Κείμενο Στέλλας Αργυρίου
Υπάρχει κάτι πολύ πιο σοβαρό στην υπόθεση των ιδιωτικών πανεπιστημίων από τις τρεις άδειες που ακυρώθηκαν. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η κυβέρνηση αντιλαμβάνεται το κράτος.
Το κράτος νομοθέτησε. Το κράτος έφτιαξε τους μηχανισμούς αξιολόγησης. Το κράτος έλεγξε. Το κράτος αδειοδότησε. Και μέχρι πριν από λίγες εβδομάδες το ίδιο το Υπουργείο Παιδείας μας διαβεβαίωνε ότι όλα αυτά γίνονται με «αυστηρές προδιαγραφές» και με ένα σύστημα που εγγυάται την ποιότητα.
Μετά ήρθε το ΣτΕ. Και τι βρήκε; Προβλήματα στις διαδικασίες που αφορούσαν τις κτιριακές προϋποθέσεις. Ζήτημα αμεροληψίας σε επιτροπή αξιολόγησης. Και, ίσως το σοβαρότερο, ότι τα στοιχεία πάνω στα οποία έγινε η πιστοποίηση των προγραμμάτων σπουδών δεν ανταποκρίνονται στα συγκεκριμένα ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια που απαιτούσε ο νόμος.
Και ποια ήταν η απάντηση του Υπουργείου; Ότι αυτά δεν αφορούν τον νόμο. Είναι απλώς «επιμέρους ζητήματα διοικητικής διαδικασίας». Δηλαδή, σε ελεύθερη μετάφραση: Το σύστημα είναι άψογο. Απλώς οι ελεγκτές δεν έλεγξαν, οι αξιολογητές αξιολόγησαν χωρίς επαρκώς συγκεκριμένα κριτήρια και μία από τις επιτροπές είχε πρόβλημα αμεροληψίας.
Κατά τα άλλα, όλα λειτούργησαν υποδειγματικά. Η μεταρρύθμιση πέτυχε. Και εδώ αρχίζει το πραγματικά ενδιαφέρον. Γιατί στην Ελλάδα του επιτελικού κράτους συμβαίνει κάτι μαγικό. Όταν μια μεταρρύθμιση ανακοινώνεται, έχει υπουργό, φωτογραφίες, συνεντεύξεις και πολιτικό ιδιοκτήτη. Όταν όμως κάτι πάει στραβά, ξαφνικά δεν υπάρχει κανένας. Υπάρχει μια Ανεξάρτητη Αρχή. Ένας Οργανισμός. Μια Επιτροπή. Μια διοικητική αστοχία. Κάποια «ανάγκη περαιτέρω εξειδίκευσης».
Οι επιτυχίες έχουν πάντα ονοματεπώνυμο. Οι αποτυχίες έχουν πάντα αριθμό πρωτοκόλλου. Και μετά το ίδιο κράτος που απέτυχε να εξασφαλίσει ότι όλα έγιναν σωστά πριν από την αδειοδότηση εμφανίζεται για να μας διαβεβαιώσει ότι θα κάνει «όλες τις αναγκαίες ενέργειες» ώστε οι σπουδές να συνεχιστούν απρόσκοπτα. Προφανώς οι φοιτητές πρέπει να προστατευθούν. Δεν έχουν καμία ευθύνη. Αλλά υπάρχει μια λεπτή διαφορά.
Άλλο να προστατεύεις τον πολίτη από τις συνέπειες μιας κρατικής αποτυχίας και άλλο το κράτος να μετατρέπεται μονίμως σε συνεργείο αποκατάστασης των προβλημάτων που το ίδιο δημιούργησε. Και κάπου εκεί φτάνουμε στην ουσία.Η κυβέρνηση δεν πιστεύει απλώς σε ένα κράτος φιλικό προς τις επιχειρήσεις.
Έχει δημιουργήσει ένα κράτος που πολλές φορές μοιάζει να αναλαμβάνει ολόκληρη την αλυσίδα: Νομοθετεί. Αδειοδοτεί. Διευκολύνει. Επικοινωνεί. Και αν κάτι στραβώσει, αναλαμβάνει και το after sales service. Το πρόβλημα λοιπόν δεν είναι αν κάποιος είναι υπέρ ή κατά των ιδιωτικών πανεπιστημίων. Το πρόβλημα είναι ποιος φυλάει τον φύλακα. Ποιος ελέγχει πραγματικά εκείνους που ελέγχουν. Και κυρίως, όταν το κράτος αποτυγχάνει στον ρόλο του ως ρυθμιστής, γιατί η πρώτη του αντίδραση είναι να διασώσει το αφήγημα της «μεταρρύθμισης» και όχι να αναζητήσει ευθύνες. Γιατί ένα κράτος που είναι πολύ ισχυρό όταν πρέπει να ανοίξει έναν δρόμο και πολύ αδύναμο όταν πρέπει να ελέγξει ποιος πέρασε από αυτόν, δεν είναι «επιτελικό». Είναι κράτος-μεσάζοντας. Και αυτό είναι πολύ μεγαλύτερο πρόβλημα από τρεις άδειες πανεπιστημίων.
