Τα δύο πλοία που αναπτύχθηκαν εναντίον του Ιράν, το Lincoln και το Bush, σταθμεύουν στην Αραβική Θάλασσα, πάνω από χίλια χιλιόμετρα από τις ιρανικές ακτές, έξω από μια υδάτινη επιφάνεια που για ογδόντα χρόνια ήταν μια αμερικανική λίμνη, γράφει ο Pino Arlacchi *.
Το τρίτο, το Ford, που τον μάρτιο εκτράπηκε στην Ερυθρά Θάλασσα για να αντιμετωπίσει τους Χούθι, υπέκυψε στον εχθρό: μια πυρκαγιά στο πλοίο, μετά από έντεκα αδιάλειπτους μήνες στη θάλασσα, το ανάγκασε να επιστρέψει. Σήμερα, βρίσκεται στη στεγνή δεξαμενή ναυπηγείων στο Νόρφολκ και η Ερυθρά Θάλασσα έμεινε χωρίς αεροπλανοφόρο.
Το πιο ισχυρό ναυτικό στην ιστορία διατηρεί ασφαλή απόσταση από τις ακτές μιας εχθρικής Χώρας για να αποφύγει να αποκαλύψει την ευαλωτότητά του στις νέες στρατιωτικές τεχνολογίες. Ένα σμήνος από drones και υπερηχητικούς πυραύλους που κοστίζουν λίγα εκατομμύρια δολάρια είναι ικανό να ακινητοποιήσει ένα αεροπλανοφόρο αξίας 11 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Το πλαίσιο είναι γνωστό, αλλά αξίζει να το συναρμολογήσουμε ξανά. Το Στενό του Ορμούζ, από το οποίο διέρχεται το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, έχει ουσιαστικά κλείσει από τις 8 ιουλίου, την ημέρα που επανελήφθησαν οι εχθροπραξίες: μια ισχνή ροή σποραδικών διελεύσεων/μετακινήσεων, η οποία αναζωπυρώνεται μόνο με ευνοϊκούς τίτλους εφημερίδων και σβήνει με τον πρώτο πύραυλο. Την περασμένη εβδομάδα, ήταν η σειρά ενός δεξαμενόπλοιου μεθανίου φορτωμένου με αέριο του Κατάρ.
Η Σαουδική Αραβία είχε βρει διέξοδο εκτρέποντας το αργό πετρέλαιο στο Γιανμπού, στην Ερυθρά Θάλασσα. Ο τερματικός σταθμός πλέον χειριζόταν πάνω από το 90% των εξαγωγών της μέσω θαλάσσης.
Ωστόσο, στις 20 ιουλίου, οι Χούθι κήρυξαν ναυτικό εμπάργκο κατά του Ριάντ και λίγες μέρες αργότερα ανέλαβαν την ευθύνη για τις πρώτες άμεσες επιθέσεις στις εγκαταστάσεις της Aramco στο Τζιζάν/ Jizan και στο ίδιο το Γιανμπού/Yanbu. Οι σαουδαραβικές ροές μέσω του Μπαμπ ελ-μαντέμπ/ Bab el-mandeb έχουν σχεδόν μηδενιστεί, και το αργό πετρέλαιο που προορίζεται για την Ασία τώρα διοχετεύεται με τον περίπλου της Αφρικής. Ένας επιπλέον μήνας πλοήγησης.
Οι δύο ενεργειακές αρτηρίες της Μέσης Ανατολής έχουν μπλοκαριστεί ταυτόχρονα. Αυτό δεν έχει συμβεί ποτέ πριν, ούτε καν στο σοκ του 1973, ούτε επίσης κατά τη διάρκεια του πολέμου Ιράν-Ιράκ.
Μπροστά σε όλο αυτό, ποιες είναι οι επιλογές της Ουάσιγκτον; Γυμνή από κάθε σκηνοθεσία/θεατρικότητα, η λίστα είναι σύντομη. Η πρώτη γραμμή αεροπορικών βάσεων – εκείνες του Κόλπου, οι μόνες σε χρήσιμη εμβέλεια – έχει εξουδετερωθεί.
