Αγαπητή «Πρωινή», πρόσφατα διάβασα στον δικτυότοπό σου (13.7.2026) το άρθρο του κυρίου Ευθυμίου Ταρτάρα σχετικά με την αναγκαιότητα αποθήκευσης CO2 στα άδεια κοιτάσματα του Πρίνου, κάτω από τον πυθμένα του καβαλιώτικου κόλπου. Ο κύριος Ταρτάρας, στέλεχος της ΕΔΕΥΕΠ και οργανωτικός γραμματέας της επιτροπής παρακολούθησης του εν λόγω έργου, στέκεται ως υπέρμαχος της υλοποίησής του, προβάλλοντας κάποια επιχειρήματα. Ας δούμε ποια είναι αυτά και στη συνέχεια θα εξετάσουμε και όσα δεν καταγράφει στο άρθρο του ο κύριος Ταρτάρας, αξιοποιώντας τη γνώση που παρήχθη τον τελευταίο ενάμιση χρόνο μέσα από την πολύπλευρη δράση, τις ενημερωτικές εκδηλώσεις, τα άρθρα και άλλες παρεμβάσεις του πολυσυλλεκτικού κινήματος πολιτών «Kavala Stop CO2» σε συνεργασία πάντα με ειδικούς επιστήμονες που έχουν αντίθετη άποψη από αυτήν του κυρίου Ταρτάρα.
του Δημητρίου Κουγιουμτζόγλου, εκπαιδευτικού, μέλους της πρωτοβουλίας πολιτών «Kavala Stop CO2»
Το πρώτο επιχείρημα του αρθρογράφου είναι πως η αποθήκευση CO2 στον κόλπο της Καβάλας «μπορεί να συμβάλλει στη μείωση των εκπομπών του CO2 και στην επίτευξη των κλιματικών στόχων». Αν και ο κύριος Ταρτάρας είναι προσεκτικός στην τοποθέτησή του και ξεκαθαρίζει πως η συγκεκριμένη επιλογή αποθήκευσης CO2 «δεν είναι πανάκεια», εντούτοις το επιχείρημά του αυτό επαναλαμβάνεται δύο φορές στο κείμενό του, δημιουργώντας τις ανάλογες – ψευδείς – εντυπώσεις. Και μιλάμε για ψευδείς εντυπώσεις διότι οι ετήσιες παγκόσμιες εκπομπές CO2 είναι σαράντα δισεκατομμύρια τόνοι με αυξητική τάση, καθιστώντας τα συνολικά 60 εκατομμύρια τόνους αποθηκευμένου CO2 στον Πρίνο και σε βάθος εικοσαετίας σταγόνα στον ωκεανό. Άλλωστε με τις περιορισμένες δυνατότητες αποθήκευσης παγκοσμίως και με τις πλούσιες χώρες του πλανήτη να συνεχίζουν με ένταση να ρυπαίνουν απλώς αυξάνεται με γεωμετρική πρόοδο το χάσμα στο ισοζύγιο εκπομπών και αποθήκευσης CO2.
Έπειτα, ο κύριος Ταρτάρας αναφέρει ότι «ο Πρίνος αποτελεί σημείο αναφοράς για την ενεργειακή ιστορία της χώρας» υπογραμμίζοντας τη γνώση, την εμπειρία, την τεχνογνωσία που έχει προέλθει από την εδώ και πέντε δεκαετίες δραστηριότητα στον Πρίνο. Πολύ σωστά. Μόνο που η εμπειρία αυτή αφορά την εξόρυξη υδρογονανθράκων, όχι την αποθήκευση – μέσω εισπίεσης – διοξειδίου του άνθρακα, για την οποία υπάρχει ελάχιστη διεθνής εμπειρία με πολλά έργα να βρίσκονται σε πειραματικό στάδιο και σε ένα μεγάλο ποσοστό να έχουν ήδη αποτύχει, προκαλώντας περιβαλλοντικές και οικονομικές ζημιές. Εμείς, Καβαλιώτες και Θάσιοι, γιατί να δεχτούμε να γίνουμε πειραματόζωα μιας τεχνολογίας αβέβαιης έκβασης και υψηλότατου κόστους, όταν με τα χρήματα αυτά θα μπορούσαν να γίνουν ουσιαστικές παρεμβάσεις σε τομείς όπως η υγεία, η παιδεία, το περιβάλλον σε τοπικό και πανελλαδικό επίπεδο;
