανέμεται, όπως λέω, δίκαια μεταξύ όλων των ανθρώπων που εργάζονται σε αυτήν, και τίποτα να μην πηγαίνει στην ιδιωτική τσέπη κάποιου συγκεκριμένα. Επιδιώκουμε μια κοινωνία χωρίς κοινωνικές τάξεις και χωρίς οικονομικές διαφορές.
Για να εξηγήσει την ιστορική άνιση κατανομή της γης, ο Σέρτζιο ανατρέχει στην λεγόμενη χριστιανική ανακατάκτηση αντιμετωπίζοντας τον μουσουλμανικό κόσμο, όταν «οι βασιλιάδες έδωσαν γη στο βορρά σε ακτήμονες αγρότες, προωθώντας τις μικρές εκμεταλλεύσεις, αλλά από το νότιο μισό της χώρας και μετά, χρειάστηκε να καταφύγουν σε στρατιωτικές διαταγές/δομές για να πολεμήσουν τους μουσουλμάνους, και τους εμπιστεύτηκαν μεγάλες εκτάσεις γης ως ανταμοιβή. Με την πάροδο του χρόνου, η συσσώρευση γης ενθαρρύνθηκε περαιτέρω μέσω διαφόρων νόμων που ψήφισαν οι ισπανικές κυβερνήσεις. Κατά τη διάρκεια του καθεστώτος Φράνκο, σε αντάλλαγμα για στρατιωτική και πολιτική υποστήριξη για το πραξικόπημα, ο Φράνκο απαλλοτρίωσε πολλή γη από πολλούς φτωχούς ανθρώπους και αποζημίωσε οικογένειες πιστές στο καθεστώς με μεγάλες εκτάσεις. Οι μεγάλες γαιοκτημονίες δεν έχουν εξαλειφθεί, αντίθετα, συνεχίζουν να ενισχύονται, ακόμη και από τη μετάβαση στη δημοκρατία, με την υποσχόμενη αλλά ποτέ εφαρμοσμένη αγροτική μεταρρύθμιση».
Όταν ρωτήθηκε για την έννοια του όρου «jornalero» (ημερομηνιαίος εργάτης), εξηγεί ότι η λέξη αναφέρεται σε κάποιον που πρέπει να ξυπνάει κάθε μέρα για να κερδίσει ένα μεροκάματο, δηλαδή ένα κομμάτι ψωμί. Προσθέτει ότι η τάξη των ημερομηνιωτών εργατών στην Ανδαλουσία ήταν η πιο υποτιμημένη και εκμεταλλευόμενη τάξη, «πάντα εξαρτώμενη από τον τοπικό γαιοκτήμονα που σε καλεί στην πλατεία της πόλης για να μπορέσεις να δουλέψεις. Γι’ αυτό δεν μιλάμε για αγρότες ή γαιοκτήμονες, αλλά για ημερομηνιωτικούς εργάτες, επειδή υπάρχει μια σημαντική διαφορά εδώ στην Ανδαλουσία. Θα στεκόμαστε πάντα στο πλευρό των φτωχών και ποτέ στο πλευρό των μεγαλογαιοκτημόνων που κακοποιούν και εκμεταλλεύονται τους πιο αδύναμους».
Ανδαλουσιανή Μαριναλέντα
Η Μαριναλέντα είναι βαθιά ριζωμένη στην ιστορία της Ανδαλουσίας, στον κοινωνικό, διεθνιστικό και ανθρωπιστικό Ανδαλουσιανό προσανατολισμό που αξίωσαν οι Μπλας Ινφάντε και Ντιαμαντίνο Γκαρθία Ακόστα, Blas Infante y Diamantino García Acosta. «Το ανδαλουσιανό έθνος μας χρειάζεται βαθιά αλλαγή επειδή βρισκόμαστε στη νότια Ευρώπη, μια από τις πιο διασυρμένες και φτωχότερες χώρες […], όπου το 30% του πληθυσμού ζει σε συνθήκες ακραίας φτώχειας. Πιστεύουμε σε μια άλλη Ανδαλουσία, όχι την Ανδαλουσία του τουρισμού και του φολκλόρ, αλλά την Ανδαλουσία των πιο μειονεκτούντων. Την Ανδαλουσία του García Caparros, του Blas Infante, του Javier Berdejo, του Diamantino García, του Sánchez Gordillo, του Diego Cañamero και όλων εκείνων των ανθρώπων που απαιτούν μεγαλύτερη κυριαρχία για αυτή τη γη που ονομάζεται Ανδαλουσία».
