Τις πρώτες μέρες μετά την 7η Οκτωβρίου, έγραψα ότι ο κόσμος μετά την πλημμύρα δεν θα ήταν ο ίδιος κόσμος του πριν. Τότε δεν έγραφα μια πρόταση που υπαγορεύονταν από το συναίσθημα και το σοκ, ούτε προέβλεπα τι θα συνέβαινε εβδομάδες ή μήνες αργότερα, γράφει ο Yahya Barakat *.
Προσπαθούσα να καταλάβω μια στιγμή που φαινόταν μεγαλύτερη από τον ίδιο τον πόλεμο. Μια στιγμή που δεν θα μπορούσε μόνο να αλλάξει το πεδίο της μάχης, αλλά και τον τρόπο που ο κόσμος βλέπει αυτή τη σύγκρουση. Σήμερα, περισσότερα από δυόμισι χρόνια αργότερα, πιστεύω ότι το ερώτημα δεν είναι πλέον τι συνέβη στις 7 Οκτωβρίου.
Αλλά τι είδους κόσμος προέκυψε μετά; Και έχει αρχίσει πραγματικά αυτός ο κόσμος να αναδύεται από το έρεβος; Αρχικά, πολλοί πίστευαν ότι αυτό που συνέβαινε ήταν απλώς ένας ακόμη πόλεμος. Ένας βάναυσος πόλεμος, σίγουρα. Αλλά ένας πόλεμος που θα τελείωνε όπως οι προηγούμενοι. Ωστόσο, αυτό που προέκυψε στη συνέχεια ήταν διαφορετικό. Ο πόλεμος δεν αποκάλυψε μόνο την κλίμακα της καταστροφής στη Γάζα. Ξεγύμνωσε επίσης, έφερε στο φως βαθιά ρήγματα στη διεθνή πολιτική, τα μέσα ενημέρωσης, τη δημόσια συνείδηση και τις αφηγήσεις που κυβερνούσαν την περιοχή για δεκαετίες.
Αυτό που φαινόταν στατικό άρχισε να αλλάζει. Εκείνα που φαινόταν ταμπού κατέστησαν θέμα συζήτησης. Αυτό που ψιθυριζόταν τώρα λέγονταν δυνατά, με υψηλή φωνή. Μετά το Όσλο, ο κόσμος κατάφερε, ή ήθελε να πετύχει, να πείσει τον εαυτό του ότι το παλαιστινιακό ζήτημα βρισκόταν στο δρόμο της επίλυσης. Γεννήθηκε η Παλαιστινιακή Αρχή. Πραγματοποιήθηκαν συνέδρια. Όλοι μιλούσαν για ειρήνη. Και σταδιακά, η ρίζα της σύγκρουσης χάθηκε στο παρασκήνιο, πέρασε σε δεύτερο επίπεδο. Η λέξη «κατοχή» εξαφανίστηκε από πολλά πρωτοσέλιδα, από πολλούς τίτλους εφημερίδων.
Υπήρχε λιγότερη συζήτηση για εποικισμούς.
Η Παλαιστίνη μερικές φορές εμφανιζόταν περισσότερο ως ζήτημα ασφάλειας παρά ως ένας αγώνας για εθνική απελευθέρωση.
Οι παλαιστίνιοι που αντιστέκονταν στην κατοχή άρχισαν να απεικονίζονται, να παρουσιάζονται ως το πρόβλημα.
Η ίδια η κατοχή εξαφανίστηκε από την εικόνα, από το γενικό πλαίσιο.
Αλλά αυτό που συνέβη μετά την 7η οκτωβρίου έφερε ξανά στο προσκήνιο ένα θεμελιώδες ζήτημα.
Επανέφερε, ανέδειξε εκ νέου το ερώτημα που πολλοί προσπαθούσαν να αποφύγουν:
Αν όλη αυτή η βία συνεχίζει να επαναλαμβάνεται, ποιος είναι ο λόγος;
Και αν όλοι αυτοί οι πόλεμοι δεν τελειώνουν ποτέ, ποια είναι η βασική αιτία; Και εδώ άρχισε να επιστρέφει η Παλαιστίνη στο προσκήνιο, στο κέντρο της προσοχής.
Όχι ως είδηση.
Αλλά ως αιτία.