Αναφέρεται ακόμη ο αρθρογράφος στην «πολύ καλή κατανόηση του υπεδάφους που προκύπτει από δεκάδες γεωτρήσεις» στον Πρίνο. Όμως αυτό ακριβώς είναι και το πρόβλημα στον Πρίνο: ο ταμιευτήρας του έχει δεχτεί συνολικά 76 γεωτρήσεις, οι 12 εκ των οποίων (δηλαδή το 16%) θεωρούνται μη αποδεκτές, δηλαδή υψηλού κινδύνου για διαφυγή CO2, καθώς δε διαθέτουν τους κατάλληλους φραγμούς σύμφωνα με τις τρέχουσες πρακτικές της βιομηχανίας για να συγκρατήσουν την αποθήκευση CO2 μακροπρόθεσμα. Κύριες παράμετροι που επηρεάζουν τις πιθανές διαρροές είναι η πίεση του ταμιευτήρα και το όριο θραύσης των πετρωμάτων του γεωλογικού χώρου. Η εισπίεση ψυχρού CO2 ψύχει τον θερμό ταμιευτήρα με ανάλογη επίδραση στην ακεραιότητα των πετρωμάτων. Σύμφωνα μάλιστα με το Κέντρο Διεθνούς Περιβαλλοντικού Δικαίου, το CO2 μπορεί να προκαλέσει αστοχία των φρεατίων λόγω της ασυμβατότητάς του με ορισμένα υλικά με αναπόφευκτη τη διαρροή του στο περιβάλλον. Μια διαρροή που, όπως έδειξε η τραγωδία στη λίμνη Νίος του Καμερούν στις 21.8.1986 – από φυσικά αίτια –, μπορεί να προκαλέσει μαζικούς θανάτους (1746 άνθρωποι και χιλιάδες ζώα έχασαν τη ζωή τους από ασφυξία μέσα σε λίγα λεπτά και σε ακτίνα 25 χλμ!).
Συν τοις άλλοις ο αρθρογράφος γράφει για τη συνεχή παρακολούθηση του έργου, χωρίς όμως να είναι ξεκάθαρο ποιος θα το παρακολουθεί, πώς και από ποιον θα έχει εικόνα κ.λπ. τονίζοντας τον ρόλο της ΕΔΕΥΕΠ σε αυτήν τη διαδικασία. Όμως, είτε μιλάμε για την ιδιωτική εταιρεία που έχει αναλάβει το έργο, είτε για την κρατική ΕΔΕΥΕΠ, ο απλός πολίτης της Ελλάδας, που υπήρξε μάρτυρας στις τραγωδίες του Ματιού και των Τεμπών και είδε τόσα ακόμη τραγικά εργατικά ατυχήματα (όπως η τραγωδία στη Βιολάντα) δεν μπορεί να έχει καμία απολύτως εμπιστοσύνη είτε σε μια ιδιωτική εταιρεία είτε στους κρατικούς φορείς. Επικαλείται ακόμη ο αρθρογράφος το «ευρωπαϊκό πλαίσιο» της Ε.Ε., για τον ρόλο της οποίας θα γίνει αναφορά στη συνέχεια. Όμως ακόμη κι αν ένα έργο χρηματοδοτείται από ευρωπαϊκούς πόρους, η ευθύνη για την εφαρμογή και τον έλεγχο εναπόκειται στα κράτη μέλη. Με άλλα λόγια, η ευθύνη για την αποθήκευση του CO2 στον κόλπο της Καβάλας ανήκει στις ελληνικές αρχές.
Επιπλέον ο αρθρογράφος κάνει μια επιδερμική αναφορά στη σεισμική παρακολούθηση του έργου. Σύμφωνα όμως με τον κύριο Γεράσιμο Παπαδόπουλο, έναν κορυφαίο Έλληνα σεισμολόγο σε διεθνές επίπεδο, η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων της εταιρείας έγινε πάνω στη βάση του αντισεισμικού κανονισμού του 2000, ο οποίος, όμως, κάνει λόγο για συνήθεις κατασκευές – σπίτια, πολυκατοικίες κ.λπ. – και με χρονικό ορίζοντα τα 50 έτη, όχι για ένα έργο αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα κολοσσιαίας κλίμακας που θα μείνει εδώ μέχρι τη συντέλεια του κόσμου. Μάλιστα η μελέτη αγνοεί το ιστορικό μεγάλων σεισμών στην περιοχή μας, άνω των επτά βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και φυσικά υπάρχει πάντοτε ο κίνδυνος της επαγόμενης σεισμικότητας με την ενεργοποίηση του ρήγματος που υπάρχει στον κόλπο της Καβάλας εξαιτίας της εισπίεσης του CO2. Στο θέμα της σεισμικής διακινδύνευσης (φυσικής και επαγόμενης) παρά το γεγονός ότι υπάρχει σαφής υποχρέωση με βάση την οδηγία 2009/31/ ΕΚ, απουσιάζει παντελώς η τεκμηρίωση από τις μελέτες, γι’ αυτό και δε δίνονται ποσοτικά στοιχεία.