Αλλά «ταυτόχρονα, είμαστε διεθνιστές επειδή πιστεύουμε, όπως είπε ο Τσε Γκεβάρα, ότι κάθε αδικία που διαπράττεται οπουδήποτε στον κόσμο θα πρέπει να μας ανησυχεί βαθιά. Είμαστε επίσης οικολόγοι επειδή πιστεύουμε ότι ο πλανήτης είναι ένας και επειδή πιστεύουμε ότι η γη, ο αέρας και όλοι οι φυσικοί πόροι δεν πρέπει να ανήκουν σε κανέναν, αλλά σε όλη την ανθρωπότητα. Θεωρούμε τους εαυτούς μας αντιμιλιταριστές επειδή οι πόλεμοι αντιπροσωπεύουν τη δύναμη των αστικών ελίτ και την αποτυχία της ανθρωπότητας ως συλλογικότητας. Θεωρούμε τους εαυτούς μας αντικαπιταλιστές επειδή ο καπιταλισμός δημιουργεί ανισότητα, βαρβαρότητα και τον πλουτισμό των λίγων εις βάρος των συμφερόντων της πλειοψηφίας. Και θεωρούμε επίσης τους εαυτούς μας ουμανιστές επειδή πιστεύουμε στη ζωή πάνω από όλες τις άλλες περιστάσεις.
Η Marinaleda υπερασπίζεται όλα αυτά μαζί επειδή πιστεύουμε ειλικρινά ότι ένας άλλος κόσμος είναι εφικτός».
Ημέρα της Ανδαλουσίας
Η 28η φεβρουαρίου τιμά τη μνήμη του δημοψηφίσματος του 1980, μέσω του οποίου η Ανδαλουσία απέκτησε αυτονομία. Είναι η επίσημη ημέρα της Ανδαλουσίας, η οποία αναγνωρίζεται ως δημόσια αργία από την Περιφερειακή Κυβέρνηση.
Η Μαριναλέντα είναι η μόνη πόλη στην Ανδαλουσία όπου η 4η δεκεμβρίου γιορτάζεται ως τοπική εορτή, σε ανάμνηση των διαδηλώσεων του 1977, όταν περισσότεροι από ενάμιση εκατομμύριο ανδαλουσιανοί βγήκαν στους δρόμους για να απαιτήσουν πλήρη αυτονομία μετά τη δικτατορία, και της ημέρας κατά την οποία δολοφονήθηκε στη Μάλαγα ο Μανουέλ Χοσέ Γκαρσία Καπαρός, Manuel José García Caparrós, ο οποίος μετατράπηκε σε σύμβολο του λαϊκού ανδαλουσιασμού.
«Η 4η δεκεμβρίου είναι μέρος της ανδαλουσιανής ταυτότητας. Δεν πιστεύουμε στην 28η φεβρουαρίου. Αυτή είναι περισσότερο μια θεσμική πτυχή. Πιστεύουμε στην 4η δεκεμβρίου… Αν ο λαός δεν είχε βγει στους δρόμους το 1977, το Καταστατικό της Αυτονομίας ουσιαστικά δεν θα υπήρχε. Η 28η φεβρουαρίου υπάρχει επειδή ένα λαϊκό κίνημα ήταν παρόν στους δρόμους εκ των προτέρων, όπου υπήρξε ακόμη και η δολοφονία του νεαρού García Caparrós, ο οποίος έδωσε τη ζωή του όταν σκοτώθηκε επειδή κρέμασε μια ανδαλουσιανή σημαία σε ένα μπαλκόνι. Πιστεύουμε ότι ο μετασχηματισμός προέρχεται από τους δρόμους, και όσο κι αν αυτό αργότερα οργανωθεί σε θεσμικό επίπεδο, πιστεύουμε ότι η αυτόνομη Ανδαλουσία πηγάζει από τον αγώνα του ανδαλουσιανού λαού το 1977, στις 4 δεκεμβρίου. Είμαστε η μόνη περιοχή στην Ανδαλουσία όπου η 4η δεκεμβρίου είναι τοπική αργία. Και θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε αυτήν την ανδαλουσιανή ταυτότητα».