Όχι ως γεγονός.
Αλλά ως ιστορία.
Το Ισραήλ προσπάθησε να παρουσιάσει τον πόλεμο ως ένα πόλεμο κατά της Χαμάς.
Έπειτα έναν πόλεμο κατά της Γάζας.
Μετά έναν πόλεμο κατά της Χεζμπολάχ.
Έπειτα έναν πόλεμο κατά του Ιράν.
Αλλά κάτι διαφορετικό συνέβαινε στον κόσμο.
Όσο περισσότερο απομακρύνονταν η αφήγηση από την Παλαιστίνη, τόσο περισσότερο επέστρεφαν τα ερωτήματα.
Στα αμερικανικά και ευρωπαϊκά πανεπιστήμια.
Στα συνδικάτα.
Στα πολιτιστικά και κινηματογραφικά φεστιβάλ.
Στους δρόμους.
Και στα νέα μέσα.
Μια ολόκληρη γενιά άρχισε να επιστρέφει στις ρίζες της.
Στη Νάκμπα.
Στην κατοχή.
Στους εποικισμούς.
Στην πολιορκία.
Στην ίδια τη γη.
Σαν η τηλεκάμερα που όλοι προσπαθούσαν να αποστρέψουν, να απομακρύνουν από την Παλαιστίνη να αρχίζει να εστιάζει ξανά σε αυτήν.
Και ίσως το πιο εκπληκτικό είναι ότι αυτή η αλλαγή δεν είναι ορατή μόνο στους δρόμους.
Αλλά στην ίδια τη γλώσσα.
Στα δυτικά μέσα ενημέρωσης, τα οποία δεν γράφουν πλέον με τον ίδιο τρόπο.
Στις εφημερίδες που έχουν αρχίσει να θέτουν ερωτήματα τα οποία δεν έχουν τεθεί ποτέ πριν.
Στα βιβλία που δημοσιεύονται σήμερα για τη Γάζα, τα μέσα ενημέρωσης και την κατοχή.
Στη συζήτηση που βρίσκεται σε εξέλιξη για την έννοια της γενοκτονίας, του αποικιακού αποικισμού και του απαρτχάιντ.
Όχι επειδή υπάρχει μια νέα συναίνεση.
Αλλά επειδή η ίδια η συζήτηση έχει γίνει δυνατή, εφικτή
Και αυτό, από μόνο του, αντιπροσωπεύει μια κοσμογονική αλλαγή.
Ακόμα και η προκάτ/προσχεδιασμένη κατηγορία για αντισημιτισμό δεν λειτουργεί πλέον όπως λειτουργούσε εδώ και δεκαετίες.
Ακούμε πλέον αμερικανούς αξιωματούχους να διακρίνουν δημόσια μεταξύ της κριτικής των ισραηλινών πολιτικών και του αντισημιτισμού.
Και παρακολουθούμε ανοιχτές συζητήσεις στα Ηνωμένα Έθνη που δεν τελειώνουν πάντα όπως παλιά, στο παρελθόν.
Και οι απαντήσεις στην ισραηλινή αφήγηση μεταδίδονται πλέον ζωντανά, ενώπιον ενός τεράστιου παγκόσμιου κοινού, χωρίς τον παλιό φόβο κατηγοριών ή της απομόνωσης.
Αυτές μπορεί να φαίνονται σαν μικρές λεπτομέρειες, μικρής σημασίας.
Αλλά η πολιτική συχνά ξεκινά με τη γλώσσα, το λεξιλόγιο.
Και όταν αλλάζει το λεξιλόγιο, αρχίζουν να αλλάζουν και άλλα πράγματα μαζί του.
Στην πολιτική, η εικόνα δεν είναι λιγότερο σημαντική.
Ένας αμερικανός πρόεδρος όπως ο Τραμπ, ο οποίος έχει δώσει στο Ισραήλ περισσότερα από πολλούς από τους προκατόχους του, τώρα εμπλέκεται σε δημόσιες διαφωνίες με τον Νετανιάχου για τον πόλεμο και τις περιφερειακές συμφωνίες.
Ένας αμερικανός αντιπρόεδρος μιλάει μια διαφορετική γλώσσα από αυτήν που επικρατούσε για τόσα/πολλά χρόνια.
