Η σημερινή ημερομηνία 8 Ιουλίου είναι μια ημερομηνία σημαδιακή για μένα. Πριν 52 χρόνια ακριβώς είχα μια συνάντηση τότε που με σημάδεψε…
Ήμουν στην Αθήνα εκείνη την εποχή και συναντήθηκα τυχαία με έναν συμμαθητή μου αξιωματικό του Ελληνικού Στρατού στα υπόγεια της Ομόνοιας. Εγώ δεν τον πρόσεξα, βιαζόμουν να προλάβω τον Συρμό προς Καλλιθέα που ήταν ο προορισμός μου. Το χέρι που με αγκάλιασε από τον ώμο, με σταμάτησε. Γύρισα ξαφνιασμένος, κοίταξα, τον γνώρισα! Ήταν ο Αχιλλέα! Με τράβηξε σχεδόν με την βία έξω από το πλήθος ψιθυρίζοντας μου στο αυτί «Έλα εδώ κομμούνι, δεν θα μου ξεφύγεις». Έτσι με έλεγε για τις δημοκρατικές μου πεποιθήσεις. Εκείνος ήταν γιος κεντρώας οικογένειας, μετά όμως την Ευελπίδων στράφηκε προς τα δεξιά. Είχα να τον δω πολύ καιρό, ήταν με τα πολιτικά. Πάμε με είπε στον Νίκο να τα πούμε λίγο. Τις προσχηματικές αντιρρήσεις μου δεν τις έλαβε υπόψη και με οδήγησε στο Γαλακτοπωλείο του Νίκου. Ο Νίκος ήταν ένας Καβαλιώτης, που είχε ανοίξει ένα κατάστημα και προσέφερε το ονομαστό γιαούρτι της Σηλυβρίας και δροσίστηκα ποτά με βάση το γιαούρτι. Καθίσαμε αρκετή ώρα εκεί και μου φάνηκε παράξενο η μεγάλη του καλή διάθεση. Μιλήσαμε για όλα, για τους παλιούς φίλους, για τις κοινές μας περιπέτειες ως έφηβοι, για τα τωρινά και ιδιαίτερα για τα πετρέλαια του Πρίνου που είχαν ανακαλυφθεί τότε. Ήξερα ότι ήταν… «Ιωαννιδικός» και μάλιστα στο στενό του περιβάλλον. Τον τσίγκλησα που δεν κάνουν τίποτε για να κλείσουν τον στόμα των Τούρκων. Απαιτούσαν από τότε να μοιραστούμε ότι βρεθεί στο Αιγαίο. Ξαφνιάστηκα.
Άλλαξε η διάθεση του αμέσως. Θύμωσε, με κοίταξε οργισμένα και με είπε με θυμό χτυπώντας το χέρι στο τραπέζι «Θα τρίβετε τα μάτια σας ρε όλοι εσείς οι αντιδραστικοί με αυτά που έρχονται. Θα δεις, άγαλμα θα του κάνετε του Δημήτρη σε όλες τις πόλης . Θα τα ακούσεις σε λίγες μέρες, δεν σου λέω τίποτε τώρα». Με κοίταξε, είδε το ξάφνιασμα μου και την απορία στην έκφραση μου. Ηρέμησε Αμέσως .Μετά κατάλαβε πως είχε πει περισσότερα απ’ όσα έπρεπε. «Γαμώτο… ξέφυγα», μου είπε. Έβγαλε και πλήρωσε παρά την διαμαρτυρία μου, με αγκάλιασε δυνατά φιληθήκαμε και χωριστήκαμε Αυτά είπαμε τότε και ήταν σαν σήμερα 8 Ιουλίου 1974. Πολλά χρόνια αργότερα, διαβάζοντας τα στοιχεία που ήρθαν στο φως, κατάλαβα ότι εκείνες ακριβώς τις ημέρες είχαν δοθεί οι τελικές εντολές για το πραξικόπημα. Την ημέρα εκείνη πρέπει να δόθηκε η εντολή από τον Ιωαννίδης για την εκδήλωση του πραξικοπήματος ενάντια στον Αρχιεπίσκοπο Μακάριο. Ο φίλος μου πρέπει να ήταν ενήμερος για το γεγονός και έτσι εξηγείται η αντίδρασή του τότε. Ο συμμαθητής μου πρέπει να ήταν ενήμερος για το γεγονός. Το κλήμα την εποχή εκείνη για τον Μακάριο ήταν άκρως αρνητικό ιδίως για το Αμερικανικό κατεστημένο και τον αποκαλούσαν «Κάστρο της Μεσογείου». Ήθελαν να απαλλαγούν από αυτόν γιατί τον θεωρούσαν εμπόδιο στα συμφέροντα τους στην Ανατολική Μεσόγειο. Η κατάσταση ανάμεσα στους Ελληνοκύπριους χαρακτηριζόταν από έναν άγριο, βαθύ και αιματηρό εμφύλιο σπαραγμό. Η κοινωνία είχε διχοτομηθεί πλήρως σε δύο φανατικά αντίπαλα στρατόπεδα, φτάνοντας στα όρια της απόλυτης αποσταθεροποίησης. Ο θάνατος του Γρίβα έδωσε στους Ελλαδίτες Αξιωματικούς τη δυνατότητα να ελέγξουν πλήρως την ΕΟΚΑ Β΄, όλα ήταν έτοιμα. Την ημέρα λοιπόν που εγώ συνάντησα τον συμμαθητή μου είναι σχεδόν βέβαιο ότι δόθηκε και εντολή για το πραξικόπημα της 15ης Ιουλίου. Ο Αχιλλέας το ήξερε ασφαλώς, δεν ξέρω όμως, αν το ήθελε, ή αν είχε προβλέψει και αυτός την καταστροφή που θα ακολουθούσε.
Παναγιώτης Φώτου