Ο Γκαρσία Καπαρός δολοφονήθηκε από την αστυνομία. Το καθεστώς του Φράνκο δεν μπορούσε να φανταστεί ότι η Ανδαλουσία είχε φωνή. «Η σφαίρα που τον σκότωσε προσπάθησε επίσης να σκοτώσει μια σκέψη, την αυτονομιστική σκέψη του ανδαλουσιανού λαού. Ο φρανκισμός εξακολουθεί να υπάρχει στις κυβερνήσεις, στα μέσα ενημέρωσης, στις τράπεζες και στα δικαστήρια».
Τοιχογραφία σε έναν από τους δρόμους της Marinaleda | Foto: Vocesenlucha
Το σπίτι
Στη Μαριναλέντα, η έννοια της κοινωνικής στέγασης απέχει πολύ από τις τρέχουσες τάσεις. Ο δήμαρχος αναφέρει ως παράδειγμα την ανακοίνωση νέων εξελίξεων στην επαρχία με ελάχιστη τιμή 120.000 ευρώ. «Είναι μια έννοια που έχει διαφθαρεί. Δεν θέλουμε αυτό το είδος κοινωνικής στέγασης όπου οι άνθρωποι δεν μπορούν να την αντέξουν οικονομικά. Ή αν πληρώσουν, ουσιαστικά ζουν χρεωμένοι για το υπόλοιπο της ζωής τους, χωρίς να ξέρουν ποτέ αν θα τα καταφέρουν μέχρι το τέλος του μήνα».
Στις περισσότερες από 300 μονάδες κοινωνικής στέγασης στη Μαριναλέντα, οι άνθρωποι πληρώνουν 15 ευρώ το μήνα. «Εμείς, ως Δημαρχείο, παρέχουμε τη γη, τους κατασκευαστές και τα υλικά, και οι άνθρωποι συνεισφέρουν την εργασία τους. Μόλις ολοκληρωθεί ένα σπίτι, ανήκει σε αυτό το άτομο. Εναλλακτικά, στη δεύτερη περίπτωση, έχουμε ενοικιαζόμενα ακίνητα όπου το Δημαρχείο τα κατασκευάζει από την αρχή μέχρι το τέλος. Αυτή τη στιγμή χτίζουμε 24 σπίτια και οι άνθρωποι μετακομίζουν σε αυτά τα ολοκληρωμένα σπίτια πληρώνοντας το πολύ 12-15 ευρώ το μήνα. Επειδή πιστεύουμε ακράδαντα ότι η στέγαση είναι δικαίωμα και όχι εμπόρευμα για κερδοσκοπία. Και αυτοί οι άνθρωποι που με ρωτούν επανειλημμένα αν αυτό που γίνεται στη Μαριναλέντα θα μπορούσε να γίνει και αλλού στον κόσμο, φυσικά και θα μπορούσε. Το μόνο που χρειάζεται είναι πολιτική βούληση».
Το πρόβλημα στέγασης στην Ισπανία μπορεί να εξαλειφθεί. Το κράτος πρέπει να παρέμβει πλήρως στην αγορά κατοικίας. Ζούμε σε ένα σύστημα που προωθεί και ενθαρρύνει την ελεύθερη αγορά. Αλλά με βασικές ανάγκες όπως η στέγαση, τα τρόφιμα και τα φάρμακα, το κράτος πρέπει να παρέμβει. Πρέπει να εφαρμοστούν παρεμβατικές πολιτικές. Και το πρόβλημα στέγασης θα λυθεί από τη μια μέρα στην άλλη. Όσο όμως ζούμε σε αυτή τη ζούγκλα, σε αυτό το άγριο σύστημα, θα συνεχίσουμε να έχουμε ετούτο το πρόβλημα, όπου το 70% του πληθυσμού αγωνίζεται να έχει πρόσβαση σε στέγαση.