Ο ισραηλινός τύπος μιλάει για την επόμενη μέρα του Νετανιάχου.
Κυκλοφορούν φήμες για επαφές με την ισραηλινή αντιπολίτευση.
Η Ευρώπη, η οποία κάποτε μιλούσε σχεδόν με μία φωνή, έχει γίνει πιο διχασμένη και πιο επικριτική. Αυτά δεν είναι μεμονωμένα γεγονότα.
Είναι σημάδια ότι κάτι βαθύτερο ταράζεται κάτω από την επιφάνεια.
Εν τω μεταξύ, ο πόλεμος δεν κατάφερε να κρύψει αυτό που συμβαίνει στο πεδίο στην Παλαιστίνη.
Η εποικιστική δραστηριότητα έχει επεκταθεί.
Οι επιθέσεις των εποίκων έχουν ενταθεί.
Τα παλαιστινιακά χωριά είναι αντικείμενο επανειλημμένων επιθέσεων.
Οι γεωργικές εκτάσεις έχουν γίνει στόχος.
Οι συγκομιδές ελιάς έχουν βανδαλιστεί.
Εν ολίγοις, η ίδια η πραγματικότητα έχει υπενθυμίσει σε πολλούς αυτό που προσπάθησαν να αγνοήσουν:
Ότι ο πυρήνας της σύγκρουσης παραμένει η κατοχή.
Και ότι όλοι οι πόλεμοι, οι συγκρούσεις και οι συμμαχίες που τον περιβάλλουν δεν μπορούν να γίνουν κατανοητοί χωρίς αυτήν την αλήθεια.
Αυτό δεν σημαίνει ότι ο κόσμος έχει αλλάξει εντελώς.
Ούτε ότι η ισορροπία δυνάμεων έχει ξαφνικά μετατοπιστεί, αλλάξει.
Ούτε πως ο δρόμος που πρέπει να διανυθεί έχει γίνει σαφής.
Αλλά κάτι έχει αρχίσει να αναδύεται.
Κάτι που δεν είναι πλέον εύκολο να κρυφτεί.
Ο κόσμος που γεννήθηκε μετά την 7η οκτωβρίου δεν είναι ακόμη ολοκληρωμένος.
Αλλά δεν είναι πια κρυμμένος όπως ήταν κάποτε.
Έχει αρχίσει να αναδύεται στην πολιτική.
Στα μέσα ενημέρωσης.
Στα πανεπιστήμια.
Στον πολιτισμό-την κουλτούρα.
Στους δρόμους.
Στα ερωτήματα που θέτουν οι άνθρωποι, ο κόσμος.
Ίσως η μεγαλύτερη μεταμόρφωση είναι ότι ο κόσμος άρχισε να βλέπει ξανά τις αιτίες, μετά από χρόνια ανησυχίας για τις συνέπειες.
Επέστρεψε στις ρίζες, μετά από μια μακρά περίοδο εστίασης στα κλαδιά.
Και επέστρεψε στην Παλαιστίνη, μετά από χρόνια προσπαθειών να την απομακρύνουν/να την εκδιώξουν από το κέντρο της εικόνας.
Επομένως, το ερώτημα σήμερα δεν είναι πλέον τι συνέβη στις 7 οκτωβρίου.
Αλλά μάλλον: Τι αποκάλυψε η 7η οκτωβρίου;
Και τι πράγμα έδειξε στον κόσμο;
Και ίσως, το πιο σημαντικό:
Επιστρέφει επιτέλους ο κόσμος στην καρδιά του ζητήματος;
Στη γη.
Στους ανθρώπους, το λαό.
Στην κατοχή.
Στην αλήθεια που τόσοι πολλοί προσπάθησαν να θάψουν κάτω από στρώματα πολιτικής, πολέμων και αντικρουόμενων αφηγήσεων.
Επειδή όλα αυτά που βλέπουμε σήμερα, όσο διαφορετικά και ανόμοια κι αν φαίνονται, τελικά μας επαναφέρουν στο ίδιο σημείο.
Παλαιστίνη.
* Παλαιστίνιος σκηνοθέτης και σεναριογράφος
(Μετάφραση του Bassam Saleh)
25 Ιουνίου 2026 –
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος contropiano.org