Το Ιράν έχει απενεργοποιήσει ή καταστρέψει τις αμερικανικές εγκαταστάσεις στο Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν και την Ιορδανία, μέχρι τη Σαουδική Αραβία και τα Εμιράτα: τα δορυφορικά δεδομένα δείχνουν ότι πάνω από 200 εγκαταστάσεις έχουν πληγεί σε περίπου δεκαπέντε τοποθεσίες, με τις μεγαλύτερες ζημιές στο αρχηγείο του Πέμπτου Στόλου στο Μπαχρέιν. Και έχει διακηρύξει το δόγμα της «διευρυμένης ευθύνης»: όποιος φιλοξενεί αμερικανικές βάσεις καθίσταται νόμιμος στόχος.
Με ένα μόνο χτύπημα, η Τεχεράνη έχει μετατρέψει τις μοναρχίες του Κόλπου από θέσεις οπισθοφυλακής σε απρόθυμες εμπόλεμες πλευρές, και έχει καταστήσει οποιαδήποτε χρήση των βάσεων έναν σοβαρό κίνδυνο για όσους τους παρέχουν πρόσβαση. Ακόμη και η Ντιέγκο Γκαρσία, η βαθιά οπισθοφυλακή της αυτοκρατορικής εφοδιαστικής στον Ινδικό ωκεανό, έχει γίνει στόχος βαλλιστικών πυραύλων διηπειρωτικού βεληνεκούς. Οι επιθέσεις απέτυχαν, αλλά το μήνυμα έχει ληφθεί. Δεν υπάρχουν πλέον άσυλα/καταφύγια.
Παραμένουν οι βάσεις δεύτερης κατηγορίας, στη Μεσόγειο και την Αφρική. Αλλά από τη Sigonella, τη Σούδα ή τη Ρότα μέχρι τους ιρανικούς στόχους τρέχουν τρεις χιλιάδες χιλιόμετρα. Κάθε επιπλέον χιλιόμετρο πληρώνεται σε αεροδεξαμενόπλοια, τον πιο σπάνιο και λιγότερο επεκτάσιμο πόρο της αμερικανικής στρατιωτικής μηχανής, και σε πολιτικά δαπανηρές άδειες πτήσεων και υπερπτήσεων, όπως γνωρίζει καλά η κ. Μελόνι.
Η αεροπορική ισχύς που μπορεί να παραχθεί από τη Μεσόγειο είναι ένα κλάσμα αυτής που παράγεται από τον Περσικό Κόλπο. Παραμένουν τα στρατηγικά βομβαρδιστικά από το Μιζούρι. Αλλά αυτές είναι αποστολές 35 ωρών. Καλές για επιδείξεις, όχι για μια εκστρατεία.
Παραμένει ο τηλεχειριζόμενος πόλεμος με πυραύλους κρουζ, ο μόνος πραγματικά ασκούμενος. Αλλά τα οπλοστάσια Ηπα μετρώνται σε χιλιάδες κομμάτια και οι ρυθμοί παραγωγής σε εκατοντάδες ετησίως. Μια εντατική εκστρατεία τα καταναλώνει σε εβδομάδες, και οι επίσημες διαβεβαιώσεις για την αφθονία των προμηθειών ακούγονται να ηχούν σαν επιβεβαίωση του προβλήματος.
Και παραμένει η κλιμάκωση κατά των ιρανικών πολιτικών υποδομών, κυρίως του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας.. Ο Τραμπ την απείλησε ξανά την περασμένη πέμπτη, μόνο και μόνο για να την ανακαλέσει μέσα σε λίγες μέρες. Διότι αυτή είναι η απόλυτη επιλογή τιμωρίας, μια επιλογή που δεν έχει ποτέ λυγίσει ένα καθεστώς και που θα πυροδοτούσε – η Τεχεράνη το έχει ήδη καταστήσει σαφές – το πλήρες κλείσιμο της Ερυθράς Θάλασσας από τους Χούθι και επιθέσεις σε μονάδες αφαλάτωσης στις χώρες του Κόλπου.
Οι πιο αποτελεσματικές επιλογές είναι οι λιγότερο πρακτικές. Το Πεντάγωνο είναι ανίκανο να εισβάλει σε μια τεράστια Χώρα 92 εκατομμυρίων κατοίκων. Τα ιρανικά νησιά που φυλάνε το Ορμούζ μπορούν να δεχθούν εισβολή χωρίς ιδιαίτερη δυσκολία, αλλά η κατοχή τους θα ήταν αδύνατο να διατηρηθεί, καθώς θα ήταν εκτεθειμένα σε συνεχή πυραυλικά πυρά από τις ακτές πίσω από αυτό. Και είναι επίσης εντελώς μη ρεαλιστικό να στοχεύουν στην εξωτερική ανατροπή ενός καθεστώτος που πενήντα χρόνια κυρώσεων έχουν ενισχύσει αντί να διαβρώσει.