Ο καπιταλισμός δίνει προτεραιότητα στην ελεύθερη ροή κεφαλαίων έναντι της ευημερίας των ανθρώπων, οδηγώντας σε αυξημένη κοινωνική ανισότητα. Τα δεδομένα μας υπενθυμίζουν ότι το 10% του πληθυσμού ελέγχει το 90% του παγκόσμιου πλούτου.
Προκλήσεις
«Η πρόκληση είναι να συνεχίσουμε με αυτό το έργο/σχέδιο, κοιτάζοντας πάντα πίσω ως ώθηση για το μέλλον, όχι με νοσταλγία. Είμαστε περήφανοι για το παρελθόν που μας καθορίζει. Πολλοί από τους ανθρώπους που πέτυχαν το El Humoso δεν είναι πια μαζί μας. Είμαστε εξαιρετικά περήφανοι που υπάρχουν νέοι με την ίδια ιδεολογία και σταθερότητα στη σκέψη μας, που αποφασίζουν να προχωρήσουν, που υπερασπίζονται την εργατική τάξη, που υπερασπίζονται αυτήν την πόλη, που υπερασπίζονται τα δικαιώματα των απόρων, των καταπιεσμένων και που αντιμετωπίζουν αυτόν τον γίγαντα που είναι το σύστημα, το οποίο φαίνεται να μην έχει τέλος. Είμαι ένας από αυτούς που πιστεύουν ότι αν η δουλεία έπεσε και η φεουδαρχία έπεσε, γιατί να μην πέσει κάποια μέρα και ο καπιταλισμός, που δημιουργεί τόση ανισότητα;»
Η Μαριναλέντα παραμένει σημείο αναφοράς για την αριστερά επειδή οι λόγοι και οι πράξεις της είναι ανησυχητικές. Πιστεύουμε ότι η πραγματικότητα δεν πρέπει να γίνεται αποδεκτή, αλλά μάλλον να ανατρέπεται. Η Μαριναλέντα σήκωσε ένα πανό και, μέσα από τις κινητοποιήσεις, τις απεργίες πείνας, τα αιτήματα και τον ακούραστο αγώνα της, κατάφερε να ανατρέψει τη ζοφερή κατάσταση που αντιμετώπιζε αυτή η πόλη, όπως και οι περισσότερες πόλεις στην Ανδαλουσία, η οποία ήταν μια κατάσταση ανεργίας, μετανάστευσης και ενός μέλλοντος γεμάτου δυστυχία.
Τι είναι η αξιοπρέπεια για τη Μαριναλέντα;
« Η αξιοπρέπεια δεν είναι απλώς μια αφηρημένη αξία: είναι η εγγύηση των βασικών δικαιωμάτων, της συλλογικής συμμετοχής και της ισότητας απέναντι στην ανισότητα . Όπως θα έλεγε ο Χούλιο Ανγκουίτα, Julio Anguita, «Δεν μπορείς να φας αξιοπρέπεια, αλλά ένας λαός χωρίς αξιοπρέπεια καταλήγει στα γόνατά του και πεινάει».
Για εμάς, η αξιοπρέπεια ξεκινά με το να έχει κάποιος μια ασφαλή και οικονομικά προσιτή στέγη πάνω από το κεφάλι του. Για εμάς, αξιοπρέπεια σημαίνει να εργαζόμαστε για να μοιραζόμαστε τον πλούτο, όχι για να πλουτίζουμε λίγους εκλεκτούς. Σημαίνει να παίρνουμε αποφάσεις συλλογικά και να μην αποδεχόμαστε την εκμετάλλευση ως τρόπο ζωής.
Παίρνει μορφή μέσα από πολύ συγκεκριμένες πολιτικές, κοινωνικές και οικονομικές πρακτικές που μεταμορφώνουν την καθημερινή ζωή των κατοίκων της.