Από την άλλη πλευρά, ο κύριος Ταρτάρας ορθώς αναφέρθηκε στην ανάγκη σωστής ενημέρωσης της τοπικής κοινωνίας. Μόνο που καμία τέτοια ανοιχτή πρόσκληση στους δημότες Καβάλας ως γενικό κοινό δεν έγινε ως τώρα από την πλευρά της εταιρείας. Γιατί άραγε; Δυστυχώς ο αρθρογράφος επιχειρεί να απαξιώσει τον αντίλογο κάνοντας λόγο για δημόσιο διάλογο με υπερβολές, σενάρια καταστροφής και απλουστευτικές βεβαιότητες. Επιστήμονες εγνωσμένου κύρους έχουν τεκμηριώσει απόλυτα με στοιχεία τόσο τη μη χρησιμότητα του έργου για το περιβάλλον και την τοπική κοινωνία όσο βέβαια και την επικινδυνότητα του, επιστήμονες όπως ο καθηγητής και πρόεδρος του Τμήματος Χημείας του ΑΠΘ κ. Θεόδωρος Καραπάντσιος, ο πολιτικός μηχανικός Λάζαρος Βασιλειάδης, ο σεισμολόγος Γεράσιμος Παπαδόπουλος, ο μηχανολόγος Γιάννης Οικονομίδης, ο Γερμανός μηχανολόγος και σύμβουλος της Greenpeace Karsten Smid, ο καθηγητής Πολιτικών Μηχανικών και Περιβαλλοντικής Μηχανικής του Πανεπιστημίου του Stanford στην Αμερική Δρ. Mark Z. Jacobson, ο περιβαλλοντολόγος Δρ. Κώστας Νικολάου και πολλοί άλλοι. Υπάρχει μάλιστα και το ψήφισμα της Ένωσης Μηχανικών Δημοσίων Υπαλλήλων Ανατολικής Μακεδονίας (1-4-2025) με το οποίο οι μηχανικοί τοποθετούνται ξεκάθαρα κατά του έργου. Άραγε όλοι οι παραπάνω επιστήμονες προβαίνουν σε – κατά τον αρθρογράφο – «απλουστευτικές βεβαιότητες»;
Εν τέλει, η μόνη «χρησιμότητα» του έργου είναι η αποφυγή επιπλέον κόστους για τους βιομηχανικούς κλάδους παραγωγής τσιμέντου, ασβέστη και χημικών προϊόντων κι αυτό είναι κάτι που με σαφήνεια αναφέρει και παραδέχεται ως όφελος από την αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα ο ίδιος ο αρθρογράφος. Όμως, το ζήτημα αυτό δεν θα υπήρχε καν, αν η Ε.Ε. δεν είχε η ίδια θεσπίσει το λεγόμενο «χρηματιστήριο ρύπων». Αναρωτιέται κανείς γιατί μεγάλοι ρυπαντές, όπως η Γερμανία και η Γαλλία, δεν προχωρούν σε ανάλογα έργα στο έδαφός τους και σπεύδει να το πράξει η Ελλάδα…αναρωτιέται ακόμη ο ντόπιος Καβαλιώτης γιατί να συναινέσει στη μετατροπή του τόπου του σε «χωματερή» CO2 φερμένου από αλλού με αιώνιο ρίσκο για την εξυπηρέτηση των συμφερόντων συγκεκριμένων βιομηχανικών κλάδων και για χάρη της – υποτίθεται – «πράσινης» ιδεοληψίας της Ε.Ε.