Το ζήτημα είναι περισσότερο εννοιολογικό παρά στρατιωτικό. Η επανάσταση των όπλων χαμηλού κόστους έχει εκδημοκρατικοποιήσει τη στρατιωτική δύναμη και έχει ανατρέψει την αυτοκρατορική αριθμητική. Το κλείσιμο ενός στενού δεν κοστίζει σχεδόν τίποτα. Το άνοιγμα ξανά έχει απαγορευτικό κόστος και κινδύνους.
Η επανεκκίνηση ενός στενού απαιτεί μόνιμη παρουσία εντός της ακτίνας του εχθρού, κάτι που αποτελεί μη βιώσιμο κίνδυνο, αβάσταχτο, ή απαιτεί τη συγκατάθεση εκείνου που το κλείνει, δηλαδή την εναλλακτική λύση της διαπραγμάτευσης. Δεν υπάρχει τρίτη επιλογή. Tertium non datur. Και ακριβώς η απουσία μιας τρίτης επιλογής παρέχει το εμπειρικό μέτρο της αμερικανικής στρατιωτικής ανικανότητας/δυσλειτουργίας.
Αλλά προσοχή. Οι Ηνωμένες Πολιτείες διατηρούν ακόμη μια απαράμιλλη ικανότητα καταστροφής. Αυτό που έχουν χάσει είναι η ικανότητά τους να ελέγχουν. Την ικανότητα να εγγυώνται την τάξη των χώρων – τα στενά, τις διαδρομές, τις εμπορικές ροές – που ήταν το υλικό θεμέλιο της ηγεμονίας τους, καθώς και τη δικαιολόγηση του φόρου υποτέλειας που καταβαλλόταν στον Θείο Σαμ. Από τη χρήση του δολαρίου μέχρι το πετροδολάριο και τις αγορές οπλισμού και ομολόγων του Δημοσίου.
Μια δύναμη που μπορεί να τιμωρεί αλλά δεν μπορεί να προστατεύσει, ωστόσο, δεν είναι πλέον μια ηγεμονία. Είναι μια βάναυση κυριαρχία για τα θύματά της, και ένας μαφιόζικος εκβιαστής για τους φίλους της. Ο αριθμός τους μειώνεται πολύ γρήγορα και ξεκάθαρα.
Η αγορά το κατάλαβε καλύτερα από τις κυβερνήσεις: παρά την ταυτόχρονη απειλή στις δύο κύριες οδούς αργού πετρελαίου, το πετρέλαιο δεν εκτοξεύτηκε ποτέ προς το σοκ των 150 δολαρίων, επειδή οι traders/οι διαχειριστές στοιχημάτιζαν ότι η Ουάσινγκτον θα αναγκαζόταν να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.
Το στοίχημα εξαργυρώθηκε το περασμένο σαββατοκύριακο: Ο Τραμπ ακύρωσε την προγραμματισμένη επίθεση και ανακοίνωσε την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων από δευτέρα, με τη μεσολάβηση του Ομάν να βρίσκεται πλέον στο τελικό στάδιο, και η τιμή του αργού πετρελαίου Brent έπεσε κάτω από τα 85 δολάρια σε μία μόνο συνεδρίαση. Στο τραπέζι, σύμφωνα με φήμες, βρίσκεται η άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού και η επανέναρξη των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου με αντάλλαγμα την επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ. Με άλλα λόγια, οι διαπραγματεύσεις διεξάγονται υπό τους όρους που έθεσαν εκείνοι που έκλεισαν το Στενό.
Οι εκλογές του νοεμβρίου παραμένουν μια πραγματική ανησυχία για τον Λευκό Οίκο, αλλά πλέον παίζουν ρόλο δύο ακόμη πιο σημαντικοί παράγοντες: η εκτόξευση των τιμών της βενζίνης και η αυξανόμενη δυσαρέσκεια των συμμάχων. Αυτοί βλέπουν την ιρανική περιπέτεια ως πιθανό έναυσμα για μια ύφεση που μέχρι στιγμής έχει αποτραπεί μόνο χάρη στην σταθεροποιητική επιρροή της Κίνας και του Μεγάλου Νότου. Ο χρόνος της αυτοκρατορίας δεν λειτουργεί πλέον για την αυτοκρατορία.
* από το Il Fatto Quotidiano
16 Aυγούστου 2026 –
Μιχάλης ΄Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