Διεθνισμός
Υπό το πρίσμα αυτής της ιμπεριαλιστικής επιθετικότητας, ρωτήσαμε τον δήμαρχο αν θα ήθελε να στείλει ένα μήνυμα αλληλεγγύης στους λαούς της Βενεζουέλας και της Κούβας. Συμφώνησε με χαρά. «Η Κούβα και η Βενεζουέλα είναι δύο έθνη που δεν έχουν υποκύψει στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. Η Κούβα υφίσταται έναν βαθιά άδικο αποκλεισμό εδώ και δεκαετίες και η Βενεζουέλα είδε τον νόμιμο πρόεδρό της να έχει απαχθεί μπροστά στα μάτια του κόσμου. Εν τω μεταξύ, η διεθνής συνενοχή κλείνει τα μάτια».
«Επομένως, στεκόμαστε αλληλέγγυοι με αυτούς τους λαούς και υπερασπιζόμαστε το δικαίωμά τους στην αυτοδιάθεση, όπως ακριβώς υπερασπιζόμαστε τις παλαιστινιακές και τις σαχραουιικές υποθέσεις.»
Μόλις πριν από λίγες μέρες γιορτάσαμε τη συνάντηση Αλληλεγγύης Ευρώπης/Solidaridad Europa por Cuba, για την Κούβα στη Μαριναλέντα, με την παρουσία φωνών όπως αυτή της Αλέιδα Γκεβάρα, όπου κατήγγειλαν τις επιθέσεις του δυτικού ιμπεριαλισμού και δικαίωσαν την αντίσταση και την αξιοπρέπεια των λαών της Λατινικής Αμερικής που αγωνίζονται για την κυριαρχία τους.
Οι ιμπεριαλιστικές πολιτικές και τα συμφέροντά τους θέτουν σε σοβαρό κίνδυνο την επιβίωση όλων των ανθρώπων. Ως εκ τούτου, η ανθρωπότητα έχει ηθικό καθήκον να αμφισβητήσει τους ισχυρούς και να υποστηρίξει τους καταπιεσμένους.
Το σύνθημα του δήμου, «Μια Ουτοπία Προς την Ειρήνη», έχει ριζώσει σε αυτό το μέρος της νότιας Ευρώπης, όπως τα χιλιάδες ελαιόδεντρα που αποτελούν ζωτική πηγή βιοπορισμού για τους κατοίκους του. Η πεισματική αντίσταση, η συνέπεια, η πίστη σε ένα πολιτικό σχέδιο και η διατήρηση αυτής της δημαρχίας καταδεικνύουν ότι το όνειρο της αγροτικής μεταρρύθμισης, της γης για τα συλλογικά χέρια που την επεξεργάζονται, των πιο ανθρώπινων κοινωνικών σχέσεων, είναι όχι μόνο εφικτό αλλά και απαραίτητο.
Ο Σέρτζιο ολοκληρώνει τη συνέντευξη δηλώνοντας ότι «εξαρτάται από εμάς να υπερασπιστούμε τους πόρους, τη φύση, τα κοινά αγαθά, την ίδια τη ζωή. Δεν θα μείνουμε ποτέ σιωπηλοί, επειδή η σιωπή είναι ο πιο επικίνδυνος εχθρός των δίκαιων σκοπών. Πιστεύουμε ότι κανένας στόχος δεν είναι ανέφικτος. Αν αγωνιστούμε, θα ανοίξουμε τις πόρτες της ελπίδας. Και ελπίζουμε ότι μια μέρα η αδυναμία των απόκληρων θα μετατραπεί σε δύναμη ικανή να διακηρύξει την κοινωνική δικαιοσύνη».
*Αυτή η συζήτηση έχει συνοψιστεί και επιμεληθεί από τον Vocesenlucha, σεβόμενος το αρχικό νόημα των δηλώσεων. Η πλήρης συνέντευξη θα είναι σύντομα διαθέσιμη σε βίντεο σε αυτόν τον χώρο.
Συνέντευξη που δημοσιεύτηκε στα AraInfo , Tercera Información ,
Resumen Latinoamericano , Cubainformación , Huella del Sur και Rebelión .
Πηγή: https://vocesenlucha.com/2026/02/27/marinaleda-una-utopia-necesaria/
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος Red Latina sin fronteras
