21/09/2025
Δεν γεννήθηκα για το μίσος, αλλά για την αγάπη. Αυτά είναι λόγια που χρονολογούνται πριν από δύο χιλιάδες πεντακόσια χρόνια. Τα έγραψε ο Σοφοκλής για τον χαρακτήρα της Αντιγόνης, κόρης του Οιδίποδα. Γεννήθηκα για να μοιράζομαι αγάπη, όχι μίσος. Ξαναδιαβασμένοι σήμερα, αντηχούν μιας συγκλονιστικής επικαιρότητας, γράφει ο Fabio Stassi.
Μπροστά στις εικόνες που καταφθάνουν εδώ και μήνες από τη Λωρίδα της Γάζας και τις τρομερές αυτών των τελευταίων ημερών, η πλοκή αυτής της αρχαίας τραγωδίας ξαναζεί την τελευταία της σκηνογραφία.
Αλλά η χρήση αυτής της λέξης, σκηνοθεσία, είναι ακατάλληλη, γιατί αυτή τη φορά δεν είναι μια αναπαράσταση αλλά πραγματικότητα. Το σώμα του αδελφού της Αντιγόνης, καταδικασμένο από τον Κρέοντα, τον βασιλιά της Θήβας, να μη ταφεί, δηλαδή να το ξεσκίσουν σκύλοι και πουλιά, είναι το σώμα του παλαιστινιακού λαού που είναι κλειδωμένος στη γη του, χωρίς διεξόδους, και αναγκασμένος να λιμοκτονεί ή να γίνεται κομμάτια από βόμβες και drones.
Ο Κρέων σήμερα παίρνει τη μορφή του Νετανιάχου, ενός δεσπότη πεισματάρη στο κακό, που ακούει μόνο όσους συμφωνούν μαζί του, απορρίπτει όλες τις άλλες απόψεις και προσβάλλει τη σοφία και την ανθρώπινη υπόσταση.
Είναι ο υπέρμαχος, ο πρωταθλητής της πιο χυδαίας πατριαρχίας, λέει στον γιο του: «Αυτή ακριβώς είναι η αρχή που πρέπει να κρατάς σταθερά μέσα σου: να υπακούς, να επιδίδεσαι κατά πάντα στο θέλημα του πατέρα σου».
Μια αρχή που διέπει κάθε ολοκληρωτικό καθεστώς και κάθε αυταρχική και αιματηρή άσκηση της εξουσίας. Τα λόγια του μάντη Τειρεσία ισχύουν και για αυτόν: «Λόγω της θέλησής σου, η πόλη είναι άρρωστη».
Και ισχύει η προφητεία μιας ηθικής μόλυνσης που θα πέσει πάνω στο λαό του – αυτή είναι η αυτοκτονία του Ισραήλ – είναι έγκυρη, για τα άταφα ή παραμορφωμένα, σημαδεμένα σώματα των παλαιστινίων παιδιών και γυναικών, των γερόντων και των ανθρώπων, για όλη την αθώα σάρκα που έχει βιαστεί.
Το να αποκτούμε επίγνωση, μας υπενθυμίζει το ελληνικό θέατρο, είναι ένα τραγικό ταξίδι, διάσπαρτο από πένθος και βάσανο, αλλά από το οποίο δεν μπορούμε και δεν πρέπει να ξεφεύγουμε.
Για όλα αυτά, η εξέγερση που φέρει η Αντιγόνη στο όνομά της είναι η εξέγερση ενάντια στη δολοφονική λογική του κόσμου, στην παράλογη προσβολή και εξευτελισμό ή σε εκείνους που υποκινούνται μόνο από οικονομικούς, αποικιοκρατικούς ή εκδικητικούς σκοπούς.
Σε τελική ανάλυση είναι η εξέγερση ενάντια στη νοοτροπία του πολέμου, η οποία παράγει μόνο δυστυχία και καταστροφή, πολλαπλασιάζει περαιτέρω τη βία και πυροδοτεί περαιτέρω πολέμους, ατελείωτα.
