Cybersyn: Όταν η τεχνολογία σχεδιάστηκε για να εκδημοκρατικοποιήσει την οικονομία
Η ένσταση σύμφωνα με την οποία κάθε τεχνολογία θα είναι αναπόφευκτα προορισμένη στον κοινωνικό έλεγχο διαψεύδεται από μια συγκεκριμένη ιστορική εμπειρία. Μεταξύ 1971 και 1973, η κυβέρνηση του Σαλβαδόρ Αλιέντε εμπιστεύτηκε στον βρετανό κυβερνοεπιστήμονα Στάφορντ Μπεερ/Stafford Beer
την εφαρμογή του σχεδίου Cybersyn: ενός κυβερνητικού δικτύου που σχεδιάστηκε όχι για να παρακολουθεί την κοινωνία, αλλά για να συντονίζει δημοκρατικά την οικονομία της Χιλής, να διανέμει τις πληροφορίες μεταξύ των δημόσιων επιχειρήσεων και της κυβέρνησης και να καθιστά τον οικονομικό σχεδιασμό πιο αποτελεσματικό χωρίς να καταργεί την αυτονομία των παραγωγικών μονάδων, γράφει ο Mario Sommella. Σε μια εποχή κατά την οποίαν οι υπολογιστές καταλάμβαναν ολόκληρα δωμάτια και το Διαδίκτυο δεν υπήρχε ακόμη, ένα δίκτυο τηλετυπικών μηχανημάτων συνέδεε τις επιχειρήσεις με ένα εθνικό κέντρο επιχειρήσεων, επιτρέποντας τη ροή δεδομένων σε σχεδόν πραγματικό χρόνο.
Κατά τη διάρκεια της απεργίας των οδηγών φορτηγών τον οκτώβριο του 1972, αυτό το σύστημα επέτρεψε στην κυβέρνηση να συντονίσει τις προμήθειες και να αντέξει το σοκ, την πίεση. Το Cybersyn καταδεικνύει πως η τεχνολογία δεν κατέχει μια προκαθορισμένη πολιτική φύση. Τα ίδια εργαλεία πληροφορικής μπορούν να σχεδιαστούν για την ενίσχυση του ολιγαρχικού ελέγχου ή για την επέκταση της δημοκρατικής συμμετοχής. Το έργο δεν απέτυχε λόγω τεχνικών περιορισμών, αλλά διακόπηκε από το πραξικόπημα της 11ης σεπτεμβρίου 1973, με επικεφαλής τον Αουγκούστο Πινοσέτ. Ήταν μια πολιτική ήττα, όχι μια τεχνολογική ήττα. Υπό αυτή την έννοια, αποτελεί την ιστορική αντίκρουση/ την απόδειξη του ψεύδους ή του αβάσιμου εκείνου του τεχνολογικού ντετερμινισμού που κατήγγειλε ο Demichelis και επέκρινε ο Feenberg: την απτή απόδειξη ότι τα ίδια εργαλεία μπορούν να σχεδιαστούν για αντίθετους σκοπούς.
Για αυτόν τον λόγο, θεωρώ το Cybersyn το πρώτο σημαντικό ιστορικό προηγούμενο αυτού που σήμερα αποκαλώ κυβερνοκομμουνισμό: την προσπάθεια να τεθούν ξανά υπό δημοκρατικό έλεγχο οι ψηφιακές υποδομές, ο υπολογισμός/πληροφορική και η τεχνητή νοημοσύνη, έτσι ώστε να καταστούν όργανα συμμετοχικού σχεδιασμού και κοινωνικής χειραφέτησης και όχι μηχανισμοί για τη συγκέντρωση της δύναμης, της εξουσίας. Και με τη σημερινή υπολογιστική ισχύ, αυτό που οι Beer και Allende μπορούσαν μόνο να φανταστούν είναι τεχνικά εφικτό, προσιτό σε εμάς. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική βούληση, όχι η τεχνολογία.
Μιχάλης ‘Μίκε’ Μαυρόπουλος un blog di Rivoluzionari Ottimisti
συνεχίζεται