Ας εξετάσουμε, όμως και κάποια άλλα στοιχεία τα οποία δεν αναφέρονται στο εν λόγω άρθρο. Καταρχάς η αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα ως λύση στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής προβάλλεται κατεξοχήν από σειρά άρθρων που φιλοξενήθηκαν τα προηγούμενα έτη στον δικτυότοπο του ελιτίστικου Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ… Πέραν τούτου, ο αρθρογράφος δεν αναφέρει ότι για να προχωρήσει το έργο χρειάστηκε πρώτα να γίνει κάτι μοναδικό για τα διεθνή ειωθότα, με υπογραφή του γενικού γραμματέα του Υπουργείου Περιβάλλοντος (31.07.2025) να… τεμαχιστεί η ζώνη Natura στον κόλπο της Καβάλας, δημιουργώντας έναν θαλάσσιο διάδρομο πλάτους 3 χλμ. έξω από τις προβλέψεις προστασίας της, ο οποίος – όλως τυχαίως – ξεκινά από το στεριανό κομμάτι των εγκαταστάσεων της Energean και καταλήγει στις υπεράκτιες πλατφόρμες της, ακριβώς δηλαδή απ’ όπου θα περνά ο σχεδιαζόμενος αγωγός μεταφοράς CO2 προς εισπίεση! O tempora, o mores…
Ο κύριος Ταρτάρας δεν κάνει ακόμη καμία αναφορά στην υποβάθμιση της ζωής χιλιάδων Καβαλιωτών, όταν θα αρχίσουν οι προβλεπόμενες χιλιάδες διελεύσεις βυτιοφόρων περιμετρικά της πόλης για τη μεταφορά φορτίων υγροποιημένου CO2 και οι εκατοντάδες αντίστοιχες από τα γιγαντιαία τάνκερ μεταφοράς στον κόλπο της Καβάλας. Ποιος ντόπιος και ποιος τουρίστας θα θέλει να κάνει το μπάνιο του στις παραλίες μας στη θέα αυτών των θηρίων; Ποιος και πώς θα μας προστατεύσει από τυχόν ατυχήματα με διαρροή CO2 από τα βυτιοφόρα που θα κατακλύσουν την περίμετρο της πόλης μας; Οι δε διαρροές στο θαλάσσιο χώρο θα πρέπει να θεωρηθούν βέβαιες σε βάθος δεκάδων και εκατοντάδων χρόνων. Γιατί ο αρθρογράφος δεν κάνει αναφορά στα ατυχήματα και στις αστοχίες που έχουν συμβεί στα έργα αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα παγκοσμίως, με 76 τέτοια περιστατικά να έχουν καταγραφεί από το 2010 και μετά ακόμη και σε χώρες όπως οι Η.Π.Α. και η Αυστραλία και με το αντίστοιχο τέτοιο έργο στο In Salah της Αλγερίας να εγκαταλείπεται λόγω ανύψωσης του εδάφους;
Επιπρόσθετα ο αρθρογράφος αποσιωπά τα μαζικά συλλαλητήρια που έγιναν κατά της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα με πάνδημη συμμετοχή Θασίων και Καβαλιωτών σε Θάσο και Καβάλα, τις χιλιάδες υπογραφές πολιτών κατά του έργου, την ανοιχτή επιστολή διαμαρτυρίας με τις υπογραφές επιστημόνων, πανεπιστημιακών, συγγραφέων και καλλιτεχνών, τη μαζική προσέλευση πολιτών σε όλες τις εκδηλώσεις του κινήματος Kavala Stop CO2 συμπεριλαμβανομένης της πρόσφατης συναυλίας, τη στήριξη του αγώνα κατά του CO2 από 52 συνολικά συλλογικότητες της Καβάλας και της Θάσου συμπεριλαμβανομένης της έκδοσης και δημοσίευσης (3.7.2026) του πρόσφατου κοινού δελτίου τύπου του Ιατρικού, του Οδοντιατρικού και του Φαρμακευτικού Συλλόγου Καβάλας ενάντια στην αποθήκευση CO2 στον Πρίνο και με τη συνυπογραφή της Ένωσης Επιστημόνων Γυναικών Καβάλας, του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Πρωτοβάθμιας Εκπαίδευσης Καβάλας και της Ένωσης Λειτουργών Μέσης Εκπαίδευσης Καβάλας. Δεν αναφέρεται ακόμη ο αρθρογράφος στις δύο προσφυγές που έχουν κατατεθεί στο Συμβούλιο της Επικρατείας από τον Δήμο Θάσου και συλλόγους του νησιού με πρώτη δικάσιμο να έχει οριστεί η 23η Σεπτεμβρίου 2026. Το να αγνοείται η τεκμηριωμένη αντίδραση του Καβαλιώτικου λαού φανερώνει μια βαθιά περιφρόνηση της λαϊκής βούλησης καθώς και υποτίμηση του ντόπιου πληθυσμού σαν να πρόκειται για κατώτερους «ιθαγενείς» ανάξιους λόγου, έναντι των οποίων την αποικιοκρατική λογική των πάλαι ποτέ κονκισταδόρων έχει αντικαταστήσει η παρόμοια λογική του διεθνούς αρπακτικού κεφαλαίου και του χρηματιστηριακού καπιταλισμού του κερδοφόρου για τους λίγους.
Αυτή όμως η «λογική» αποτελεί ύβρις στην περίπτωση της αποθήκευσης διοξειδίου του άνθρακα στην περιοχή μας, που θα πληγώσει ανεπανόρθωτα τα σπλάχνα της για πάντα. Και είναι ύβρις διότι υποθηκεύει δια παντός το μέλλον όλων των επόμενων γενεών που θα περάσουν από αυτή τη γωνιά του πλανήτη. Οι μελλοντικοί κάτοικοι της ταλαίπωρης αυτής πόλης θα αναρωτηθούν για τη γενιά μας: μα καλά, εσείς τι κάνατε για να το σταματήσετε; Σε αυτό το ερώτημα, τι απάντηση έχει να δώσει ο καθένας μας στη συνείδησή του;