Η Αντιγόνη είναι αυτή που αντιτίθεται -ενάντια στην εξουσία, ενάντια στη βία, στο μίσος- επειδή εκ γενετής είναι ενάντια στη φύση, κόρη αιμομιξίας. Η Αντιγόνη είναι ακάθαρτη. Γεννιέται στην πλευρά της παρέκκλισης. Η Αντιγόνη είναι η λογοτεχνία και η ποίηση. Και είναι μόνη. Καταδικασμένη να είναι εντοιχισμένη ζωντανή.
Αν θέλουμε να ξεφύγουμε από αυτόν τον φαύλο κύκλο, πρέπει να ακούσουμε την έκκλησή της, την έκκληση μιας γυναίκας, αδελφής όλων, και να προσπαθήσουμε να έχουμε το ίδιο θάρρος της στην υπεράσπιση των θεμελιωδών δικαιωμάτων που ανήκουν, που οφείλονται σε κάθε άτομο, «χωρίς κανενός είδους διάκριση, όπως φυλή, χρώμα, φύλο, γλώσσα, θρησκεία, πολιτικές ή άλλες πεποιθήσεις, εθνική ή κοινωνική καταγωγή, περιουσία, γέννηση ή άλλη κατάσταση», όπως αναφέρεται στην Οικουμενική Διακήρυξη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Στο όνομα ενός από κοινού αισθήματος δικαιοσύνης. Είμαστε όλοι ελεύθεροι και ίσοι, σε αξιοπρέπεια και δικαιώματα. Όλοι έχουμε δικαίωμα στη ζωή, την ελευθερία και την ασφάλεια.
Κανείς δεν πρέπει να κρατείται σε κατάσταση δουλείας ή υποτέλειας. Κανείς δεν πρέπει να βασανίζεται. Κάθε ανθρώπινο ον, σε κάθε τόπο, δικαιούται τα δικαιώματά του. Επειδή είμαστε όλοι ίσοι ενώπιον του νόμου και προστατευόμαστε από τον νόμο.
Κανείς δεν μπορεί να κρατηθεί ή να εξοριστεί αυθαίρετα. Κάθε άτομο έχει ελευθερία κινήσεως και το δικαίωμα να ζητά άσυλο σε άλλες χώρες. Κάθε άτομο έχει το δικαίωμα σε μια ιθαγένεια.
Και να στήνει μια οικογένεια. Καθένας έχει δικαίωμα στην ελευθερία της σκέψης και της έκφρασης, ελευθερία του συνέρχεσθαι και των δημόσιων συγκεντρώσεων, συνελεύσεων.
Όλοι έχουν δικαίωμα στη δημοκρατία. Στην εργασία. Σε ένα κρεβάτι. Σε έναν μισθό. Στην εκπαίδευση. Και στο παιχνίδι, στην ξεκούραση και στον ελεύθερο χρόνο. Όλοι έχουν δικαίωμα σε έναν πιο ελεύθερο και πιο δίκαιο κόσμο.
Κανείς, ούτε καν ο πιο ισχυρός μεταξύ των ισχυρών, δεν μπορεί να αφαιρέσει τα δικαιώματα ενός άλλου ανθρώπινου όντος. Αλλά η ειρήνη είναι το πρώτο από όλα τα δικαιώματα, επειδή είναι η απαραίτητη προϋπόθεση υπό την οποία μπορούν να γίνουν σεβαστά όλα τα άλλα δικαιώματα.
Μεταξύ των τελευταίων βιβλίων του Fabio Stassi Bebelplatz. La notte dei libri bruciati και Notturno francese, αμφότερα έχουν εκδοθεί από τον Sellerio.
Σχόλια
- ο Mercury Coder λέει 17 Σεπτεμβρίου 2025 στις 17:27 This powerful piece deeply resonates, reminding us of the timeless struggle for justice and the courage Antigone embodies. Her story is a stark call to action against injustice and violence in our world today.
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος Comune-info
