Το κόμμα το Αλέξη είναι πια παρών. Άνοιξε πανιά για το μεγάλο ταξίδι που ήταν ο απώτερος σκοπός της «Ιθάκης» του. Ενός βιβλίου που πολλοί θεώρησαν ότι δεν ήταν μόνο μια πολιτική κατάθεση, αλλά και ο προάγγελος της επιστροφής του στην πρώτη γραμμή.
Το καράβι που προετοιμαζόταν εδώ και καιρό, σήκωσε άγκυρα και άνοιξε πανιά. Μας ανακοίνωσε περιχαρής και το πλήρωμα του. Την σκιώδη Κυβέρνηση που ετοίμασε για να έχει καλή πορεία το εγχείρημα του. Μοίρασε το έργο και τους ρόλους για τον καθένα σ αυτούς που κλήθηκαν να βοηθήσουν. Οι περισσότεροι δεν είναι άγνωστοι στο πολιτικό κοινό. Πολλοί υπηρέτησαν σε θέσεις ευθύνης κατά την περίοδο της διακυβέρνησης του ΣΥΡΙΖΑ και κουβαλούν εμπειρία αλλά και το βάρος των επιλογών εκείνης της εποχής. Για τον λόγο αυτό δεν εκπλαγήκαμε. Δεν ξέρω ποιο είναι το νέο που πρέπει να προσδοκάμε με την επανεμφάνιση τους. Το νέο στοιχείο, επομένως, δεν βρίσκεται τόσο στα πρόσωπα όσο στη μορφή του πολιτικού εγχειρήματος. Από όσα μέχρι στιγμής έχουν γίνει γνωστά, δεν πρόκειται για ένα κόμμα που θα θυμίζει τις παραδοσιακές δομές της ελληνικής αριστεράς με ισχυρές κεντρικές επιτροπές, γραμματείες και εσωκομματικές ισορροπίες. Αντίθετα, μοιάζει περισσότερο με ένα σύγχρονο αρχηγικό κόμμα, στο οποίο ο ηγέτης καθορίζει την πορεία και τη στρατηγική. Όλες τις παραπάνω αγκυλώσεις τις έζησε σε όλο το διάστημα της παραμονής του στην εξουσία, τις χόρτασε. Για τον λόγο αυτό τα βρόντηξε και έφυγε μετά την ήτα του 2023.
Η συμμετοχή φαίνεται να αφορά κυρίως πρόσωπα και όχι μηχανισμούς. Οι όροι ένταξης στο νέο φορέα είναι προσωπικοί και όχι κομματικοί, γεγονός που δείχνει ότι το νέο σχήμα επιδιώκει να ξεκινήσει χωρίς τα βάρη και τις αντιπαραθέσεις του παρελθόντος. Η στάση αυτή εξηγεί ίσως και τις εξελίξεις στον ΣΥΡΙΖΑ. Η επιλογή πολλών στελεχών και μελών του να αναζητήσουν νέα πολιτική στέγη δείχνει ότι το κόμμα που κυριάρχησε για χρόνια στον χώρο της ελληνικής αριστεράς περνά πλέον σε μια διαφορετική ιστορική φάση. Ο Αλέξης Τσίπρας φαίνεται αποφασισμένος να κρατήσει από την πολιτική κληρονομιά του ΣΥΡΙΖΑ όσα θεωρεί χρήσιμα για το νέο εγχείρημα, αφήνοντας πίσω όσα θεωρεί ότι συνδέθηκαν με τις αποτυχίες και τις φθορές της προηγούμενης περιόδου. Οι αποτυχίες και οι λάθος επιλογές έχουν φορτωθεί σε άλλους ώμους και περιγράφονται σαφώς στην Ιθάκη του. Βέβαια εκεί δεν αναφέρει ότι η επιλογή τους ήταν έργο δικό του. Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο συμβολισμός που συνοδεύει το νέο κόμμα και τη νέα του αφήγηση.
Οι αναφορές σε ιστορικές προσωπικότητες από διαφορετικές περιόδους και διαφορετικά ιδεολογικά ρεύματα δείχνουν την προσπάθεια διαμόρφωσης ενός ευρύτερου προοδευτικού και πατριωτικού αφηγήματος, που να υπερβαίνει τα στενά όρια της παραδοσιακής αριστεράς. Το μεγάλο ερώτημα, ωστόσο, παραμένει πολιτικό και όχι συμβολικό: υπάρχει χώρος για ένα ακόμη κόμμα στο μεγάλο κέντρο της ελληνικής πολιτικής σκηνής; Έναν χώρο που εκτείνεται από τα δεξιά του ΚΚΕ έως τα αριστερά της Νέας Δημοκρατίας και τον οποίο διεκδικούν ήδη με ένταση αρκετές πολιτικές δυνάμεις, με κυριότερο αντίπαλο το ΠΑΣΟΚ. Εκεί θα κριθεί τελικά η επιτυχία ή η αποτυχία του νέου εγχειρήματος. Όχι στους συμβολισμούς, ούτε στα ονόματα, αλλά στην ικανότητά του να πείσει ότι έχει κάτι πραγματικά νέο να προσφέρει στον πολιτικό χάρτη της χώρας. Μεγάλο του λάθος να προσπαθεί να αντιγράψει την εμβληματική προσωπικότητα του Ανδρέα Παπανδρέου. Ο Ανδρέας Παπανδρέου ήταν πάντα πρωταγωνιστής.
Τις λέξεις και καμιά φορά τις πεποιθήσεις τις χρησιμοποίησε σαν εργαλείο για να οδηγηθεί στην νίκη. Πάντα στόχος του ήταν η κυρία είσοδο και όχι η πλαϊνή ή πίσω πόρτα της Βουλής. Ο εμβληματικός αυτός ηγέτης δημιούργησε από το μηδέν ένα μαζικό λαϊκό κίνημα. Εξέφρασε κοινωνικά στρώματα που μέχρι τότε αισθάνονταν πολιτικά αποκλεισμένα. Άφησε βαθύ αποτύπωμα στη μεταπολιτευτική Ελλάδα, ανεξάρτητα από το αν κάποιος συμφωνεί ή διαφωνεί με τις πολιτικές του επιλογές. Διέθετε ιδιαίτερη πολιτική και επικοινωνιακή φυσιογνωμία, ικανότητα πολιτικής σύνθεσης και ισχυρή σχέση με μεγάλα τμήματα της κοινωνίας Διαφορετικές είναι και οι ακαδημαϊκές διαδρομές των δύο ανδρών, γεγονός που κατά την άποψη μου αντανακλά και διαφορετικά πολιτικά μεγέθη και εμπειρίες.. Μπορεί όμως να υπάρξει ένας νέος Ανδρέας σε μια εντελώς διαφορετική Ελλάδα; Σε μια εποχή χωρίς τα κοινωνικά και πολιτικά ρήγματα της μεταπολίτευσης και με έναν πολιτικό χώρο ήδη κατακερματισμένο και πολυδιεκδηκούμενο; Αμφιβάλλω.
Παναγιώτης Φώτου
